Gönül Uzelli – Slav Mitolojisi (2016)

Rus kültüründe ve Slav halklarının tarihinde önemli yer tutan mitolojilerini enine boyuna irdeleyen bir kılavuz kitap.

Slav mitolojisinde yaratılış ve öteki dünya anlayışı; pagan tanrılar; mitolojikleşmiş varlıklar; doğa, mekân cinleri ve perileri; doğaüstü varlıklar; tarihsel kahramanlar; kötü güçlere sahip varlıklar ve daha fazlası, bu kitapta.

  • Künye: Gönül Uzelli – Slav Mitolojisi, Yapı Kredi Yayınları

Paul Veyne – Yunanlar Kendi Mitlerine İnanmışlar mıydı? (2016)

Yunan mitolojisinde ayrıntılı bir yolculuğa çıkarken inançların toplumsal çeşitliliği ve bilginin toplumsal dağılımı konularında aklımıza takılanlara yanıt veren nitelikli bir kitap.

Çalışma, mitlerin doğasını ve onların kabul edilişinin ardındaki toplumsal ve tarihsel dinamikleri ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Paul Veyne – Yunanlar Kendi Mitlerine İnanmışlar mıydı?, çeviren: Mehmet Alkan, Alfa Yayınları

Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri (2020)

Mitler üzerine devrim niteliğindeki çalışmalarıyla tanınan Amerikalı yazar Joseph Campbell’ın bu eseri, tanrıça kültünün doğuşu, gelişimi ve dönüşümünü tarihsel bir bakışla izliyor.

Konuyu ilk çağlardan Rönesans’a kadar izleyen Campbell’ın buradaki asıl amaçlarından biri de, günümüz kadınına rehberlik edebilecek ezeli ve ebedi bir kadın figürü sunmak.

Tanrıça kültü mitolojide kendine nasıl yer buldu?

Erkek egemen mitolojide tanrıça kültü ne anlama geliyor?

Kadının tarihten ve mitolojiden sürgün edildiği bu dünyada Tanrıça kültü, kadının kendini var etmesi açısından neden hayati derecede önemlidir?

Campbell, hem bu ve bunun gibi sorulara yanıt arıyor hem de bunu yaparken mitolojik dünya ile çağdaş dünya arasında sık sık çarpıcı karşılaştırmalar yapıyor, bağlantılar kuruyor.

Kitabın zengin görseller barındırdığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri, çeviren: Nur Küçük, İthaki Yayınları, mitoloji, 360 sayfa, 2020

Nurgül Yıldırım – İnsanoğlunun Ebediyet Arayışına Sumerliler’den Edebi Bir Armağan: Gılgameš Destanı (2020)

İnsanın ölümsüzlüğü arayışının ve kadim dostluğun destanı Gılgamış, yazılışının üzerinden binlerce yıl geçtiği halde bizi çarpıcı bir şekilde etkilemeye devam ediyor.

Nurgül Yıldırım’ın bu çalışması da, destan, destanın yazıldığı dönem ve destanın farklı versiyonları üzerine aydınlatıcı bir inceleme.

Yıldırım çalışmasına, Mezopotamya’da Sümerlere kadar olan uygarlık izlerini irdeleyerek başlıyor ve devamında da,

  • Sümerlerde siyasi ve sosyo-kültürel yapı,
  • Sümer coğrafyasında ilk Sami izleri,
  • Sümer dili ve dil eğitimi,
  • Sümer inanç sistemi,
  • Tarihsel bir kişilik olarak Gılgamış,
  • Destanlaşma sürecinde Gılgamış anlatıları,
  • Gılgamış, Enkidu ve yeraltı dünyası,
  • Gılgamış destanına ait Akad, Babil ve Asur versiyonlarından örnekler,
  • Gılgamış destanı ve tufan,
  • Gılgamış destanının mitolojik unsurları ve bu destanda işlenen kültürel değer motifleri,
  • Ve Gılgamış destanının yazın dünyasındaki izdüşümleri gibi ilgi çekici konuları irdeliyor.

Gılgamış destanı konusunda aydınlanmak isteyen okurların kaçırmak istemeyecekleri bir çalışma.

Bu ünlü destandan bir alıntı:

“Nereye koşuyorsun böyle Gılgamış

Eline geçmeyecek aradığın yaşam.

Tanrılar insanoğlunu yarattıklarında

Yalnız ölüm oldu ona verdikleri,

Kendi ellerinde tuttular yaşamı…”

  • Künye: Nurgül Yıldırım – İnsanoğlunun Ebediyet Arayışına Sumerliler’den Edebi Bir Armağan: Gılgameš Destanı, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, mitoloji, 232 sayfa, 2020

Erdal Gezik – Alevi Hafızasını Tanımlamak (2016)

Efsaneler, mitoslar ve menkıbelerden yola çıkarak Alevi hafızasının dinamiklerine inen iyi bir çalışma.

Cebrail ve Melek-i Tavus, Munzur ve Düzgün’ün sır oluşu, Sayê Moru (Şahmaran), Alevilik ve Hıristiyanlık arasındaki etkileşimler gibi pek çok ilgi çekici konunun irdelendiği kitap, bir yönüyle de incelikli bir sözlü tarih çalışması.

