Ali Arayıcı – Kemalist Türkiye’de Eğitim Sorunu ve Köy Enstitüleri (2020)

Kemalist dönem Türkiye’sinin eğitim-kültür politikaları ve bunların günümüz Türkiye’sindeki yansımaları üzerine iyi bir eleştirel analiz.

Köy Enstitüleri tartışmasını da konuya dâhil eden Ali Arayıcı’nın kitabı, bugün nasıl bir eğitim sistemi istediğimiz sorusuna yanıt olabilecek türden.

Kemalist dönem Türkiye’sinin eğitim-kültür politikaları, arayışları ve kırsal alanda eğitim üzerine önemli tezler içeren kitap, ilk olarak eğitimin sınıfsal niteliğinden hareketle, kapitalist ve sosyalist eğitim sistemlerini karşılaştırıyor.

Arayıcı ardından, Türkiye’nin eğitim serüvenini, Cumhuriyetin kuruluş yıllarından Köy Enstitüleri’ne kadar izliyor, daha sonra da Türkiye’nin bugünkü eğitim sisteminde öne çıkan sorunları ele alıyor.

Kitap, özellikle Köy Enstitüleri bağlamında bazı kesimler tarafından bilinçli yahut bilinçsiz şekilde saptırılan konulara açıklık getirmesiyle de önemli.

  • Künye: Ali Arayıcı – Kemalist Türkiye’de Eğitim Sorunu ve Köy Enstitüleri, Doruk Yayınları, tarih, 382 sayfa, 2020

Senem Dinç – Hellenistik ve Roma Çağı Anadolu Okul Vakıfları (2021)

Eskiçağ’daki vakıf kavramı, bu dönemde görülen tüm vakıf türleri ve onların nasıl işletildiği hakkında aydınlatıcı bir çalışma.

Senem Dinç, günümüz vakıflarının öncüleri sayılabilecek, ancak onlardan çok farklı bir dinî inanış ve toplum anlayışının ürünü olarak ortaya çıkmış ve şekillenmiş Hellenistik ve Roma çağlarına ait vakıfları çok yönlü bir bakışla izliyor.

Eski Yunan dünyasında Klasik Çağ’dan itibaren uygulanan, Hellenistik ve Roma çağlarında da kendilerine yaygın bir kullanım alanı bulmuş bu kurumlar, gelir getirecek taşınabilir veya taşınmaz değerlerin bağışlandığı ve günümüz vakıflarına teorik olarak benzemekle birlikte pratikte çok farklı olan kurumlardı.

Örneğin günümüz vakıflarından ayrılan en önemli yönleri, kent devletinin denetimi altında olmalarına rağmen günümüzdekiler gibi tüzel bir kişilik olarak tanımlanmamış olmalarıydı.

Kitap, yazarının klasik vakıflar olarak tanımladığı bu vakıfları çok yönlü bir bakışla ele aldığı gibi, vakıf türleri içerisinde Hellen ve Roma toplumlarında eğitimin nasıl finanse edildiğine de odaklanıyor.

Özellikle vakıf, eğitim ve gymnasion’ların idaresi konularına ilgi duyan okurların çokça faydalanabileceği bir eser.

  • Künye: Senem Dinç – Hellenistik ve Roma Çağı Anadolu Okul Vakıfları, Arkeoloji Sanat Yayınları, tarih, 184 sayfa, 2021

Kolektif – Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknolojinin Kullanımı (2020)

Özellikle pandemi ile birlikte, eğitimde teknoloji ve dijitalleşmenin hayati rol kazanışına yakından tanık olduk.

Başka bir deyişle, bu süreçte uzaktan eğitim “yeni normalimiz” haline geldi.

Bu durum tüm dersleri olduğu gibi, çocukların bilişsel zekâsını geliştirmeye odaklanan sosyal bilimleri de derinden etkiliyor.

İşte bu önemli derleme de, öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin çok önemli olduğu bugün, çocukların becerilerini dijitalleştirme yolunda eğitimcilerin neler yapabileceğine odaklanıyor.

