Plutarkhos — Devlet Yönetimi (2026)

‘Devlet Yönetimi’ (‘Πολιτικά Παραγγέλματα’), Plutarkhos tarafından kaleme alınmış, siyasetle uğraşanlara yönelik pratik öğütler içeren bir eserdir. Metin, ideal bir devlet düzeni kurmaktan çok, mevcut siyasal yapı içinde erdemli ve etkili bir yönetici olmanın yollarını tartışıyor.

Plutarkhos, siyaseti ahlaktan ayrı düşünmüyor. Ona göre iyi bir yönetici, yalnızca güç sahibi değil, aynı zamanda ölçülü, adil ve kendini denetleyebilen biri olmalı. Hırs, öfke ve kibir gibi duyguların siyasal kararları bozduğunu vurgulayarak, yöneticinin önce kendi karakterini terbiye etmesi gerektiğini söylüyor. Bu nedenle siyaset, dış dünyayı yönetmeden önce insanın kendini yönetmesiyle başlıyor.

Eserde halkla kurulan ilişki de merkezi bir yer tutuyor. Plutarkhos, yöneticinin halkı küçümsememesi, onların güvenini kazanması ve ortak iyiyi gözetmesi gerektiğini belirtiyor. Popülist övgülerle halkı kandırmak yerine, dürüstlük ve istikrarla hareket etmenin uzun vadede daha sağlam bir siyasal zemin oluşturacağını savunuyor.

Ayrıca dostluk, ittifaklar ve rakiplerle ilişkiler konusunda da ölçülü bir siyaset öneriliyor. Yöneticinin ne aşırı sert ne de aşırı yumuşak olması gerektiği; koşullara göre esneklik gösterebilmesi gerektiği ifade ediliyor. Bu yaklaşım, siyasetin katı kurallardan çok pratik bilgelik gerektiren bir alan olduğunu ortaya koyuyor.

Genel olarak eser, siyasetçiye güç kazanmanın değil, gücü doğru kullanmanın yollarını öğreten bir rehber niteliği taşıyor. Antik dünyanın deneyimlerinden beslenen bu öğütler, siyasetin değişen koşullarına rağmen geçerliliğini koruyan etik ve pratik ilkeler sunuyor.

Plutarkhos — Devlet Yönetimi: Politik Referanslar
Çeviren: Samed Kara • Meltem Kabalcı Yayınları
Siyaset • 256 sayfa • 2026

Norbert Wiener — Sibernetik (2026)

Hayvanlar ile makineler arasında işleyiş bakımından ortak olan denetim ve iletişim süreçlerini inceleyen öncü bir eserdir. Norbert Wiener, sibernetik adını verdiği bu yaklaşımda hem biyolojik organizmaların hem de mekanik sistemlerin bilgi alışverişi, geri bildirim ve kontrol mekanizmaları üzerinden anlaşılabileceğini savunuyor.

Kitapta temel kavram “geri bildirim”dir. Wiener’e göre bir sistemin çevresiyle etkileşimi, aldığı bilgiyi işleyip buna göre davranışını düzenlemesiyle mümkün oluyor. Bu süreç, insan sinir sisteminde olduğu kadar makinelerde de benzer biçimde işliyor. Böylece organizmalar ile makineler arasında keskin bir ayrım yerine, ortak prensipler üzerinden kurulan bir benzerlik ortaya çıkıyor.

‘Sibernetik: Hayvanda ve Makinede Kontrol ve İletişim’ (‘Cybernetics: Or Control and Communication in the Animal and the Machine’), iletişimi yalnızca mesaj iletimi olarak değil, belirsizliği azaltan bir süreç olarak ele alıyor. Bu noktada bilgi kavramı, düzen ile düzensizlik arasındaki ilişkiyle birlikte düşünülüyor. Wiener, entropi kavramını kullanarak sistemlerin düzenini korumak için sürekli bilgi alışverişine ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

Kitap aynı zamanda otomasyonun ve akıllı makinelerin toplumsal etkilerine de değiniyor. Wiener, makinelerin giderek daha karmaşık kararlar alabilmesinin insan emeği, ekonomi ve etik üzerinde önemli sonuçlar doğuracağını öngörüyor. Bu nedenle sibernetik yalnızca teknik bir alan değil, aynı zamanda toplumsal ve felsefi sonuçları olan bir düşünce çerçevesi olarak ele alınıyor.

