Taner Akpınar – Pedagojik Tahakküm (2020)

Barış imzacılarının başına gelenlere baktığımızda da gördüğümüz gibi, üniversiteler, tarihsel süreçte büyük ölçüde egemen sınıfların tahakkümü altında güç ve iktidar ilişkilerinin yeniden üretimine katkı sunan bir işlev gördü.

Bugünkü üniversiteler de, neredeyse tümüyle egemen konumdaki yeni liberal ideolojinin tahakkümü altındadır.

Taner Akpınar’ın bu önemli çalışması ise, bu tahakkümü sosyal bilimlerdeki öğretim süreçlerini merkeze alarak inceliyor.

Akpınar, sosyal bilimlerdeki öğretim süreçlerinin, pedagojik olarak, tümüyle egemen ideolojiye göre kurgulandığını gözler önüne seriyor.

Çok değerli bir ifşa olarak okunabilecek kitap, sosyal bilim öğretimi görenlere, egemen ideolojinin hangi araçlar ve yollara başvurarak tümüyle taraflı yaklaşımını, nesnel bilimsel gerçekliğin kendisiymiş gibi aşıladığını gösteriyor.

  • Künye: Taner Akpınar – Pedagojik Tahakküm: Sosyal Bilim Öğretiminde Pedagojik Sorunlar, Nika Yayınevi, bilim, 135 sayfa, 2020

Ayfer Veziroğlu – Hidrojen Romantiği (2016)

Hidrojen enerjisi alanında yıllarca çalışmış; hayatını, dünyanın daha yaşanılır bir yer haline gelmesine adamış ve başarılarıyla dünya çapında üne kavuşmuş Prof. Turhan Nejat Veziroğlu’nun hayatı ve çalışmaları.

Veziroğlu, hidrojen enerjisinin petrolün kullanıldığı her yerde kullanılabileceğini belirterek alternatif enerjiler hakkında bizi aydınlatıyor.

  • Künye: Ayfer Veziroğlu – Hidrojen Romantiği, kendi yayını

Carolyn Collins Petersen – Evren 101 (2016)

Güneş sisteminden kara deliklere evren hakkında bilinmesi gereken hemen her şey, bu kitapta.

Carolyn Collins Peterson, hem bu konuda merak edilenleri açıklıyor, hem de kendi evimizin balkonundan evreni nasıl keşfedebileceğimizi ve bütün gökyüzü gözlemcilerinin başının belası olan ışık kirliliğini azaltmak için neler yapabileceğimizi anlatıyor.

  • Künye: Carolyn Collins Petersen – Evren 101, çeviren: Özlem Özarpacı, Say Yayınları

Marcia Bjornerud – Yeryüzünün Zamanı (2020)

Dünyanın kendine has bir temposu, zaman ölçeği vardır.

Fakat insanoğlu, çoğunlukla şimdi odaklı yaşar, o yüzden de dünya ile ilişkisinde herhangi bir zaman bilincine sahip değildir.

İşte ‘Yeryüzünün Zamanı’, tam da bu konuyla ilgili güzel bir çalışma.

Jeolog Marcia Bjornerud, dünyanın bizden önceki zamanları hakkındaki çocukça ilgisizliğimizi ve cahilliğimizi çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor, bugün yaşadığımız sorunların asıl sebebinin doğa yasalarına aldırış etmediğimiz için yaşandığını gözler önüne seriyor.

Yeryüzünün görkemli hikâyesi olarak okunabilecek kitap, durum saptaması yapmakla yetinmeyerek bu sakat ilişkiyi nasıl onarabileceğimiz üzerine de düşünüyor.

Bjornerud bizi, yeryüzünü tanımaya, onun ritimlerini öğrenmeye, kaynaklarının ne kadar zorlu süreçlerden sonra oluştuğuna, geçmişte yaşanan büyük çevre felaketleri ve toplu yok oluşların sebeplerinin neler olduğuna daha yakından bakmaya davet ediyor.

2019 yılında Amerikan Yayıncılar Birliği’nin PROSE Ödülü’ne layık görülen ‘Yeryüzünün Zamanı’, basitleştirilmiş bir jeolojik zaman çizelgesi ve dünyadaki fenomenlerin süre ve hızlarına dair aydınlatıcı ek metinler de barındırıyor.

  • Künye: Marcia Bjornerud – Yeryüzünün Zamanı: Bir Jeolog Gibi Düşünerek Dünyayı Kurtarabilir miyiz?, çeviren: Raşit Gürdilek, Metis Yayınları, bilim, 216 sayfa, 2020

Kolektif – Paylaşımlar (2016)

Bilimsel özerkliğe atfedilen gerçeklikler günümüzde nasıl bir bağlamsal süzgeçten geçerek sorunsallaştırılmaktadır?

Alanında uzman pek çok ismin bu soruya yanıt aradığı eldeki derleme, üniversitelerdeki bilimsel üretimin nasıl gerçekleştiğini, devlet ve piyasaların bu üretimdeki rolünü tartışıyor.

  • Künye: Kolektif – Paylaşımlar, derleyen: Barış Mücen, Çağatay Topal ve Erdoğan Yıldırım, İletişim Yayınları

Steve Jones – Dâhilere Gerek Yok (2020)

Fransız devrimi, bilimsel alanda da büyük devrim ve dönüşümlerin kaydedildiği olağanüstü bir dönemdi.