Kitapta,

  • Sosyal bilgiler öğretiminde öğretim tasarımının nasıl yapılacağı,
  • Yenilikçi teknoloji kullanımının çerçevesi,
  • Etkili sunum araçlarının kullanılması,
  • Artırılmış gerçeklik uygulamalarının nasıl kullanılacağı,
  • Kısa film uygulamalarının nasıl kullanılacağı,
  • Çoklu ortam öğrenmenin nasıl oluşturulacağı,
  • Teknolojiye dayalı ölçme değerlendirme uygulamalarının nasıl yapılacağı,
  • Ve teknoloji destekli kavram ve zihin haritalarının nasıl oluşturulabileceği gibi konular ele alınıyor.

Sosyal bilgiler öğretmenlerine uzaktan eğitimde alternatifler oluşturmada katkı sağlayan kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Selçuk Hünerli, Sevda Küçük, Özcan Erkan Akgün, Gonca Kızılkaya Cumaoğlu, Alpay Aksin, Sezer Köse Biber, Veysel Coşkun, Duygu Mutlu Bayraktar, Fidan Bayraktutan ve Turgay Atasoy.

  • Künye: Kolektif – Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknolojinin Kullanımı: Uzaktan Eğitim İçin Alternatifler, editör: Yakup Ayaydın, Yeni İnsan Yayınevi, eğitim, 216 sayfa, 2020

Dan Davies ve Deb McGregor – Yaratıcı Fen Öğretimi (2020)

 

Birçoğumuz için fen dersleri tam anlamıyla çiledir.

Tümüyle ezbere dayalıdır, yaratıcılıktan uzaktır, çok sıkıcıdır…

İkisi de alanında uzman eğitimciler olan Dan Davies ve Deb McGregor’un bu çalışmaları da, ilköğretimlere yönelik fen derslerinde merakın, gözlemenin, keşfetmenin ve sorgulamanın nasıl öne çıkarılabileceğine odaklanıyor.

Yaratıcı öğretimin çocukların dünyaya dair meraklarını nasıl harekete geçirdiğini ortaya koyan çalışma, öğretmenlerin çocukların bilimsel kavram ve becerilerini geliştirmelerine nasıl yardımcı olabileceklerini adım adım açıklıyor.

Bilimsel öğrenmeyi en üst düzeye çıkarmak için oyun, drama, tasarım, teknoloji ve beşeri bilimlerin nasıl kullanılacağı gibi çok önemli bölümler de barındıran kitapta,

  • Yaratıcı keşifte merak etmenin rolü,
  • Sorgulama ve problem çözme becerilerini ilişkilendirmek,
  • Dili fen bilimleri öğretiminde yaratıcı bir şekilde kullanmak,
  • Bilimsel ve yaratıcı süreçler arasındaki bağlantılar,
  • Yaratıcılık için yaratıcı bir öğretim nasıl yapılacağı,
  • Bilimde okul dışı uygulamaların kullanılması,
  • Ve öğrenme kuramlarının çocukların yaratıcı gelişimiyle ilişkisi gibi pek çok konu ele alınıyor.

Davies ve McGregor ayrıca, Montessori, Reggio Emilia, Orman Okulları ve Waldorf Pedagojisi gibi büyük başarı sağlamış eğitim ekollerinin deneyimlerinden de yararlanarak etkileşimli, yaratıcı bir bilim eğitiminin nasıl yapılacağını ortaya koyuyor.

  • Künye: Dan Davies ve Deb McGregor – Yaratıcı Fen Öğretimi, çeviren: Özgür K. Doğan, Çiğdem Han Tosunoğlu ve Oya Ağlarcı Özdemir, Yeni İnsan Yayınevi, eğitim, 256 sayfa, 2020

Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu (2016)

Biz yetişkinlere artık ihtiyaçlarının kalmadığını öne sürdükleri bir yaşta, ergen çocuklarımıza nasıl yardımcı olabiliriz?

Birçok anne-babaya ve eğitimciye ilham verecek bu kitap, ergenleri terslemeden onlara sevgimizi nasıl göstereceğimizi, olgunluk ve bağımsızlık yolunda onlara nasıl eşlik edebileceğimizi anlatıyor.