Genel olarak eser, disiplinlerarası bir yaklaşım geliştirerek matematik, biyoloji ve mühendisliği bir araya getiriyor ve modern bilgi teorisi ile yapay zekâ çalışmalarının temellerini atan önemli bir çalışma olarak kabul ediliyor.

Norbert Wiener — Sibernetik: Hayvanda ve Makinede Kontrol ve İletişim
Çeviren: Ömer Alkan • Fihrist Kitap
Bilim • 288 sayfa • 2026

Jean-Michel Labadie — Suçlunun Psikolojisi (2026)

Bu çalışma, suç olgusunu yalnızca hukuki bir ihlal olarak değil, insan psikolojisinin derin ve çoğu zaman geri döndürülemez boyutlarıyla ele alıyor. Jean-Michel Labadie, cezaevi ortamındaki bireylerle yürüttüğü uzun soluklu klinik çalışmalardan hareketle, suç davranışının ardındaki zihinsel süreçleri, bireyin iç dünyası ile toplumsal koşullar arasındaki etkileşim üzerinden anlamaya çalışıyor. Suçluyu sadece bir “vaka” olarak etiketlemek yerine onun çocukluğu, narsisistik yaralanmaları ve yasa ile kurduğu sorunlu ruhsal bağ̆ arasındaki görünmez ilintiyi araştırıyor.

‘Suçlunun Psikolojisi: Onarılamazın Mantıkları’ (‘Psychologie du crime: Logiques de l’irréparable’), suçun tek bir nedene indirgenemeyeceğini vurgulayarak, travma, bastırılmış dürtüler, kişilik yapılanmaları ve çevresel etkilerin birlikte işlediğini savunuyor. Labadie’ye göre suç, çoğu zaman ani bir sapma değil; uzun süreli bir içsel gerilimin, kırılmanın ya da çözülmenin sonucu olarak ortaya çıkıyor. Bu bağlamda bireyin geçmiş deneyimleri, özellikle de çocukluk dönemi, suç davranışının oluşumunda belirleyici bir rol oynuyor.

Eserde “onarılmaz olanın mantığı” kavramı merkezi bir yer tutuyor. Bu kavram, bazı suçların yalnızca sonuçları itibarıyla değil, failin psikolojik dünyasında yarattığı geri dönüşsüz kırılmalar açısından da anlaşılması gerektiğini ifade ediyor. Suç eylemi, hem kurban hem de fail için kalıcı izler bırakan bir eşik deneyimi olarak değerlendiriliyor.

Kitap ayrıca suçluluğun bilinçli hesaplamalarla sınırlı olmadığını; bilinçdışı süreçlerin, duygusal taşkınlıkların ve kontrol kaybının önemli rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu durum, suçun rasyonel seçim modelleriyle tam olarak açıklanamayacağını gösteriyor.

Genel olarak eser, suçun psikolojik boyutunu derinlemesine ele alarak, bireysel patolojiler ile toplumsal koşullar arasındaki karmaşık ilişkiyi görünür kılıyor. Bu yönüyle kitap, suçu anlamaya yönelik indirgemeci yaklaşımlara karşı daha bütüncül ve eleştirel bir perspektif sunuyor.

Jean-Michel Labadie — Suçlunun Psikolojisi: Onarılamazın Mantıkları
Çeviren: Ayşe Meral • Albaraka Yayınları
Psikanaliz • 408 sayfa • 2026

Zafer Toprak — Türkiye’de Yeni Hayat (2026)

 

‘Türkiye’de Yeni Hayat: İnkılap ve Travma (1908-1928)’, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’in ilk yıllarına uzanan süreçte “yeni hayat” idealinin nasıl ortaya çıktığını ve bu idealin toplumda yarattığı derin sarsıntıları inceliyor. Zafer Toprak, 1908 Devrimi’yle birlikte şekillenen “yeni” ve “millî” kavramlarının, yalnızca siyasal değil, aynı zamanda toplumsal bir dönüşüm projesinin temelini oluşturduğunu gösteriyor.

Kitapta “yeni hayat”, sadece bir modernleşme hedefi değil; gündelik yaşamdan aile yapısına, kadın-erkek ilişkilerinden kuşaklar arası bağlara kadar uzanan kapsamlı bir yeniden kurma girişimi olarak ele alınıyor. Bu dönüşümün merkezinde ise “yeni kadın”ın inşası yer alıyor. Kadının toplumsal konumundaki değişim, modernleşmenin en görünür ve en tartışmalı alanlarından biri hâline geliyor.

