Stuart Hall – Tarihin İronileri (2016)

Kültürel kuramcı ve sosyolog Stuart Hall kıymetlimizdir.

Zira Richard Hoggart ve Raymond Williams ile birlikte İngiliz Kültürel Çalışmaları ekolünün kurucularındandır.

Daha da önemlisi Hall, siyahi bir adam olarak klişe bir atlet ya da komedyen rolü dışında kamusal bir entelektüel rolünü işgal etmeyi tercih edişiyle, kendisinden sonra gelenler için rol model oldu.

‘Tarihin İronileri’ başlıklı elimizdeki kitap ise, Hall ile yapılmış ufuk açıcı bir söyleşi.

Annie Paul’un gerçekleştirdiği söyleşi, Hall’un entelektüel gelişimi, beslendiği kaynaklar, sistemi ve katkıları hakkında çok önemli ipuçları barındırıyor.

  • Künye: Stuart Hall – Tarihin İronileri, söyleşi: Annie Paul, çeviren: Utku Özmakas, Zoom Kitap, söyleşi, 88 sayfa, 2020

Richard Leppert – Nü (2020)

Richard Leppert’in bu eseri, tarihsel olarak Rönesans döneminin başlarından günümüze kadar uzanan ve modernite olarak değerlendirilmiş geniş zaman diliminde üretilmiş kıyafetsiz vücutlar, yani nü resim üzerine zengin bir inceleme.

Batı Dünyasına, Avrupa ve Kıta Amerikası’na ait, en erken tarihli olanı yaklaşık 1427 yılında, en yenisi de 1992 yılında üretilmiş nü resmi izleyen Leppert, bu eserleri, görmek ve sosyal bir uygulama olarak anlam çıkarmaktan kadın bedeninin sömürgeleştirilmesine uzanan geniş bir bağlamda irdeliyor.

Kitap, sadece kadınları temsil eden nü resimlerini değil, her iki cinsiyetten, her yaştan, farklı ırklardan ve farklı sosyal sınıflardan pek çok nü resmi konu ediniyor.

Leppert’in incelemesi, çıplak insan resimlerinin, herhangi bir sosyal oluşum içinde işlerlik gösteren, özellikle sınıf, cinsiyet ve ırk farklılıklarını çevreleyen güç alanları çerçevesinde nasıl işlev gösterdiğini gözler önüne sermesiyle önemli.

Çalışmanın dikkat çeken bir diğer yanı da, nü resimler bağlamında sanatın, mutluluk, arzu, korku ve endişe gibi duyguların oluşturduğu soyut dünyalarla ilişkisini sorgulaması.

Sanatın yapılışı ve görülüşü, toplumsal pratiklerdir.

Bu kitap da, her şeyin olduğu gibi resimlerin anlamlarının da, sürekli değişim içindeki toplumsal pratikler sonucunda ortaya çıktığını ve daha farklı, genellikle toplumla çelişen yönelimleri olan insanlarca bu anlamlara karşı meydan okunuyor oluşunu gözler önüne seriyor.

  • Künye: Richard Leppert – Nü: Batı Dünyası Modernite Dönemi Sanatında Bedenin Kültürel Retoriği, çeviren: Aydın Çavdar, Ayrıntı Yayınları, sanat, 304 sayfa, 2020

Bülent Batuman – Kentin Suretleri (2019)

Görsel kültür, kentsel politika ve toplumsal mücadeleler için ne ifade eder?

Bülent Batuman, görsel olanı mekânla buluşturuyor ve buradan yola çıkarak kente dair algılarımızın, başka bir deyişle kentsel tahayyülümüzün ne gibi bir siyasi nitelik taşıdığını irdeliyor.

Kent araştırmalarıyla kültürel çalışmaların bir bireşimi olan kitapta ele alının kimi konular şöyle:

  • Yurttaş kimliğinin kurulumunda başkent görsel temsilinin işlevi,
  • Devlet kontrolünde yurttaş yaratma projesinin parçası olarak görsel mekân temsilleri,
  • Politik eylemlilikte görsel mekân temsillerinin rolü,
  • Siyasal İslamın yükselişinin ve ona karşı muhalefetin özellikle kentsel mücadeleler içindeki yeri,
  • Görsel mekân temsillerinin, bugünün kentsel koşullarında toplumsal mücadele açısından önemi…

Batuman’ın çalışması kent ve kent merkezli toplumsal muhalefet üzerine yeniden düşünmek için iyi bir fırsat.