  • Künye: Erdal Gezik – Alevi Hafızasını Tanımlamak, İletişim Yayınları

Julian Baldick – Hayvan ve Şaman (2016)

Orta Asya’nın antik dinlerini mitler, ritüeller, efsaneler aracılığıyla araştıran özgün bir çalışma.

İskitler, Hunlar, Türkler, Moğollar, Tunguzlar, Mançular, Finler ve Macarların yerel dinlerinin karşılaştırmalı bir incelemesini sunan çalışma, bu inançların Avrupa’daki edebi öykü ve motiflere sızdığını gözler önüne seriyor.

  • Künye: Julian Baldick – Hayvan ve Şaman, çeviren: Nevin Şahin, Hil Yayın

Robert Graves – Yunan Mitleri (2020)

Yunan mitolojisi hakkında çok az çalışma, Robert Graves’in bu eserinin mertebesine ulaşmıştır.

2 Ciltlik, tam 888 sayfalık bu kült yapıt, Yunan mitlerini anlaşılabilir bir şekilde ve maddeler halinde bir araya getiriyor ve daha da önemlisi, onları daha önce yorumlamış farklı yazarların anlatımları ile farklı kültürlerin mitolojileriyle ilişkilendirerek aktarıyor.

Graves’in çalışması, Anadolu, Girit, Mezopotamya, Fenike ve Mısır’daki sözlü geleneklerin ürünü olan Yunan mitlerinin asıl hikâyesinin ne olduğunu ve insana, dünyevi olana dair bize neler söylediğini aydınlatıyor.

İngiliz şair, roman yazarı, eleştirmen ve çevirmen Graves’in geniş kapsamlı mitoloji çalışmalarının ürünü olan ‘Yunan Mitleri’nin, Yunan mitolojisi alanında ilk modern ansiklopedik kaynak olarak kabul edildiğini de belirtelim.

Daha önce Türkçeye çevrilmiş kitabın bu yeni baskısında ise, önceki çeviriden önemli miktarda editöryal değişiklik ve düzelti yapılmış.

  • Künye: Robert Graves – Yunan Mitleri, çeviren: Uğur Akpur, Kolektif Kitap, mitoloji, 2 cilt, 888 sayfa, 2020

Philip Wilkinson – Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler ve Mitler (2010)

Philip Wilkinson’ın kaleme aldığı ‘Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler & Mitler’, dünyanın her tarafından geniş bir mitolojik seçkiyi barındırıyor.

Asırlar öncesinden günümüze kadar gelen hikâyelerin yer aldığı kitapta Avrupa, Asya, Afrika, Okyanusya ve Amerika kıtasına özgü çok sayıda mit ve efsane yer alıyor.

Ele aldığı konuyu tablolar, resimler, heykeller ve semboller eşliğinde anlatan Wilkinson, bu kapsamlı çalışmasıyla, konuya dair rehber nitelikte bir çalışmaya imza atmış.

Ciltli, renkli resimli ve kuşe kâğıda basılmış kitap, dünyanın en ünlü efsane ve mitlerini merak edenler için biçilmiş kaftan.

  • Künye: Philip Wilkinson – Kökenleri ve Anlamlarıyla Efsaneler & Mitler, çeviren: Emel Lakşe, Alfa Yayınları, mitoloji, 352 sayfa

Slavoj Žižek – Antigone’nin Üç Yaşamı (2016)

Slavoj Žižek, klasik mitolojinin temel eserlerinden olan ve Platon’dan Hegel’e, Kierkegaard’dan Butler’a pek çok felsefeciye ilham kaynağı olmuş Antigone’yi yeniden yazıyor. Antigone’deki olay örgüsünü bozan ve olası üç senaryo olarak yorumlayan düşünüre göre Antigone, dört dörtlük “Bir etik-siyasal egzersiz.”

Žižek, Antigone’yi kendince tercüme ediyor ve yeniden yazıyor; bunu yaparken de metni bir bakıma güncelleştiriyor.

Düşünüre göre, klasik bir eseri canlı tutmanın tek yolu “onu ‘açık’, geleceğe işaret eden bir şey olarak görmek”tir.

  • Künye: Slavoj Žižek – Antigone’nin Üç Yaşamı, çeviren: Erkan Ünal, Encore Yayınları, felsefe, 80 sayfa, 2016

Daniel McCoy – Viking Ruhu (2019)

Odin, Thor, Freya, Loki, Balder, Heimdall…

Norslar ve Cermen halkların Hıristiyanlık öncesi dönemleri, mitolojileri ve pagan inançları üzerine çalışan Daniel McCoy’dan, Nors mitolojisi ve dinleri hakkında harika bir giriş.

McCoy, kitabının ilk kısmında Nors dininin karakteristik özelliklerini açıklıyor.

Yazar burada, tanrı ve tanrıçalarından kozmoloji yaklaşımına, Nors kader kavramından cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı ahlâk anlayışına, ölüm ve öbür dünya görüşünden resmi dinsel uygulamalarına ve büyüden şamanlığa, Nors dininin kendine has niteliklerini açıklıyor.

Kitabın geniş yer tutan ikinci kısmındaysa, Nors mitolojisindeki ana karakterler ve önemli konular aydınlatılıyor.

  • Künye: Daniel McCoy – Viking Ruhu: Nors Mitolojisi ve Dinine Giriş, çeviren: Cumhur Atay, İletişim Yayınları, mitoloji, 320 sayfa, 2019