Ancak eser, bu dönüşümü yalnızca ilerleme ve yenilenme ekseninde anlatmıyor. Uzun savaş yıllarının yarattığı yıkım, nüfus kaybı ve yoksullukla birleşen reform süreci, toplumda ciddi uyumsuzluklara ve kırılmalara yol açıyor. Sekülerleşme çabaları, Batılı yaşam tarzına yöneliş ve eski kültürel kodların sorgulanması, özellikle farklı kuşaklar arasında gerilimleri derinleştiriyor.

Toprak’a göre Cumhuriyet’in inkılapları ile toplumsal travma iç içe ilerliyor. “Yeni hayat” ideali, bir yandan modern bir toplum yaratma arzusunu taşırken, diğer yandan savaşların yıprattığı bir toplumda umutsuzluk, çözülme ve kriz dinamiklerini de beraberinde getiriyor. Fuhuş, intiharlar, sosyal çözülme ve uyumsuzluk gibi olgular bu sancılı dönüşümün görünür sonuçları olarak ortaya çıkıyor.

Genel olarak kitap, Türkiye’nin modernleşme sürecini yalnızca idealler ve reformlar üzerinden değil; bu sürecin yarattığı insani, toplumsal ve psikolojik maliyetler üzerinden de ele alıyor. Böylece “yeni hayat”ın, hem kurucu bir proje hem de derin bir toplumsal travma olarak nasıl şekillendiğini ortaya koyuyor.

Zafer Toprak — Türkiye’de Yeni Hayat: İnkılap ve Travma (1908 – 1928)
• İş Kültür Yayınları
Tarih • 472 sayfa • 2026

Katherina May — Büyülenme: Anksiyete Çağında Yeniden Başlamak (2026)

Bu eser, modern yaşamın kaygı, hız ve belirsizlikle şekillenen atmosferinde insanın “büyülenme” duygusunu nasıl yeniden keşfedebileceğini anlatıyor. Katherine May, gündelik hayatın sıradan görünen anlarında saklı olan anlam ve hayret duygusunu görünür kılmaya çalışıyor.

‘Büyülenme: Anksiyete Çağında Yeniden Başlamak’ (‘Enchantment: Awakening Wonder in an Anxious Age’), büyülenmeyi doğaüstü ya da mistik bir deneyim olarak değil, dünyayla kurulan dikkatli ve duyarlı bir ilişkinin sonucu olarak ele alıyor. May’e göre modern insan, sürekli üretken olma baskısı ve dijital yoğunluk nedeniyle çevresiyle kurduğu derin bağı zayıflatıyor. Bu kopuş hem duygusal tükenmişliği hem de varoluşsal boşluk hissini artırıyor. Büyülenme ise bu kopuşa karşı bir direnç biçimi olarak ortaya çıkıyor.

Yazar, doğayla temas, ritüeller, sanat, yalnızlık ve yavaşlama gibi pratikler aracılığıyla insanın yeniden “hissetme kapasitesini” güçlendirebileceğini savunuyor. Özellikle mevsimlerin döngüsü, suyla temas, karanlık ve sessizlik gibi deneyimler, insanı dünyayla daha derin bir bağ kurmaya davet ediyor. Bu deneyimler, kontrol etme isteğinden vazgeçip belirsizliği kabul etmeyi de içeriyor.

Kitapta büyülenme, kaçış ya da romantik bir hayal olarak değil; aksine gerçeklikle daha yoğun bir temas kurma biçimi olarak tanımlanıyor. May, kaygı çağında anlam bulmanın yolunun daha fazla hızlanmak değil, aksine yavaşlayarak dikkat kesilmek olduğunu vurguluyor. Bu yaklaşım, bireyin hem iç dünyasıyla hem de çevresiyle kurduğu ilişkiyi dönüştürüyor.

Genel olarak eser, modern hayatın yarattığı yabancılaşmaya karşı, duyarlılığı, merakı ve hayret duygusunu yeniden canlandırmayı öneren bir düşünsel rehber niteliğinde. Bu yönüyle kitap, psikolojik dayanıklılık ve varoluşsal anlam arayışı açısından önemli bir katkı sunuyor.

