Etiket: Erdal Şalikoğlu

Gábor Fodor – Osmanlı’da Macar Tarih Bilimi ve Arkeolojisi (2025)

Gábor Fodor’un bu eseri, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Macaristan’ın Osmanlı topraklarında yürüttüğü bilimsel faaliyetleri ve özellikle İstanbul’da kurulan Macar Bilimsel Enstitüsünün serüvenini ele alıyor.

‘Osmanlı’da Macar Tarih Bilimi ve Arkeolojisi: İstanbul Macar Bilim Enstitüsü Tarihi (1916-1918)’ (‘Magyar tudomány és régészet az Oszmán Birodalomban. A Konstantinápolyi Magyar Tudományos Intézet története, 1916–1918’), 1916’da kurulan bu enstitünün kısa ama yoğun hayatını inceliyor. Macar bilim insanları ve arkeologlarının, Osmanlı İmparatorluğu’nun kültürel ve tarihsel mirasını araştırma amacıyla gerçekleştirdikleri çalışmaların arka planı ayrıntılı biçimde anlatılıyor. Enstitünün kuruluşu, savaş dönemindeki siyasi koşullar, Osmanlı-Macar ilişkilerinin özel bağlamı ve bu girişimin entelektüel hedefleri bir arada değerlendiriliyor.

Fodor, enstitünün faaliyetlerini yalnızca arkeolojik kazılar ya da bilimsel incelemelerle sınırlı görmüyor; aynı zamanda bu çabaları, Macar milliyetçiliğinin ve uluslararası bilimsel prestij arayışının bir parçası olarak yorumluyor. Osmanlı başkentinde yürütülen projeler, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Doğu’ya yönelik politikalarıyla da bağlantılı biçimde ele alınıyor.

Sonuç olarak eser, hem bilim tarihine hem de uluslararası ilişkiler tarihine katkıda bulunuyor. Enstitünün 1918’de savaşın sona ermesiyle kapatılması, bu tür girişimlerin ne kadar kırılgan olduğunu da gösteriyor. Böylece kitap, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde Avrupa bilim dünyasının Doğu’ya bakışını ve Macaristan’ın bu alandaki özel rolünü ortaya koyuyor.

  • Künye: Gábor Fodor – Osmanlı’da Macar Tarih Bilimi ve Arkeolojisi: İstanbul Macar Bilim Enstitüsü Tarihi (1916-1918), çeviren: Erdal Şalikoğlu, Alfa Yayınları, tarih, 256 sayfa, 2025

István Örkény – Anlatsana Pişta! (2016)

István Örkény, Macar edebiyatının önde gelen isimlerinden, fakat ne yazık ki, bizde şu ana kadar yalnızca bir kitabı yayımlanmış.

Yazarın külliyatında vazgeçilmez yer tutan bu küçük kitap ise, bir anlamda Örkény’nin edebi hayat hikâyesidir.

Örkény, II. Dünya Savaşı’nda esir kampına düşmüş, fabrikalarda mühendis olarak çalışmış, Soğuk Savaş yıllarındaki siyasi atmosferde, yaptığı samimi ve dürüst edebiyat çalışmalarından ödün vermemiş bir kişilik.

Tiyatro oyunu olarak yazılan ‘Anlatsana Pişta!’, hayat hikâyesini olduğu kadar, ülkesi Macaristan’ın yakın tarihinden pek çok ayrıntıyı da barındırmakta.

  • Künye: István Örkény – Anlatsana Pişta!, çeviren: Erdal Şalikoğlu, Yeni İnsan Yayınevi, oyun, 96 sayfa, 2016