Anne Applebaum – Gulag (2009)

Gulag, birçok siyasî ve adli tutuklunun bulunduğu, büyük Sovyet toplama kamplarıydı.

Dönemin diğer kamplarının aksine, Gulag’lara dair araştırmaların sayısı sınırlı.

İşte Anne Applebaum bu çalışmasında, 1917’de kurulup 1986’ya kadar açık kalan kamplardaki yaşamı, belgeler ve tanıklıklar aracılığıyla anlatarak, bu eksikliği bir nebze gideriyor.

Gulag’ların köklerinin Çarlık Rusya’sına, 17. yüzyıla dayandığını ve Rus Devrimi’nden sonra kampların Sovyet sisteminin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini savunan Applebaum, Gulag’ların büyümesinin 1940’lar boyunca devam ettiğini ve 1950’lerin başında doruk noktasına ulaştığını iddia ediyor.

Yazar, kampların tarihçesini, bunların Bolşevik Devrimi’nde yer alan kökenlerini, ekonomide önemli bir yer edinecek şekilde gelişimlerini, buradaki yaşamı ve arkasında bıraktığı travmayı, çok sayıda belge ve tanıklık aracılığıyla anlatıyor.

  • Künye: Anne Applebaum – Gulag, çeviren: Ufuk Demirbaş, Arkadaş Yayınevi, tarih, 680 sayfa

Mark A. Garlick – Resimli Evren Atlası (2009)

Bilimkurgu, teknoloji ve uzay araştırmaları alanında uzman Mark A. Garlick imzalı ‘Resimli Evren Atlası’, evreni ayrıntılı bir biçimde belgeliyor.

Çok sayıda harita, şema ve illüstrasyonla, evrenin renkli fotoğraflarını barındıran atlas, ele aldığı konuyu çok yönlü bir bakışla anlatıyor.

Dünya’nın ve uydusu Ay’ın incelenmesiyle başlayan atlas, daha sonra her bölümde evrenin daha geniş bölgelerini sergiliyor ve nihayetinde, görülebilir evrenin tamamını anlatıyor.

Güneş Sistemi’ndeki uyduların çoğunu ve bütün gezegenleri ayrıntılı haritalarla gösteren atlas, zengin bir görsel içeriğe sahip.

  • Künye: Mark A. Garlick – Resimli Evren Atlası, yıldız haritaları: Wil Tirion, çeviren: Ali Rüstem Aslan, İlke Akbulut ve Barış Toktamış, NTV Yayınları, atlas, 304 sayfa

Yılmaz Ulusoy – Önemsiyorum Öneriyorum (2009)

Türkiye’nin sayılı işadamlarından Yılmaz Ulusoy’la yapılan uzun soluklu bir söyleşinin ürünü olan ‘Önemsiyorum Öneriyorum’, kendisinin elli yıllık iş ve sosyal dünyasından ayrıntılar sunuyor.

Ulusoy, çocukluğundan beri not tutma alışkanlığı edindiğini söylüyor.

Söyleşiyi gerçekleştiren Nuri Dikeç’in de vurguladığı gibi bu alışkanlık Ulusoy’da, bir fikri beyan ederken notlarından yararlanmasının yanı sıra, görüşlerini belgelere, akademik makale ve raporlara dayandırmak gibi bir özellik de kazandırmış.

Ulusoy’un önemsediklerini, yaşadıklarını, öğrendiklerini ve deneyimlerini barındıran kitap, okuru, birçok konuya uzanan zengin bir sohbete davet ediyor.

  • Künye: Yılmaz Ulusoy – Önemsiyorum Öneriyorum, söyleşi: Nuri Dikeç, Doğan Kitap, söyleşi, 283 sayfa

Gina Ford – Pratik Uyku Rehberi (2009)

Gina Ford ‘Pratik Uyku Rehberi’nde, bebeklerin uyku sorunlarını anlatıyor; bu sorunların giderilmesi için anne babalara öğütlerde bulunuyor.

Bebeklerin uyku düzeni yetişkinlerden çok farklı olduğundan, ayrı bir yaklaşım gerektiriyor.

Ford kitabında, 0-3 yaş grubundaki çocukların uyku durumlarındaki özgünlükleri sunarken ebeveynlerin onlar için nasıl bir uyku düzeni oluşturmaları gerektiğini de anlatıyor.

Oda sıcaklığı, kundaklama, yatak ve örtüler, yatak paylaşımı, gündüz uykusu, öğleden sonra uykusu, beslenme ve uyku, uykuyu engelleyen nedenler, bebeğin gelişme evreleriyle uyku arasındaki ilişki, bu rehber çalışmada anlatılan konulardan birkaçı.