Katherina May — Büyülenme: Anksiyete Çağında Yeniden Başlamak
Çeviren: M. Murtaza Özeren • Antre Kitap
Psikoloji • 168 sayfa • 2026

Gerda Lerner — Ataerkinin Yaratılışı (2026)

Bu kitap, patriyarkanın doğal ya da değişmez bir düzen olmadığını, tarihsel süreçte inşa edilen toplumsal bir sistem olduğunu ortaya koyuyor. Gerda Lerner, Mezopotamya ve Yakın Doğu’nun erken uygarlıklarından başlayarak kadınların toplumsal konumunun nasıl dönüştüğünü inceliyor ve bu dönüşümün sınıf, mülkiyet ve devlet oluşumuyla birlikte ilerlediğini gösteriyor.

Lerner’e göre patriyarkanın kökeni, kadınların üreme kapasitesi ve emeği üzerinde kurulan denetimle ortaya çıktı. İlk toplumsal yapılarda kadınların görece daha özerk konumları bulunurken, zamanla savaşlar, kölelik ve mülkiyet ilişkilerinin gelişmesiyle kadınlar erkek egemen yapıların içine çekildi. Özellikle kadınların değişim nesnesi hâline gelmesi, evlilik düzenlerinin ve soy aktarımının denetim altına alınması patriyarkanın kurumsallaşmasında belirleyici rol oynadı.

‘Ataerkinin Yaratılışı’ (‘The Creation of Patriarchy’), ataerkil düzenin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ideolojik ve kültürel araçlarla da pekiştirildiğini vurguluyor. Hukuk, din ve mitoloji gibi alanlar, erkek egemenliğini meşrulaştıran anlatılar üreterek bu yapının sürekliliğini sağladı. Bu süreçte kadınların bilgi üretiminden ve tarih yazımından dışlanması, patriyarkanın görünmezleşmesine katkıda bulundu.

Eserin önemli katkılarından biri, patriyarkanın evrensel ve değişmez olmadığı fikrini güçlü biçimde ortaya koyması. Lerner, kadınların tarih boyunca pasif olmadığını, aksine bu sistem içinde çeşitli direniş ve uyum stratejileri geliştirdiğini de gösteriyor. Bu yaklaşım, patriyarkanın tarihsel olarak kurulmuş bir yapı olduğunu ortaya koyarak, aynı zamanda dönüştürülebilir olduğunu ortaya koyuyor.

Genel olarak kitap, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kökenlerini anlamak için tarihsel derinlik sunan öncü bir çalışma olarak öne çıkıyor ve feminist tarihyazımının temel metinlerinden biri kabul ediliyor.

Gerda Lerner — Ataerkinin Yaratılışı
Çeviren: Oya Gürbahçe • Ayrıntı Yayınları
Feminizm • 432 sayfa • 2026

Hüsnü Bilir — Nöroiktisat (2026)

‘Nöroiktisat: Ekonomik Kararların Nörolojik Temelleri’, ekonomik kararların nasıl oluştuğunu yalnızca teorik modellerle değil, insan beyninin işleyişi üzerinden anlamaya çalışan disiplinlerarası bir alanı ele alıyor. Hüsnü Bilir, özellikle 1970’lerden sonra neoklasik iktisada yöneltilen eleştirilerle ortaya çıkan nöroiktisadı, davranışsal ve deneysel iktisatla birlikte gelişen yeni bir araştırma hattı içinde değerlendiriyor. Bu yaklaşımlar, ekonomik teorinin uzun süre temel varsayımı olan “tam rasyonel insan” modelini sorguluyor ve bireylerin karar süreçlerinin sanılandan daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

Kitap, nöroiktisadın ayırt edici yönünün ekonomik davranışları doğrudan beynin işleyişi üzerinden incelemesi olduğunu vurguluyor. Beyin görüntüleme teknikleri ve bilişsel bilimlerin sunduğu bulgular sayesinde, ekonominin uzun süre “kara kutu” olarak bıraktığı zihinsel süreçler daha görünür hâle geliyor. Bu araştırmalar, insanların kararlarını her zaman bilinçli ve hesaplı değerlendirmeler sonucunda vermediğini; çoğu durumda otomatik, duygusal ve sezgisel mekanizmaların da belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

Bu çerçevede insan davranışı tek bir rasyonel muhakeme sürecinin ürünü olarak değil, bilişsel ve duygusal sistemler ile kontrollü ve otomatik karar mekanizmalarının etkileşimi içinde oluşan çok katmanlı bir süreç olarak değerlendiriliyor. Nöroiktisat böylece ekonomik tercihlerin yalnızca sonuçlarını değil, bu tercihleri mümkün kılan nörolojik ve psikolojik dinamikleri de açıklamaya çalışıyor.

