Sinan Niyazioğlu – Alfabe ve Matbuat (2021)

Türkiye’de 1 Kasım 1928’de kabul edilen Latin alfabesi, modern ulus inşa etme yolunda atılmış en büyük adımdı.

Sinan Niyazioğlu da bu özgün çalışmasında, ulus inşa söyleminin kitlelere aşılanmasının on yıllık siyasetini izliyor.

Alfabe Devrimi, Arap harfli Türkçe yazı sistemine oranla okumayı ve yazmayı kolaylaştırmasının yanı sıra, siyasal retoriğini Osmanlı geçmişinden kopuş üzerinden tanımlayan Erken Cumhuriyet modernleşmesinin yeni yüzünü oluşturdu.

Yeni alfabeyle okuma yazma eğitimi seferberliğinde Millet Mektepleri, ülkede milli matbuat kültürünün oluşturulmasında ise Matbuat Umum Müdürlüğü idaresinde 1934’te yapılandırılan matbuat rejimi etkin rol oynadı.

Erken Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde matbuat rejimi, 1930’larda Avrupa, ABD ve Sovyetler Birliği’nde yürütülen matbuat rejimlerindeki gibi siyasal iktidarların denetimine giren resmi ve hususi yayımcılığı merkezi politikalarla şekillendirmesi ve kırsal bölgelere ulaşabilen yayın faaliyetleriyle resmi modernleşme ideolojisini kitlelere benimsetmesi açısından etkili bir kültür yönetimiydi.

1930’lardaki matbuat rejimlerinin ortak hedefi, resmi modernleşme ideolojisini toplumsal kültüre dönüştürebilmekti.

İşte Niyazioğlu’nun bu çalışması, 1928-1938 zaman aralığında, Erken Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde ulusun inşası söyleminin, alfabe kitaplarından resmi propaganda yayınlarına uzanan geniş ölçekteki matbuat ürünleriyle somutlaştırılmasının ve kitlelere aşılanmasının on yıllık siyasetini inceliyor.

Kitap, Türkiye’de milli yazılı kültürü belirleyen Alfabe Devrimi’nin ve milli matbuat kültürünü biçimlendiren matbuat rejiminin gelişimini, Türkiye’nin komşusu ve müttefiki olan siyasal rejimlerle 1920’li ve 1930’lu yıllarda kurduğu kültürel ilişkiler üzerinden karşılaştırarak ele almasıyla özellikle dikkat çekiyor.

İki dünya savaşı arasında Türkiye’deki uluslaşma siyasetinde öne çıkan milli matbuat kültürüne daha yakından bakmak için çok iyi fırsat.

  • Künye: M. Sinan Niyazioğlu – Alfabe ve Matbuat: Türkiye’de Alfabe Devrimi ve Matbuat Rejimi 1928-1939, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 300 sayfa, 2021

Franz-Michael Konrad – Okulun Tarihi (2021)

Antik Çağ’ın liselerinden bugün dünyanın pek çok ülkesinin eğitim sistemlerini karşılaştıran ve test eden PISA projesine, okulun evrimi üzerine çok iyi bir çalışma.

Franz-Michael Konrad, okurunu, Eski Mısır’dan ve Orta Çağ’ın manastır okullarına ve oradan günümüze uzanan aydınlatıcı bir yolculuğa çıkarıyor.

Yirminci yüzyılda Almanya’daki genel zorunlu eğitimin dinamikleri, eğitimin devlet yönetimine geçmesi, eğitimin sürekli yeni reformlarla şekillenme süreci ve PISA çalışmasının okulların geleceği için ne anlama geldiği, kitapta irdelenen kimi dikkat çekici konular.

  • Künye: Franz-Michael Konrad – Okulun Tarihi: Antik Çağ’dan Günümüze, çeviren: Eda Kulaksız, Runik Kitap, tarih, 119 sayfa, 2021

Kolektif – Çocuklukta Sosyal ve Duygusal Öğrenme (2021)

Okullarda sosyal ve duygusal öğrenmenin yer alabilmesi, çocuğun sağlıklı gelişimi açısından hayati öneme sahiptir.