  • Künye: Bülent Batuman – Kentin Suretleri: Mekân ve Görsel Politika, Dipnot Yayınları, kent çalışmaları, 212 sayfa, 2019

Nilüfer Göle – Gündelik Yaşamda Avrupalı Müslümanlar (2015)

Avrupalı Müslümanların hayatı konusunda, 21 Avrupa kentinde yürütülen bir saha çalışmasına dayanan bu kitap, Charlie Hebdo ve Hiper Koşer katliamlarının öncesi ve sonrasına ışık tutuyor.

Kitap, hem Avrupalı Müslümanların sosyolojik gerçekliğini kavramak hem de Müslümanların Avrupa’daki yerine dair tartışmaların seyrini izlemek için önemli ayrıntılar sunuyor.

Avrupa’daki “sıradan Müslümanlar” ile onların Müslüman olmayan komşuları olan “kökten” Avrupalıları yüz yüze tartışma toplantılarında bir araya getiren ve buluşmalarda ortaya konan tartışmaların sonuçlarını yorumlayan Nilüfer Göle, İslam kaynaklı ihtilafların Avrupalı soykütüğünü derinlemesine inceliyor.

Okurunu, Avrupa’daki sıradan Müslümanın evrenine taşıyan kitap, Müslüman kültürden gelen Avrupalıların yaşadıkları gerçeklikleri anlamalarına yardım edebilecek ampirik ve kavramsal anahtarlar sunuyor.

  • Künye: Nilüfer Göle – Gündelik Yaşamda Avrupalı Müslümanlar: Avrupa Kamusal Alanındaki İslam İhtilafları Üzerine Bir Araştırma, Metis Yayınları, sosyoloji, 288 sayfa, 2015

Fredric Jameson – Ütopya Denen Arzu (2009)

Fredric Jameson ‘Ütopya Denen Arzu’da, kapsamlı bir bakışla bilimkurguyu ve ütopyayı inceliyor.

Ütopya biçiminin kendisi, radikal farklılık üzerine, radikal ötekilik üzerine ve toplumsal bütünlüğün sistemsel doğası üzerine temsili bir düşünmedir. diyen Jameson, ütopyanın, kapitalizmin alternatiflerinin gerçekleşemez ve olanaksız olduğuna dair genel inanışa karşı durduğunu söylüyor.

Jameson, Thomas More’un ütopyaya adını veren ‘Ütopya’sından başlayarak, Philip K. Dick, Ursula K. Le Guin ve diğer önde gelen bilimkurgu yazarlarının eserlerinde bilimkurgu ve ütopyanın izini sürüyor ve bunun yanı sıra ütopya kavramının neden hâlâ vazgeçilmez olduğunu tartışıyor.

  • Künye: Fredric Jameson – Ütopya Denen Arzu, çeviren: Ferit Burak Aydar, Metis Yayınları, felsefe, 325 sayfa

Ahmet Oktay – Popüler Kültürden TV Sömürgesine (2009)

Ahmet Oktay’ın ‘Bütün Yapıtları’nın dördüncü cildi olan ‘Popüler Kültürden TV Sömürgesine’, Oktay’ın farklı tarihlerde yayımlanmış dört kitabını bir araya getiriyor.

  • Türkiye’de Popüler Kültür
  • Toplumsal Değişme ve Basın
  • Yazın, İletişim, İdeoloji
  • Medya ve Hedonizm

Bu ciltte Oktay, yazılı ve görsel basında yayımlanan çeşitli ürünlerde sunulan içeriğin nasıl bir anlamlanmaya yol açtığını ve bu anlamlandırmanın izleyicileri doğrudan doğruya egemen sınıfların bakış ve düşünce açısına uyumla hale getirmeyi amaçladığını göstermeye çalışıyor.

  • Künye: Ahmet Oktay – Popüler Kültürden TV Sömürgesine, İthaki Yayınları, 750 sayfa

Raymond Williams – Modernizmin Siyaseti (2018)

Kültürel Çalışmalar alanının önemli isimlerinden olan Raymond Williams, aynı zamanda Kültürel Materyalizm yaklaşımının da kurucusu olarak biliniyor.

