Efe Baştürk – Sokrates’ten Rousseau’ya Politika Felsefesi Tarihi (2021)

Politika felsefesine, Sokrates’in ‘Savunma’sından Rouseau’nun ‘Toplum Sözleşmesi’ne, alanın klasikleşmiş yapıtları üzerinden iyi bir giriş kitabı arayanlara bu çalışmayı öneriyoruz.

Efe Baştürk, antik dönemden modern döneme uzanarak okurunu politik felsefe tarihinde aydınlatıcı bir yolculuğa çıkıyor.

Siyasal düşünce felsefesinin doğrudan bu çok zamanlı yapıtlarına dayanarak anlatan Baştürk, klasik yapıtların bize temel soruları sormayı öğrettiğini bir kez daha vurguluyor.

Düşünce tarihindeki bütün kırılmaların bu “yeni soruları sorabilme” yeteneğiyle ortaya çıktığını hatırladığımızda, klasikleri okumanın önemi bir kez daha ortaya çıkar.

Kitapta, Sokrates ve ‘Savunma’sında ‘yasa’ ve ‘yurttaş’ fikrinden, Platon’un ‘Devlet’inde ‘doğruluk’ ve ‘adalet’in anlamına ve Aristoteles’in ‘Politikası’na politik düşüncenin kurucu düşünürleri sade bir üslupla ele alınıyor.

Aynı zamanda Makyavel’in ‘Prens’i ve Hobbes’un ‘Leviathan’ına adım atacağımız modern politika felsefesinin bu kitaptaki yolculuğu, Spinoza’nın ‘Politik İnceleme’si ve Rousseau’nun ‘Toplum Sözleşmesi’ ile son buluyor.

Politik düşünce tarihine giriş yapmak isteyen ve okumalarını derinleştirmek isteyen okur için bu kitap önemli bir izlek sunuyor.

  • Künye: Efe Baştürk – Sokrates’ten Rousseau’ya Politika Felsefesi Tarihi, Fol Kitap, felsefe, 400 sayfa, 2021

Robin George Collingwood – Felsefi Yöntem (2021)

Felsefenin felsefesi ya da metafelsefi bir çaba olmadan felsefi problemleri hakkıyla çözebilmek mümkün değildir.

Robin George Collingwood bu klasikleşmiş yapıtında, felsefenin doğası üzerine derinlemesine düşünüyor, felsefi yöntemin özüne iniyor.

Felsefede yöntem sorunu, felsefenin ne olduğu, ne yapmaya çalıştığı ve en iyi nasıl yapılacağıyla doğrudan ilişkili.

Kısacası felsefenin ne olduğu üzerine düşünmek de bizzat felsefeye dâhildir.

Bilim çağında felsefenin işlevi, felsefeyi doğa bilimlerinden ayırt eden bir araştırma alanının varlığı, felsefi kavramların ve yargıların doğası, tümdengelimsel ve tümevarımsal çıkarımın felsefi uslamlama sürecindeki yeri ve felsefe-edebiyat ilişkisi Collingwood’un burada ele aldığı konulardan bazıları.

Tüm bu sorularla beraber yazar; Platon, Descartes ve Kant’tan analitik felsefe geleneğine dek felsefede yöntem problemine ilişkin sistematik ve özgün bir öneri de sunuyor.

  • Künye: Robin George Collingwood – Felsefi Yöntem, çeviren: Aykut Aytış, Fol Kitap, 200 sayfa 2021

Shlomo Avineri – Karl Marx: Felsefe ve Devrim (2021)

Shlomo Avineri’den Karl Marx’ın hayatına ve mücadelesine tutulmuş özgün bir ışık.

Avineri, Marx’ın filozof, tarihçi, sosyolog, iktisatçı, güncel olaylar gazetecisi ve editör olarak bir portresini sunuyor.

Marx, modern tarihin en etkili ve devrimci düşünürlerinden biriydi; ne var ki kendisi nadiren Yahudi bir düşünür olarak ele alınır ve onun Yahudi düşünürü arka planı ya gözden kaçırılır ya da yanlış tanıtılır.

Bu kitapta seçkin bilim insanı Shlomo Avineri, Marx’ın Yahudi kökenlerinin onun çalışmaları üzerinde önemli izler bıraktığını savunuyor.