Bu önemli derleme ise, bunun nasıl olacağı konusunda, eğitimin bütün bileşenlerine seslenen benzersiz rehber.

Kitapta makaleleri bulunan yazarlar,

  • Sosyal ve duygusal öğrenmenin kavramsal çerçevesi,
  • Okullar için rehber nitelikte sosyal ve duygusal öğrenme programları,
  • Sosyal ve duygusal öğrenme sürecine ailelerin katkıları,
  • Sosyal ve duygusal öğrenmede öğretmenler ile okul yöneticilerinin rolü,
  • Ve sosyal ve duygusal becerilerinin ölçülmesi gibi pek çok konuyu ele alıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle:  Beyhan Ataş, Büşra Gündeş, Elif Kevser Dereli Özengen, Elif Zeynep Özbey, Esra Özkara, Fetiye Erbil, Feyza Yeliz Bayındır, Gülen Şahin, Hatice Kılavuz Doğan, Hatice Sapmaz, Kevser Çeliker Cengiz, Leman İşbitiren ve Merve Özgünlü.

  • Künye: Kolektif – Çocuklukta Sosyal ve Duygusal Öğrenme, editör: Mine Göl-Güven, Yeni İnsan Yayınevi, eğitim, 488 sayfa, 2021

Susan Wise Bauer ve Jessie Wise – Evde Klasik Eğitim (2021)

Bu kitap, evde klasik eğitim almak isteyenler için harika bir başvuru kaynağı.

Tarihçi Susan Wise Bauer ile eğitimci Jessie Wise, klasik bir eğitimin temellerini özetliyor, ayrıca klasik eğitimin evde nasıl öğretilebileceğini açıklıyor.

Kitap, okulöncesinden başlayarak adım adım tarih, coğrafya, bilim, Latince, sanat, müzik ve mantık gibi pek çok dersin evde nasıl işleneceğini anlatıyor.

İster müfredat ister ek kaynak olarak bu çalışma, evde klasik bir öğretim ortamı sağlamak isteyen her ebeveyn için çok iyi bir çözüm.

  • Künye: Susan Wise Bauer ve Jessie Wise – Evde Klasik Eğitim, çeviren: Mehmet Moralı, Alfa Yayınları, eğitim, 662 sayfa, 2021

Kolektif – Durkheim ve Modern Eğitim (2021)

Sosyolojinin dev ismi Durkheim’ın, modern eğitim üzerine de önemli fikirleri var.

Geoffrey Walford ve W. S. F. Pickering’in bu çalışması da, hem Durkheim’ın eğitim üzerine düşüncelerini aydınlatıyor, hem de bunların günümüze nasıl uyarlanabileceğini tartışıyor.

Durkheim akademik yaşamı boyunca eğitim üzerine düşünüp yazdı ve eğitimin kuram-pratik taraflarına, ahlakla kesiştiği alanlara dikkat gösterdi.

Bazı eğitim filozofları Durkheim’ın fikirlerinin modern eğitime uygulanabilir olup olmadığını tartışıyor.

İşte bu kitap, Durkheim’ın modern eğitim düşüncesindeki yerini üç farklı düzeyde ele almasıyla önemli.

Durkheim’ın eğitime dair fikirlerini analiz eden yazarlar, bu fikirleri modern toplum bağlamında tartışıyor, güncel eğitim sorunlarını Durkheimyen çerçevede inceliyor ve Durkheim’ın düşüncelerini modern eğitim kuramıyla ilişkilendiriyor.

  • Künye: Kolektif – Durkheim ve Modern Eğitim, editör: Geoffrey Walford ve W. S. F. Pickering, çeviren: Burak Aydın, Dergah Yayınları, sosyoloji, 320 sayfa, 2021

 

Ali Arayıcı – Kemalist Türkiye’de Eğitim Sorunu ve Köy Enstitüleri (2020)

Kemalist dönem Türkiye’sinin eğitim-kültür politikaları ve bunların günümüz Türkiye’sindeki yansımaları üzerine iyi bir eleştirel analiz.