Williams bu kitabında ise, devrimci sosyalist siyaset ile avangard sanat arasındaki ilişki üzerinden çağdaş bir kültürel analiz geliştiriyor.

Düşünür, modernist projenin gelişiminin eleştirel bir sorgulamasını yaparken, sanat tekniklerinin yanı sıra, kültürel ifadelerin de toplumsal oluşumlarda nasıl zemin kazandığını irdeliyor.

Kitapta,

  • Modernizm ve kültürel teori,
  • Metropol algıları ve modernizmin doğuşu,
  • Avangardın siyaseti,
  • Dil ve avangard,
  • Siyasal forum olarak tiyatro,
  • Sinema ve sosyalizm,
  • Kültür ve teknoloji,
  • Kültürel incelemelerin geleceği,
  • Ve kültürel teorinin kullanımları gibi, birçok ilgi çekici konu tartışılıyor.

“Bugün bütün felsefi, estetik ve siyasal düşünceyi hâkimiyeti altına alan düşünsel kıskaçtan çıkmanın birkaç olası yolu vardır. Bunlardan halen en etkilisi, büyük bir hızla değişmekte olan dünyanın çağdaş tahlilidir.” diyen Raymond Williams’ın bu ufuk açıcı çalışması, düşünürün kültür ve toplum alanındaki birikiminin en muhteşem meyvelerinden.

  • Künye: Raymond Williams – Modernizmin Siyaseti, çeviren: Barış Şannan, Sel Yayıncılık, siyaset, 248 sayfa, 2018

Tarıq Modood – Çokkültürcülük (2014)

Taraftarı veya aleyhtarı olabileceğimiz çokkültürcülük, bugün ve yakın gelecekte siyasal bir tasarı olarak ne anlama geliyor?

Modood, özellikle 11 Eylül saldırılarından sonra doruğuna ulaşan Doğu-Batı çatışmasını aşabilecek, yirmi birinci yüzyıla ve yurttaşlık adabına uygun bir çokkültürcülük vizyonunun imkânlarını sorguluyor.

  • Künye: Tarıq Modood – Çokkültürcülük, çeviren: İsmail Yılmaz, Phoenix Yayınları

Kolektif – Fetiş İkâme (2014)

Fetişizm, üç farklı anlama sahip: dini fetişizm, meta fetişizmi ve cinsel fetişizm.

Fetişi mesnetsiz çağrışımları dışında düşünmeyi ve böylece fetiş kelimesinde simgelenen olumsuz çağrışımları silmeyi amaçlayan kitap, Marksizm, psikanaliz, feminizm, kültürel araştırmalar, queer teori gibi perspektiflerden konuyu enine boyuna tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Fetiş İkâme, derleyen: Tuna Erdem ve Seda Ergül, Sel Yayıncılık

Michel Bourse ve Halime Yücel – Kültürel Çalışmaları Anlamak (2017)

Bu kitap, kültürel çalışmaların İngiliz, Amerikan ve Fransız temellerini inceliyor ve daha da önemlisi, bu akımın günümüzdeki etkisini, örneğin toplumsal cinsiyet ve cinsellik konularına ya da çağdaş toplumların çokkültürlülüğüne bağlı sorunları irdeliyor.

Kültürel çalışmalar alanını oluşturan farklı kuramların temel katkılarını eleştirel bir yaklaşımla tanıtan kitap, akımın inceleme alanını daha iyi kavramayı ya da bilgilerini derinleştirip bakış açılarını genişletmeyi isteyen tüm okurlara hitap eden sağlam bir giriş kitabı.

Çalışma, kültürel çalışmalar alanına giren,

  • Yabancılaşma sorunu,
  • Kültür sorunu,
  • Kültür ve etkileşim,
  • Kültür ve altkültürler,
  • Alımlama estetiği,
  • Dolaylı etkiler kuramı,
  • Kullanımlar ve doyumlar kuramı,
  • Kültür ve etkileşim,
  • Kitle kültürü,
  • Ve egemen kültür gibi pek çok kavram hakkında aydınlanmak için birebir.

Künye: Michel Bourse ve Halime Yücel – Kültürel Çalışmaları Anlamak, çeviren: Halime Yücel, İletişim Yayınları, kültürel çalışmalar, 248 sayfa