Marx, o zamanlar Prusya’nın bir parçası olan Trier’de doğdu ve ailesi, bölgenin daha önceki Fransız egemenliği ve kontrolü altında eşit haklara ve özgürlüğe sahipti.

Ama sonra Prusya’ya ilhakı, Yahudi nüfusunu eşit haklardan mahrum etti.

Bu gelişmeler Marx’ın babasının isteksizce din değiştirmesine yol açtı ve benzer sıkıntılar, o zamanın Yahudi kökenli birçok genç entelektüelini radikalleştirdi.

Daha önce Hegel ve Marx üzerine literatüre geçmiş iki önemli kitabı olan Avineri, Marx’ın Yahudi geçmişini uygun ve dengeli bir perspektife oturtuyor ve Marx’ın entelektüel gelişimini, içinde yaşadığı tarihsel, entelektüel ve politik bağlamların ışığında takip ediyor.

  • Künye: Shlomo Avineri – Karl Marx: Felsefe ve Devrim, çeviren: Önder Kulak, Ayrıntı Yayınları, biyografi, 203 sayfa, 2021

Martin Heidegger – Kant ve Metafizik Problemi (2021)

Martin Heidegger’den, Kant’ın başyapıtlarından ‘Saf Aklın Eleştirisi’ üzerine sıkı bir çözümleme.

Heidegger Kant’ın bu önemli eserini varlık sorununu merkeze alarak irdeliyor.

Yorumlarının özünü, 1927-28 güz döneminde verilen derslerin oluşturduğu kitap, Heidegger’in ‘Varlık ve Zaman’ın soru formülasyonunun şekillendirdiği bir bakış açısına sahip.

Varlık sorusuna bu kez de Kant’ın metni üzerinden uzanan Heidegger, ‘Saf Aklın Eleştirisi’nin kendisi için yalnızca bir sığınak teşkil etmediğini, aynı zamanda Kant’ı, varlık sorusu bağlamında düşünebilmesine imkân tanıdığını da söylüyor.

  • Künye: Martin Heidegger – Kant ve Metafizik Problemi, çeviren: Kaan H. Ökten, Alfa Yayınları, felsefe, 360 sayfa, 2021

Friedrich Wilhelm Nietzsche – Megaralı Theognis Üzerine (2021)

Nietzsche’nin 20 yaşındayken yazdığı doktora tezi nihayet Türkçede.

Nietzsche, Yunan düşüncesinin incelenmesine adanmış kariyerinin başlangıcını oluşturan eserinde, Yunanlı lirik şair Magaralı Theognis’i derinlemesine inceliyor.

Orijinal adı ‘De Theognide Megarensi’, Nietzsche’nin o tarihe dek yaptığı en kapsamlı tahlilini gözler önüne seriyor.

Nietzsche burada, Theognis’in külliyatına ve hayatına dair bütünlükçü bir yaklaşım getiriyor.

Theognis’in yalnızca “anlaşılmaz sözler söyleyen bir şair” olduğu ve eserlerinin de bütünlükten mahrum bir “fragman derlemesi” olduğu şeklindeki yaygın kanının aksine, Nietzsche şairin eserlerinin, hayatının ve altıncı yüzyıl Megara’sındaki siyasi vaziyetin karşılaştırmalı bir şekilde incelenmesinin tutarlı bir külliyat ortaya koyduğunu göstermek ister.

Theognis’in eserleri ne basit bir “vecizeler ve aforizmalar yığını” olarak tasavvur edilebilir ne de derinliksiz bir pedagoji şeklinde anlaşılmalıdır.

Aksine Nietzsche ‘De Theognide Megarensi’de, net bir ahlak ve siyaset anlayışı ortaya koyuyor.

  • Künye: Friedrich Wilhelm Nietzsche – Megaralı Theognis Üzerine, çeviren: Yunus Emre Ceren, Dergah Yayınları, felsefe, 94 sayfa, 2021

Immanuel Kant – Yaşamın Anlamı (2021)

Immanuel Kant felsefesinin temel kavramlarının yanı sıra, filozofun derin bilgeliğini de gözler önüne seren bir kitap..

‘Yaşamın Anlamı’, Kant’ın beş bin sayfayı bulan yapıtlarından seçilmiş güzel bir seçki.

Alman filozof Immanuel Kant, felsefe tarihine yön veren en önemli düşünürlerdendir.