  • Künye: Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu, çeviren: Esra Özdoğan, Yapı Kredi Yayınları

İnci Vural – Zorlayan ve Zorlanan Çocuklar (2016)

Çocuğun iç dünyasına odaklandığı kadar, ebeveynleri de bu anlamda bir sorgulamaya tabi tutan, her anne-babanın kendinden çok şey bulacağı bir rehber.

Anne-babanın duygusal dünyası ve davranış şekillerinin çocuğun iç dünyasının oluşumuna nasıl etki ettiği, bebeğin ve çocuğun ruhsal dünyasının gelişimi konularında aydınlanmak için iyi bir fırsat.

  • Künye: İnci Vural – Zorlayan ve Zorlanan Çocuklar, Remzi Kitabevi

İbrahim Şimşek – Neden Köy Enstitüleri? (2016)

Kendisi de köy enstitüsünden mezun olmuş İbrahim Şimşek bu çalışmasında, köy enstitüleri başta olmak üzere, Türkiye eğitim sisteminin gelişimi ve dönüşümüne dair değerlendirmelerini bizimle paylaşıyor.

Köy enstitülerinin kurulduğu iller ve ders programları, enstitülerden yetişen öğretmenler, enstitülerin kapatılmasının neden ve sonuçları, Türkiye’de eğitim sistemindeki sorunlar, kitabın kimi konuları.

  • Künye: İbrahim Şimşek – Neden Köy Enstitüleri?, Özgür Yayınları

Gülüş Türkmen – Annelik Haritası (2016)

‘Annelik Haritası’, sağlıklı ve mutlu çocuklar yetiştirmek için iyi bir rehber.

Ebeveynleri yargılamayan, onları bir kalıba sokmaya çalışmayan bir yaklaşımla yazılan kitap, her ebeveynin kendi düşünce ve eylemlerini, dışarıdan müdahale olmaksızın değerlendirmesini sağlayan pratik uygulamalar sunuyor, onların hangi alanlarda sıkıntılar yaşadıklarını anlamalarına yardımcı oluyor.

  • Künye: Gülüş Türkmen – Annelik Haritası, Yeni İnsan Yayınevi

Ahmet Vurgun – Milli Tarih Nedir? (2016)

Tarihin politik durumla ilişkisinin en belirgin olduğu alanlardan biri milli tarih.

Ahmet Vurgun, bu araştırmasında, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e tarihçilik, tarih yazımı ve tarih eğitimi alanında yaşanan değişimleri kayda geçiriyor.

Tarihçiler ve tarih eğitimcileriyle yapılan görüşmelerle bir nevi durum tespiti yapması ise, kitabın bir diğer önemli katkısı.

  • Künye: Ahmet Vurgun – Milli Tarih Nedir?, Yeni İnsan Yayınevi

John Dewey – Eğitimde Ahlak İlkeleri (2020)

Ahlak ve eğitim arasındaki ilişki nedir?

Daha da önemlisi, ahlaki eğitimin mahiyeti nedir?

John Dewey’in bu klasik yapıtı, bu sorulara doyurucu yanıtlar veren, ahlak ve eğitim konusunda eşsiz bir yapıt.

Çalışma, hem ahlakla ilgili yoğun bir tartışma yürütmesi hem de pratik felsefenin nitelikli bireysel, toplumsal ve eğitim için neden kaçınılmaz olduğunu gözler önüne sermesiyle özellikle önemli.

Kitabın bu çevirisini dikkat çekici kılan bir diğer husus ise, Dewey’in bu eserinin daha kolay anlaşılmasına katkıda bulunacak, 1930 yılında Paris’te yapmış olduğu ve yoğun tartışmalara neden olan ”Ahlakta Üç Bağımsız Unsur” konuşması ile Elizabeth Anderson’ın “John Dewey’in Ahlak Felsefesi” adlı makalesini de barındırması.

  • Künye: John Dewey – Eğitimde Ahlak İlkeleri, çeviren: Süleyman Aydın, Fol Kitap, eğitim felsefesi, 96 sayfa, 2020