Eser aynı zamanda nöroiktisadı yalnızca teknik bir araştırma alanı olarak değil, iktisadi düşüncede daha geniş bir metodolojik dönüşümün parçası olarak ele alıyor. Kitap, Türkçe literatürde henüz sınırlı biçimde ele alınan bu yaklaşımı tanıtarak ekonomi, psikoloji ve sinirbilim arasındaki etkileşimin ekonomik davranışı anlamada nasıl yeni ufuklar açtığını gösteriyor. Böylece nöroiktisat, insanın seçim davranışını daha bütünlüklü biçimde kavramaya yönelik yeni bir perspektif sunuyor.

Hüsnü Bilir — Nöroiktisat: Ekonomik Kararların Nörolojik Temelleri
• Heretik Yayıncılık
İktisat • 65 sayfa • 2026

Lionel Obadia — Spiritüellik (2026)

Bu kitap, çağdaş dünyada giderek daha sık kullanılan “spiritüellik” kavramını tarihsel, sosyolojik ve kültürel bir perspektifle inceleyen bir çalışmadır. Lionel Obadia, bu kavramın tek bir sabit anlamı olmadığını; aksine farklı dönemlerde, kültürlerde ve disiplinlerde değişen anlamlar kazanan esnek bir düşünsel alan olduğunu savunuyor. ‘Spiritüellik’ (‘La spiritualité’), spiritüelliğin yalnızca dinle sınırlı bir olgu olmadığını, aynı zamanda toplumsal dönüşümler, kültürel değişimler ve bireysel arayışlarla şekillenen dinamik bir kavram olduğunu gösteriyor.

İlk bölümde Obadia, “spiritüellik” kavramının günümüzde aşırı kullanılan bir terim hâline geldiğini belirtiyor ve kavramın tanım alanını tartışıyor. Spiritüelliğin mistisizm, büyü ya da geleneksel din ile aynı şey olmadığını vurgulayarak bu kategoriler arasındaki farkları analiz ediyor. Ona göre spiritüellik bazen dinsel geleneklerin dışında gelişen bir bilgelik arayışı olarak ortaya çıkarken, bazen de kutsallık ve bireysel deneyim üzerine kurulu yeni bir anlam alanı oluşturuyor. Bu nedenle kavram, akademik dünyada kimi zaman “alt-din”, kimi zaman din karşıtı ya da sözde-din gibi farklı biçimlerde yorumlanıyor.

İkinci bölüm spiritüelliğin tarihsel kökenlerine odaklanıyor. Obadia, kavramın başlangıçta teolojik bağlamda ortaya çıktığını, ancak zamanla psikoloji ve sosyal bilimlerin etkisiyle daha seküler bir çerçeveye taşındığını anlatıyor. Bu süreçte spiritüellik, bireysel iç deneyim, kişisel gelişim ve anlam arayışı gibi temalarla ilişkilendirilmeye başlanıyor. Bununla birlikte yazar, spiritüelliğin ölçülmesi ve tanımlanması konusunda akademik dünyada önemli tartışmalar bulunduğunu da vurguluyor.

Üçüncü bölümde spiritüellik, modern toplumların dönüşümüyle bağlantılı bir sosyolojik olgu olarak ele alınıyor. Obadia, spiritüelliğin kimi zaman dinin zayıfladığı bir çağda yeni bir anlam arayışı olarak ortaya çıktığını, kimi zaman da dinin farklı bir biçimde yeniden yorumlanması anlamına geldiğini söylüyor. “Spiritüel ama dindar olmayanlar” olarak tanımlanan bireylerin çoğalması, bu dönüşümün önemli göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Dördüncü bölüm spiritüelliğin kültürel ve coğrafi yayılımını inceliyor. Yazar, özellikle Doğu kültürlerinin Batı’da “spiritüel” olarak idealize edilmesini ve yoga, meditasyon gibi uygulamaların küresel ölçekte yayılmasını tartışıyor. Aynı zamanda dijital teknolojilerle birlikte ortaya çıkan yeni spiritüel pratiklerin de modern kültürde önemli bir yer kazandığını gösteriyor.