  • Künye: Gina Ford – Pratik Uyku Rehberi, çeviren: Özkan Özdem, Dinozor Yayıncılık, sağlık, 120 sayfa

Ömer Çaha – Türkiye’de Seçmen Davranışı ve Siyasi Partiler (2009)

Ömer Çaha’nın kaleme aldığı; Metin Toprak ve İbrahim Dalmış’ın iki makaleye katkıda bulunduğu ‘Türkiye’de Seçmen Davranışı ve Siyasi Partiler’, siyasal değerler, siyasal katılım, seçmen davranışını etkileyen faktörler ve siyasi partilerle ilgili önemli analizler barındırıyor.

Kırıkkale örneğinden hareketle siyasal parti üyelerinde siyasal katılım düzeyi ve ANAP ile SP örnekleri üzerinden Türk sağının özel alana ilişkin tutumları, kitapta dikkat çeken konuların başında geliyor diyebiliriz.

Türkiye’deki siyasal partilerin AB’ye bakışı; 2002 seçimleri ertesinde AKP’nin sahneye çıkışı ve DP’den AKP’ye Türkiye’de merkez sağ, okurun karşısına çıkacak diğer konular.

  • Künye: Ömer Çaha – Türkiye’de Seçmen Davranışı ve Siyasi Partiler, Orion Yayınları, siyaset, 281 sayfa

Kemal Aytaç – Avrupa Eğitim Tarihi (2009)

Kemal Aytaç, kapsamlı çalışması ‘Avrupa Eğitim Tarihi’nde, Avrupa eğitim düşüncesinin Antik Çağ’dan 19. yüzyılın sonlarına kadarki safhalarını irdeliyor.

Söz konusu devirlerin ana eğitim akımları ile bunların başlıca temsilcilerine yer veren Aytaç, ele aldığı eğitim anlayışlarını da bağıntılı oldukları düşünce akımları içinde tanıtıyor.

Eğitim tarihinin, Avrupa düşünce tarihiyle ilişkisi ekseninde tanıtılmasının, eserin konuya getirdiği asıl özgünlük olduğunu söylemeliyiz.

Konuya dair genel ve bütünlüklü bir fikir sunan çalışma, eğitimin tek bir boyutunun olmadığını ve birbirini besleyen birçok aşamadan geçerek günümüze geldiğini gösteriyor.

  • Künye: Kemal Aytaç – Avrupa Eğitim Tarihi, Doğu Batı Yayınları, tarih, 303 sayfa

Aytekin Yılmaz – Doğunun Talanı ve İnkârı (2009)

Aytekin Yılmaz ‘Doğunun Talanı ve İnkârı’nda, Doğu’yu hedef alan Batı kapitalist sömürgeci sistemin tarihini anlatıyor.

Yılmaz, tarihi seyri içinde talanı analiz ederken, Batı orijinli iktidarların, saldırıyı meşru kılmak için sergiledikleri fikri, siyasi ve felsefi dayanakları da irdeliyor.

Yılmaz’ın çalışmasının ilginç yönlerinden biri de, Doğulu toplumların özgünlüklerinden biri olduğunu söylediği despotizme odaklanmayı da ihmal etmemesi.

Doğu’yu, kendi şartları içinde inceleyen çalışmanın bir özgünlüğü de, Türkiye sol anlayışın Doğu’ya, Avrupa merkezci bir tarih felsefesi perspektifinden baktığı iddiasıdır denebilir.

Yılmaz’ın kitabındaki kimi iddialar, yeni tartışmaların kapısını açabilir.

  • Künye: Aytekin Yılmaz – Doğunun Talanı ve İnkârı, Belge Yayınları, siyaset, 250 sayfa

Murat İri – Bir Film İzlemek: Pop Kültürü Sökmek (2009)

Murat İri, popüler filmlerin amaç ve etkilerini açığa çıkarmayı amaçladığı ‘Bir Film İzlemek: Pop Kültürü Sökmek’te, sinema araştırmaları kapsamında yapılan ve metin ve söylem analizi temelli araştırmalarda sıklıkla kullanılan temel kavramların sistematik bir gözden geçirimini yapmaya girişiyor.

İri, sinemanın, erkeklerin egemen olduğu bir dünyanın ne denli şiddet yüklü olduğunu fark etmesini sağladığını söylüyor.

Yazar bu bilinçle kaleme aldığı yazılarında, yaşam alanının her tarafına sızmış hegemonik kültür endüstrisi mesajlarının kodlarını açmaya, anlamaya ve popüler kültürün filmsel dilinin yapısını sökmeye çalışıyor.