Köy Enstitüleri tartışmasını da konuya dâhil eden Ali Arayıcı’nın kitabı, bugün nasıl bir eğitim sistemi istediğimiz sorusuna yanıt olabilecek türden.

Kemalist dönem Türkiye’sinin eğitim-kültür politikaları, arayışları ve kırsal alanda eğitim üzerine önemli tezler içeren kitap, ilk olarak eğitimin sınıfsal niteliğinden hareketle, kapitalist ve sosyalist eğitim sistemlerini karşılaştırıyor.

Arayıcı ardından, Türkiye’nin eğitim serüvenini, Cumhuriyetin kuruluş yıllarından Köy Enstitüleri’ne kadar izliyor, daha sonra da Türkiye’nin bugünkü eğitim sisteminde öne çıkan sorunları ele alıyor.

Kitap, özellikle Köy Enstitüleri bağlamında bazı kesimler tarafından bilinçli yahut bilinçsiz şekilde saptırılan konulara açıklık getirmesiyle de önemli.

  • Künye: Ali Arayıcı – Kemalist Türkiye’de Eğitim Sorunu ve Köy Enstitüleri, Doruk Yayınları, tarih, 382 sayfa, 2020

Senem Dinç – Hellenistik ve Roma Çağı Anadolu Okul Vakıfları (2021)

Eskiçağ’daki vakıf kavramı, bu dönemde görülen tüm vakıf türleri ve onların nasıl işletildiği hakkında aydınlatıcı bir çalışma.

Senem Dinç, günümüz vakıflarının öncüleri sayılabilecek, ancak onlardan çok farklı bir dinî inanış ve toplum anlayışının ürünü olarak ortaya çıkmış ve şekillenmiş Hellenistik ve Roma çağlarına ait vakıfları çok yönlü bir bakışla izliyor.

Eski Yunan dünyasında Klasik Çağ’dan itibaren uygulanan, Hellenistik ve Roma çağlarında da kendilerine yaygın bir kullanım alanı bulmuş bu kurumlar, gelir getirecek taşınabilir veya taşınmaz değerlerin bağışlandığı ve günümüz vakıflarına teorik olarak benzemekle birlikte pratikte çok farklı olan kurumlardı.

Örneğin günümüz vakıflarından ayrılan en önemli yönleri, kent devletinin denetimi altında olmalarına rağmen günümüzdekiler gibi tüzel bir kişilik olarak tanımlanmamış olmalarıydı.

Kitap, yazarının klasik vakıflar olarak tanımladığı bu vakıfları çok yönlü bir bakışla ele aldığı gibi, vakıf türleri içerisinde Hellen ve Roma toplumlarında eğitimin nasıl finanse edildiğine de odaklanıyor.

Özellikle vakıf, eğitim ve gymnasion’ların idaresi konularına ilgi duyan okurların çokça faydalanabileceği bir eser.

  • Künye: Senem Dinç – Hellenistik ve Roma Çağı Anadolu Okul Vakıfları, Arkeoloji Sanat Yayınları, tarih, 184 sayfa, 2021

Kolektif – Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknolojinin Kullanımı (2020)

Özellikle pandemi ile birlikte, eğitimde teknoloji ve dijitalleşmenin hayati rol kazanışına yakından tanık olduk.

Başka bir deyişle, bu süreçte uzaktan eğitim “yeni normalimiz” haline geldi.

Bu durum tüm dersleri olduğu gibi, çocukların bilişsel zekâsını geliştirmeye odaklanan sosyal bilimleri de derinden etkiliyor.

İşte bu önemli derleme de, öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin çok önemli olduğu bugün, çocukların becerilerini dijitalleştirme yolunda eğitimcilerin neler yapabileceğine odaklanıyor.