Son bölümde ise spiritüelliğin günümüzde ekonomi, sağlık ve gündelik yaşam alanlarıyla nasıl iç içe geçtiği ele alınıyor. Şirket yönetimi, kişisel gelişim, esenlik ekonomisi ve ekolojik hareketler gibi alanlarda spiritüel söylemlerin yaygınlaştığı belirtiliyor. Bu bağlamda “homo spiritualis” olarak tanımlanabilecek yeni bir insan idealinin ortaya çıktığı ileri sürülüyor.

Genel olarak kitap, spiritüelliği sabit bir inanç sistemi olarak değil; tarihsel olarak değişen, farklı disiplinler ve kültürler içinde yeniden şekillenen bir anlam ve pratikler alanı olarak yorumluyor. Obadia’ya göre spiritüellik, modern dünyada insanların anlam arayışını ifade eden önemli bir kavram hâline gelmiş olsa da, bu kavramın neyi ifade ettiği ancak tarihsel bağlamları ve toplumsal dönüşümleri birlikte inceleyerek anlaşılabiliyor.

Lionel Obadia — Spiritüellik
Çeviren: Melike Işık • İletişim Yayınları
İnceleme • 141 sayfa • 2026

Kolektif — Ruh Sağlığında Toplumsal Perspektifler (2026)

Bu kitap ruhsal sıkıntıları yalnızca bireysel veya biyolojik bir sorun olarak gören yaklaşımları eleştirerek, ruh sağlığını toplumsal bağlam içinde anlamaya çalışan disiplinlerarası bir çalışma sunuyor. Editörlüğünü Jerry Tew’ün yaptığı ‘Ruh Sağlığında Toplumsal Perspektifler’ (‘Social Perspectives in Mental Health’), ruhsal sorunların ortaya çıkışı ve iyileşme süreçlerinin bireyin yaşadığı sosyal ilişkiler, güç yapıları ve toplumsal deneyimlerle yakından bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Kitapta temel olarak “sosyal model” yaklaşımı geliştiriliyor. Bu yaklaşıma göre ruhsal sıkıntılar yalnızca biyolojik hastalıklar olarak görülmemeli; yoksulluk, eşitsizlik, travma, ayrımcılık ve güç ilişkileri gibi toplumsal etkenler de bu deneyimlerin oluşumunda önemli rol oynuyor. Bu nedenle ruh sağlığı alanında çalışan profesyonellerin yalnızca klinik tedaviye odaklanması yeterli görülmüyor; bireyin yaşadığı sosyal çevreyi, ilişkileri ve toplumsal koşulları da dikkate alan bütüncül bir yaklaşım öneriliyor.

Eserde farklı yazarlar tarafından kaleme alınan bölümler, ruh sağlığını çeşitli toplumsal perspektiflerden inceliyor. Kullanıcı deneyimlerine dayanan yaklaşımlar, eleştirel psikiyatri tartışmaları ve sosyal sermaye kavramı üzerinden yapılan analizler ruhsal sıkıntıların sosyal boyutlarını görünür kılıyor. Ayrıca çocukluk travmaları, cinsel istismar gibi deneyimlerin ruh sağlığı üzerindeki etkileri, toplumsal eşitsizliklerin kadınlar ve etnik azınlıklar üzerindeki sonuçları ve LGBT+ bireylerin yaşadığı damgalama süreçleri de ele alınıyor. Bu çerçevede kitap, ruhsal sıkıntının yalnızca bireysel bir durum değil, aynı zamanda toplumsal güç ilişkilerinin ve eşitsizliklerin bir sonucu olabileceğini gösteriyor.

Kitabın önemli bir teması da “iyileşme” kavramını yeniden düşünmek. İyileşme yalnızca semptomların ortadan kalkması olarak değil, bireyin toplumsal yaşam içinde yeniden güç kazanması ve anlamlı bir hayat kurabilmesi olarak ele alınıyor. Bu nedenle dayanışma ağları, toplumsal katılım ve sosyal destek mekanizmaları ruh sağlığı çalışmalarının merkezinde yer alıyor. Son bölümde ise bu sosyal perspektiflerin ruh sağlığı uygulamalarına nasıl yansıtılabileceği tartışılıyor ve daha kapsayıcı, güçlendirici bir ruh sağlığı yaklaşımı için teorik ve pratik bir çerçeve öneriliyor.