Öyle ki Heine, etkisi bakımından Kant’ın yapıtlarını, Fransız Devrimi’nden daha önemli görür.

Onun öğretisini kavrayan her zihinde, Schopenhauer’ın deyimiyle, manevi anlamda bir yeniden doğuş meydana gelir.

Bu çalışma ise, Kant’ın neredeyse beş bin sayfayı bulan yapıtlarından seçilmiş.

Kant’ın dünya görüşünü yansıtan seçkinin amacı, onun görüşlerini herkese kolay ve anlaşılır bir biçimde kendi sözleriyle ulaştırmak.

Kant öğretisinin temel çizgilerinin sunulduğu kitap, onun derin insancıl bilgeliğinin anlaşılmasını sağlamanın yanında, insandaki iyiliğe ve hepimizin içinde yer alan yeteneklere yönelik inancı yansıtıyor.

  • Künye: Immanuel Kant – Yaşamın Anlamı, çeviren: Gürsel Uyanık ve Ahmet Sarı, Fol Kitap, felsefe, 120 sayfa, 2021

John Dewey – Deneyim Olarak Sanat (2021)

Estetik deneyim ve sanat arasındaki ilişki üzerine sağlam bir tartışma.

Kitap, John Dewey’nin deneyim metafiziği kavramının daha iyi anlaşılması açısından bilhassa önemli.

‘Deneyim Olarak Sanat’, öncelikle deneyimin tamamlanmışlığını ifade eden, deneyimi kültür ve anlamla özdeşleştiren ve insanın dünya ile ilişkisindeki tüm deneyim olanaklarını kapsayan estetik deneyim nosyonunun derinlemesine bir değerlendirmesini sunmasıyla dikkat çekiyor.

Öte yandan, estetik deneyimin bu çok boyutlu ele alınışı özgün bir sanat tanımı ve estetik kuram ortaya koyar.

Bu bağlamda, bu çalışma, hem düşünürün deneyim metafiziğinin anlaşılması hem de bu merkezi kavram temelinde düşünürün sanat ve sanat eseri üzerine görüşlerinin anlaşılması açısından önemli.

Dewey için felsefenin konusu estetik deneyimdir.

Estetik deneyim insanın dünya ile tüm deneyim olanaklarını kapsayan; insanın bir organizma olarak doğa ile ilişkisinde anlam bulduğu, değer atfettiği ve ifade ettiği yegâne deneyim olarak dünya ile etkileşimin nihai noktası ve bütünlüğüdür.

‘Deneyim Olarak Sanat’ın odaklandığı estetik deneyim sıradan deneyimin yoğunlaşmış hâlidir ve tamamlanmış anlamın ifadesini ya da dışavurumunu temsil eder.

Bu açıdan Dewey, deneyim nosyonunu önce Deneyim ve Doğa’da organizmanın yaşayan bir varlık olarak doğa ile etkileşimi olarak sunarken, ‘Deneyim Olarak Sanat’ta anlam arayan, değer veren ve ifade eden yaşayan varlığın anlam ve kültür ortaya çıkarması olarak sunar.

  • Künye: John Dewey – Deneyim Olarak Sanat, çeviren: Nur Küçük, Vakıfbank Kültür Yayınları, sanat, 464 sayfa, 2021

Federico Campagna – Teknik ve Büyü (2021)

Gerçekliğin teknik aracılığıyla inşa edilişi, bizi nihilizmin açmazlarına sürükler.

Federico Campagna bu çarpıcı çalışmasında, büyüyü dünyayı yeniden inşa etmenin bir aracı olarak tartışıyor ve böylece bizi gerçeklik hakkında yeniden düşünmeye davet ediyor.

Yazar burada, tekniğin nihilizme hapseden kapılarını, betimlenemezliğin büyülü anahtarı ile açmayı deniyor.

Teknik’in dünyayı mutlak dil yoluyla ele geçirme girişimi, gerçekliğimizin temellerini sarsıyor, anlam dünyamızı parçalıyor.

Campagna, gerçekliğin teknik aracılığıyla inşa edilen ve nihilizmin açmazlarına sürükleyen yönüne dikkat çekerek, çıkış yolunun güncel siyaset ve ekonomi tartışmalarından çok daha derinlerde yattığını gösteriyor.