Kitapta,

  • Sosyal bilgiler öğretiminde öğretim tasarımının nasıl yapılacağı,
  • Yenilikçi teknoloji kullanımının çerçevesi,
  • Etkili sunum araçlarının kullanılması,
  • Artırılmış gerçeklik uygulamalarının nasıl kullanılacağı,
  • Kısa film uygulamalarının nasıl kullanılacağı,
  • Çoklu ortam öğrenmenin nasıl oluşturulacağı,
  • Teknolojiye dayalı ölçme değerlendirme uygulamalarının nasıl yapılacağı,
  • Ve teknoloji destekli kavram ve zihin haritalarının nasıl oluşturulabileceği gibi konular ele alınıyor.

Sosyal bilgiler öğretmenlerine uzaktan eğitimde alternatifler oluşturmada katkı sağlayan kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Selçuk Hünerli, Sevda Küçük, Özcan Erkan Akgün, Gonca Kızılkaya Cumaoğlu, Alpay Aksin, Sezer Köse Biber, Veysel Coşkun, Duygu Mutlu Bayraktar, Fidan Bayraktutan ve Turgay Atasoy.

  • Künye: Kolektif – Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknolojinin Kullanımı: Uzaktan Eğitim İçin Alternatifler, editör: Yakup Ayaydın, Yeni İnsan Yayınevi, eğitim, 216 sayfa, 2020

Dan Davies ve Deb McGregor – Yaratıcı Fen Öğretimi (2020)

 

Birçoğumuz için fen dersleri tam anlamıyla çiledir.

Tümüyle ezbere dayalıdır, yaratıcılıktan uzaktır, çok sıkıcıdır…

İkisi de alanında uzman eğitimciler olan Dan Davies ve Deb McGregor’un bu çalışmaları da, ilköğretimlere yönelik fen derslerinde merakın, gözlemenin, keşfetmenin ve sorgulamanın nasıl öne çıkarılabileceğine odaklanıyor.

Yaratıcı öğretimin çocukların dünyaya dair meraklarını nasıl harekete geçirdiğini ortaya koyan çalışma, öğretmenlerin çocukların bilimsel kavram ve becerilerini geliştirmelerine nasıl yardımcı olabileceklerini adım adım açıklıyor.

Bilimsel öğrenmeyi en üst düzeye çıkarmak için oyun, drama, tasarım, teknoloji ve beşeri bilimlerin nasıl kullanılacağı gibi çok önemli bölümler de barındıran kitapta,

  • Yaratıcı keşifte merak etmenin rolü,
  • Sorgulama ve problem çözme becerilerini ilişkilendirmek,
  • Dili fen bilimleri öğretiminde yaratıcı bir şekilde kullanmak,
  • Bilimsel ve yaratıcı süreçler arasındaki bağlantılar,
  • Yaratıcılık için yaratıcı bir öğretim nasıl yapılacağı,
  • Bilimde okul dışı uygulamaların kullanılması,
  • Ve öğrenme kuramlarının çocukların yaratıcı gelişimiyle ilişkisi gibi pek çok konu ele alınıyor.

Davies ve McGregor ayrıca, Montessori, Reggio Emilia, Orman Okulları ve Waldorf Pedagojisi gibi büyük başarı sağlamış eğitim ekollerinin deneyimlerinden de yararlanarak etkileşimli, yaratıcı bir bilim eğitiminin nasıl yapılacağını ortaya koyuyor.

  • Künye: Dan Davies ve Deb McGregor – Yaratıcı Fen Öğretimi, çeviren: Özgür K. Doğan, Çiğdem Han Tosunoğlu ve Oya Ağlarcı Özdemir, Yeni İnsan Yayınevi, eğitim, 256 sayfa, 2020

Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu (2016)

Biz yetişkinlere artık ihtiyaçlarının kalmadığını öne sürdükleri bir yaşta, ergen çocuklarımıza nasıl yardımcı olabiliriz?

Birçok anne-babaya ve eğitimciye ilham verecek bu kitap, ergenleri terslemeden onlara sevgimizi nasıl göstereceğimizi, olgunluk ve bağımsızlık yolunda onlara nasıl eşlik edebileceğimizi anlatıyor.

  • Künye: Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu, çeviren: Esra Özdoğan, Yapı Kredi Yayınları