Genel olarak eser, ruh sağlığını yalnızca tıbbi bir mesele olarak değil, toplumsal ilişkiler, eşitsizlikler ve güç yapılarıyla bağlantılı bir olgu olarak ele alan önemli bir sosyal bilim katkısı sunuyor. Bu yönüyle kitap, özellikle sosyal hizmet, psikoloji ve psikiyatri alanlarında çalışanlar için ruhsal sıkıntıları anlamada alternatif ve eleştirel bir perspektif ortaya koyuyor.

Kolektif — Ruh Sağlığında Toplumsal Perspektifler
Editör: Jerry Tew
Çeviren: Durdu Baran Çiftci, Betül Kübra Doğan Karataş • Nika Yayınevi
Psikoloji • 238 sayfa • 2026

Tolga Gürakar — Türkiye ve İran (2026)

‘Türkiye ve İran: Gelenek, Çağdaşlaşma, Devrim’, Osmanlı/Türkiye ile İran’ın modernleşme deneyimlerini karşılaştırmalı bir tarihsel sosyoloji çerçevesinde ele alıyor. Tolga Gürakar, iki toplumun gelenek, devlet yapısı, din-siyaset ilişkileri ve sınıfsal dönüşümleri üzerinden farklı modernleşme yolları geliştirdiğini gösteriyor. Osmanlı’da merkezi devletin sürekliliği ve Sünni ulemanın devlet içindeki kurumsal konumu laiklik, bürokratik kapasite ve kurumsal devamlılık gibi olguları şekillendirirken; İran’da Şii ulemanın görece bağımsızlığı ve merkezi otoriteyle kurduğu gerilimli ilişki, siyasal meşruiyet krizlerini ve toplumsal muhalefetin dinamiklerini belirleyen başlıca etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.

Kitap, İran ve Türkiye’yi yalnızca coğrafi komşular olarak değil, tarih boyunca birbirini etkileyen siyasal ve toplumsal süreçlerin parçası olan iki ülke olarak ele alıyor. Safevilerden Kaçarlar ve Pehleviler dönemine uzanan İran tarihi ile Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’nin dönüşümü birlikte inceleniyor. Bu süreçte devlet-toplum ilişkileri, bürokratik kurumların gelişimi, ideolojik yönelimler ve sınıfsal yapılar arasındaki etkileşimler analiz ediliyor. Gürakar, modernleşmenin yalnızca kurumların veya ideolojilerin değişimiyle açıklanamayacağını; ekonomik yapılar, sınıf mücadeleleri ve toplumsal krizlerle birlikte düşünülmesi gerektiğini vurguluyor.

Eserin merkezinde devrimlerin nasıl ortaya çıktığı sorusu yer alıyor. Gürakar’a göre devrimler ani kopuşlar ya da basit rejim değişiklikleri değildir; uzun tarihsel süreçlerde biriken siyasal, toplumsal ve ekonomik gerilimlerin sonucunda ortaya çıkan yapısal dönüşümlerdir. Bu nedenle Türkiye ve İran’daki devrimsel kırılmalar, tarihsel süreklilikler ile kriz dönemlerinin kesişiminde anlaşılabilir. Kitap, mezhep veya etnisite gibi tek boyutlu açıklamaların ötesine geçerek, dinî kurumların siyaset ve ekonomiyle kurduğu ilişkileri ve sınıfsal çelişkileri merkeze alıyor.

Bu yaklaşım, günümüz İran’ındaki toplumsal hareketleri ve Türkiye’nin modernleşme deneyimini daha geniş bir tarihsel bağlam içinde değerlendirmeyi mümkün kılıyor. Gürakar, ulusal tarihlerimizi birbirinden yalıtılmış anlatılar olarak değil, karşılıklı etkileşimler ve uluslararası bağlam içinde şekillenen süreçler olarak ele alıyor. Böylece kitap, hem İran’ın bugünkü siyasal krizlerini hem de Türkiye’nin tarihsel dönüşümünü anlamak isteyen okurlar için uzun dönemli ve eleştirel bir perspektif sunuyor.

Tolga Gürakar — Türkiye ve İran: Gelenek, Çağdaşlaşma, Devrim
• Heretik Yayıncılık
Tarih • 420 sayfa • 2026