Heidegger, Jünger ve Stirner’den İbnü’l-Arabî, Sühreverdî ve Molla Sadra’ya uzanan Campagna, büyüyü varoluşun kalbindeki betimlenemezlik kavramının çevresinde dünyayı yeniden inşa etme kabiliyetine sahip alternatif bir sistem olarak resmediyor. ‘Teknik ve Büyü’ bize dünyayı değiştirmek istersek, ilk yapmamız gereken şeyin onun dayandığı gerçeklik kavramını değiştirmek olduğunu vurguluyor.

  • Künye: Federico Campagna – Teknik ve Büyü, çeviren: Barış Arpaç, Vakıfbank Kültür Yayınları, felsefe, 328 sayfa, 2021

Terry Eagleton – Materyalizm (2021)

Materyalizmin günümüz için ne denli ufuk açıcı perspektifler sunduğu üzerine derinlemesine bir tartışma.

Terry Eagleton’ın çalışması, Marx, Nietzsche ve Wittgenstein gibi, birbirinden farklı üç materyalistin düşüncelerini ustaca karşılaştırıyor.

Materyalizmin felsefi tasavvuruna, çağdaş bilim ve kültürle ilişkisine iyi bir başlangıç niteliğindeki bu ufuk açıcı eserinde Eagleton, materyalizmin günümüzün önemli bilimsel, kültürel ve felsefi tartışmalarının merkezinde yer aldığına dair güçlü bir argüman ortaya koyuyor.

İdeoloji ve tarihten dil, etik ve estetiğe kadar geniş bir konu yelpazesi üzerine düşünen ve bunu yaparken de birbirinden hayli farklı üç materyalistin -Marx, Nietzsche ve Wittgenstein’ın- değer ve inançlarını farklı bir bakış açısıyla ele alan Eagleton, bu üç ismin felsefeleri arasında çarpıcı karşılaştırmalar yapıyor.

Eagleton, aynı zamanda düşünce ve bilinci mümkün kılanın bedenlerimiz ve bedensel etkinliğimiz olduğunu ikna edici bir şekilde gösteriyor.

Materyalizm, kendimiz hakkında nasıl düşündüğümüzün ve dünyada nasıl yaşadığımızın derinine inen felsefi düşünce üzerine aydınlatıcı bir metin.

  • Künye: Terry Eagleton – Materyalizm, çeviren: Serkan Gündüz, Tellekt Kitap, felsefe, 136 sayfa, 2021

Klaus Kornwachs – Teknoloji Felsefesine Giriş (2021)

Teknoloji felsefesinin temel akımları üzerine usta işi bir çalışma.

Klaus Kornwachs, antik çağdan günümüze uzanarak teknoloji felsefesi alanında yürütülen tartışmaların sağlam bir özetini sunuyor.

Martin Heidegger, kısa ve öz biçimde, teknolojinin ürkütücülüğünün “çalışmasından” kaynaklandığını ifade etmişti.

Teknolojiyi çoğu zaman bilinçsizce tecrübe ederiz çünkü neredeyse görünmezdir ve durmadığı sürece dikkatimizi çekmez.

Biz onu fen bilimlerinin ve medeniyetin bir kazanımı olarak görürüz ve sorularımızı ancak artık teknolojinin işlemediği veya işlemeyeceği durumlarda sorarız.

Bu süreçte, çoğu zaman teknolojinin nasıl ve neden çalıştığını, kimin onu icat ettiğini, kimin onunla ne gibi bir amaç güttüğünü ve ne gibi çıkarlar gözettiğini bilmediğimizi fark ederiz.

Teknolojiyi takip ederken oluşan şaşkınlığa, karmaşık duygular eşlik eder.

Bu çalışma ise, antik dönemden, yeni çağın ve sanayileşmenin başlangıcından itibaren gelişen iki atılımdan başlayarak Arnold Gehlen, Günther Anders ve Hans Jonas’ın antropolojik ve eleştirel yorumlarına kadar süregelen teknoloji felsefesinin temel akımları ile ilgili bütünlüklü bir bilgi sunuyor.

Ayrıca çağdaş mühendisin ve teknisyenin kim oldukları, otomatikleşme süreci ve teknik çözümlerin sunuluşu da sorgulanan konular arasında yer alıyor.

  • Künye: Klaus Kornwachs – Teknoloji Felsefesine Giriş, çeviren: Sergül Vural Kara, Runik Kitap, felsefe, 132 sayfa, 2021