İri bunun yanı sıra, Hababam Sınıfı gibi toplumun birçok kesimine ulaşan filmler üzerinden, 12 Eylül’ün kültürel politikalarının seyirciyi nasıl inşa ettiğini hem de seyircinin bizzat kendisinin bu politikaları nasıl yeniden ürettiğini gösteriyor.

  • Künye: Murat İri – Bir Film İzlemek: Pop Kültürü Sökmek, Derin Yayınları, sinema, 176 sayfa

Jona Lendering – Büyük İskender (2018)

Büyük İskender, 11 Haziran 323 tarihinde Babil’de öldüğünde henüz 33 yaşındaydı, fakat ardında, gerçek anlamda bir dünya imparatorluğu bırakmış, antik dünyanın ve belki de tarihin gelmiş geçmiş en büyük askeri lideriydi.

Antikçağ Yunan hikâyelerinden, Babil hükümdarlık kayıtlarından, İran kökenli belgelerden yararlanan bu kitap ise, en kapsamlı Büyük İskender biyografilerinden biri olmaya aday.

Tarihçi Jona Lendering, uzun soluklu araştırmalarının ürünü olan kitabında,

  • Büyük İskender’in doğduğu Makedonya İmparatorluğu’nu,
  • Babası Philippos’u,
  • Yetiştiği çevreyi,
  • Hocalarını,
  • Aldığı siyasi ve askeri eğitimi,
  • Liderlik yeteneklerini,
  • Devlet yönetimine getirdiği yenilikleri,
  • Kazandığı büyük başarıların altındaki etkenleri,
  • Ve en büyük siyasi ve askeri hatalarını kapsamlı bir şekilde irdeliyor.

Lendering’in çalışması, Büyük İskender’in kişiliği, savaştığı ordular, başka devletlerle ilişkileri, kısacası bu önemli tarihi aktöre dair bilinmesi gereken pek çok önemli ayrıntıyı bizimle paylaşıyor.

  • Künye: Jona Lendering – Büyük İskender, çeviren: Burak Sengir, Kronik Kitap, biyografi, 456 sayfa, 2018

Kolektif – Mekân ve Millet (2018)

Türk ve Yunan pek çok akademisyenin katkılarıyla ortaya çıkan ‘Mekân ve Millet’, iki ülkede bağlamında coğrafya ve milliyetçilik konusunu geniş kapsamda irdeleyen makaleler sunuyor.

Kitapta,

  • Mekânla ilişkili ulus ve modernlik öncesi anlamlandırmalar,
  • Modernleşmecilerle ulus-devlet kurucularının projeleri arasındaki çelişkiler,
  • İki ülke arasında yarım yüzyılı aşkındır süren Kıbrıs’la ilgili meselelerin kökenleri,
  • Trakya, İzmir, Antakya ve İstanbul gibi şehirlerde mekânla toplumsal ilişkilerin somutlaşmasının sosyolojik ve tarihsel dinamikleri,
  • Ütopya olarak ulusal topraklar,
  • yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda değişen yerel ağlar,
  • Yunanistan’da devlet ve kilise sınırları ile vaat edilen toprakları uyuşturmak,
  • Nurettin Topçu’nun düşünceleri bağlamında, Türk milliyetçiliğinde din ve coğrafyanın rolü,
  • Kuzey Kıbrıs’ta coğrafi uzmanlık ve yer isimlerinin değişmesi
  • Kıbrıs Rum ulusal kimliğinin gelişimi,
  • Osmanlı Trakya’sında kolektif kimliklerin inşası,
  • Ve İstanbul’un Osmanlı mirasına ilişkin anlatılar gibi önemli konular irdeleniyor.

Kitap, mekân ve milliyetçilik bağlamında, Türkiye ve Yunanistan’ın nasıl benzer geçmişlere sahip olduğunu gözler önüne sermesiyle önemli.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Anastasia Stouraiti, Alexander Kazamias, Yonca Köksal, Yannis Tsiomis, Anastassios Anastassiadis, M. Asım Karaömerlioğlu, Yael Navaro, Caesar V. Mavratsas, Paraskevas Konortas, Georgios Agelopoulos, Reşat Kasaba ve Ayşe Öncü.

  • Künye: Kolektif – Mekân ve Millet: Yunanistan ve Türkiye’nin Coğrafyalarının Oluşumu, derleyen: P. Nikiforos Diamandouros, Thalia Dragonas ve Çağlar Keyder, çeviren: Ebru Kılıç, Koç Üniversitesi Yayınları, sosyoloji, 288 sayfa, 2018