Steve Jones da bu dikkat çekici çalışmasında, modern fiziğin, kimyanın ve biyolojinin temellerinin bu dönemde nasıl atıldığını ve bunlarda katkısı olmuş bilim insanlarının bilimsel ve politik duruşlarını çarpıcı bir biçimde ortaya koyuyor.

Bilim insanı siyasetle uğraşmaz tezini alaşağı eden kitap, devrim günlerinde Fransız bilim insanlarının salt Paris’i dünyanın dönemin bilim merkezine dönüştüren yeniliklere imza atmakla kalmayıp aynı zamanda içinde bulundukları toplumu dönüştürecek politik aktivitelerde de ne denli aktif olduklarını gözler önüne seriyor.

Kitap, modern bilimin öncüleri olan Lavoisier, Bailly, Marat ve daha pek çok ismin bu dönemdeki çalışmaları ve daha da önemlisi politik aktiviteleri üzerine referans niteliğinde bir çalışma.

Uçan balonların ilk keşfinden patlayıcıların kitlesel imha araçları olarak kullanılmalarına; patatesin Eski Dünya’daki açlığa çare oluşundan kimya bilimiyle atletizmin evliliğine kadar; dönemin bilimsel gelişmelerini ve Fransız Devrimi’ni sıra dışı bir açıdan incelemek isteyenler için keyifle okunabilecek bir çalışma.

  • Künye: Steve Jones – Dâhilere Gerek Yok: Giyotin Çağında Devrimci Bilim, çeviren: Onur Orhangazi ve Ogül Büber, Ayrıntı Yayınları, tarih, 304 sayfa, 2020

Lisa Randall – Higgs Keşfi (2016)

Tanrı parçacığı olarak da bilinen Higgs bozonu, fizikte adeta bir devrim etkisi yarattı.

Profesör Lisa Randall da bu kitabında, Higgs keşfine giden süreci ve bu keşfin bilim dünyasında yarattığı heyecanı adım adım izliyor.

Keşfin ne anlama geldiğine ve bizi nereye götüreceğine yakından bakmak isteyenler için iyi bir fizik öyküsü.

  • Künye: Lisa Randall – Higgs Keşfi, çeviren: R. Ömür Akyüz, Pan Yayıncılık

Leonard Mlodinow – Öklid’in Penceresi (2016)

Etkileyici ve sürükleyici bir geometri kitabı.

Leonard Mlodinow’un özenli kitabını, enlem ve boylamın kökeninden hiperbolik uzaya, paralel doğrulardan hiperuzay teorilerine geometrideki devrimleri keyifli bir tarzda dinlemek isteyenlere ve Öklid, Descartes, Gauss, Einstein ve Witten gibi isimlerin alana ne gibi katkılar yaptıklarını merak edenlere tavsiye ediyoruz.

  • Künye: Leonard Mlodinow – Öklid’in Penceresi, çeviren: Sibel Eraltan, Say Yayınları

Kolektif – Aklın Çocuk Hali (2016)

Güncel araştırma verilerinden yola çıkarak bebeklerin ve çocukların düşünce dünyasının özgünlüğünü gözler önüne seren, birçok uzmanın yazılarıyla katkıda bulunduğu bir çalışma.

Çocuklarda anadili gelişiminden sosyal normların algılanışına, çocukluk döneminde hayal gücünden işitme engelli çocukların dil edinimine pek çok ilgi çekici konu, burada.

Kitap, hem zihin gelişimi araştırmalarındaki son gelişmeleri kapsamlı bir biçimde sunması, hem de Türkçede bu konuyla ilgili yerli bulguların tartışıldığı ve kültürler arası karşılaştırmaların yapıldığı ilk rehber kitap olma özelliğiyle de dikkat çekiyor.

  • Künye: Kolektif – Aklın Çocuk Hali, derleyen: Çağla Aydın, Tilbe Göksun, Aylin C. Kuntay ve Deniz Tahiroğlu, Koç Üniversitesi Yayınları

Müjdat Takıcak – Matematiğin Felsefesi (2020)

Felsefe ile matematik arasında çok sıkı bir ilişki vardır.

Bu ilişki, Antik Yunan döneminden bugüne değin uzanır.

Müjdat Takıcak’ın bu özenli kitabı ise, matematik felsefesinin uzun tarihi hakkında çok iyi bir giriş.

Yazar burada, Thales, Pythagoras ve Platon gibi filozoflardan başlayarak 17. yüzyılda Newton ile Leibniz’e, oradan Hume, Berkeley, Lock’a ve günümüze uzanarak matematik felsefesinde yer alan tartışmaların  tarihsel olarak nasıl temellendirildiğini açıklıyor.

Matematiğin ontolojisi ve epistemolojisinden matematik felsefesinin farklı uğraş alanlarına pek çok konunun ele alındığı kitap, alanla ilgilenenler için önemli bir çalışma.

  • Künye: Müjdat Takıcak – Matematiğin Felsefesi, Doruk Yayınları, felsefe, 92 sayfa, 2020