David Adams Leeming ve Jake Page – Tanrı Mitleri (2021)

Tanrıların mitolojideki heyecan dolu serüveni üzerine derli toplu bir kitap.

David Adams Leeming ve Jake Page, kimisi bugün de bilinen, kimisi tarihin tozlu sayfalarında unutulmuş ilahları buluşturuyor.

İnsan cinselliğinin ilk güçlü simgesi Zeus, mitolojinin en oyuncu tanrısı Loki, Afrikalı muzip örümcek tanrı Anansi, insanlarla alay etmeyi seven Krişna-Vişnu gibi pek çok tanrının karşımıza çıktığı çalışma, ataerkilliğin panteonları ele geçirip eril gücü yüceltmeye başladığı dönemlerden, semavi dinlerin kutsallığına uzanan, yüzlerce yıllık bir ilerleyişi hikâye ediyor.

  • Künye: David Adams Leeming ve Jake Page – Tanrı Mitleri, çeviren: Berna Asuman Uzun, Say Yayınları, mitoloji, 224 sayfa, 2021

Stephen Fry – Mitos (2021)

Yunan tanrı ve tanrıçaları, uygarlığın kökenini oluşturur.

Aşkı, savaşı, ihtirası ve aldatmaları, hiç kimse onlar kadar yürekli ve hayranlık verici şekilde yaşayamamıştır.

Stephen Fry da bu özenli kitabında, Yunan mitlerini kendine has bir üslupla anlatıyor.

Kitap Khaos’la başlıyor ve oradan Gaia’nın doğuşuna uzanıyor.

Daha sonra Titanlar’ı ve Zeus’un yeni bir ırk yaratmaya karar verişine geçiyor.

Kitapta, Pandora’nın kutusundan Prometheus’un ateşine uzanan bir kadim öykü anlatılıyor ki, böylece biz okurlara Olymposluların maceralarla dolu cezbedici dünyasının kapıları açılıyor.

Yunan mitleriyle ilgilenenlerin severek okuyacağı bir çalışma.

  • Künye: Stephen Fry – Mitos: Yunan Mitleri – 1, çeviren: Can Başaçek, Alfa Yayınları, mitoloji, 478 sayfa, 2021

İsmail Gezgin – Sanatın Mitolojisi (2021)

Mitoslar en eski zamanlardan bize hikâyeler anlatır.

Onlardan insana dair sayısız hakikati öğrenebiliriz.

İsmail Gezgin de yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan bu çalışmasında, mağara duvarlarındaki resimlerden Antikçağın sonuna uzanarak sanatın ve mitolojinin bize neler söyleyebileceğini irdeliyor.

Prehistorik dönemde sanatın ortaya çıkışı, mağara resimlerinde sanatın ve mitlerin taşa yansıması, bu resimlerdeki sembolizmin ifade ettikleri, kutsal kitaplar ile mitos ve sanat arasındaki ilişki, suçun ve suçlunun sanata yansıması, Gezgin’in burada ele aldığı ilgi çekici konulardan sadece birkaçı.

  • Künye: İsmail Gezgin – Sanatın Mitolojisi: Sanat Ne Anlatır?, Redingot Kitap, mitoloji, 340 sayfa, 2021

David Adams Leeming – Mitoloji: Kahramanın Yolculuğu (2020)

Dünyanın dört bir yanından mitoloji örneklerine yer veren nitelikli bir çalışma.

David Adams Leeming, birbirinden farklı kültürlerin mitlerindeki evrensel temaları bulup çıkardığı gibi, bunları ilginç mitolojik hikâyelerle harmanlayarak anlatıyor.

Mitlerdeki evrensel anlam arayışı üzerine James Frazer, C. G. Jung ve Karl Kerényi gibi gelen isimlerin metinlerine de yer veren antoloji, kahramanın doğumundan sınav ve arayışlarına, düşüş ve yükselişine, ölümüne ve yeniden doğumuna uzanan geniş kapsamlı bir mit araştırması sunuyor.

“Mitler, insanlığın hayalleri olarak da adlandırılabilir,” diyen Leeming, kadın kahraman mitlerinin yanı sıra Navajo, Endonezya, Hint, Çin ve Afrika masallarından örnekler de sunuyor.

  • Künye: David Adams Leeming – Mitoloji: Kahramanın Yolculuğu, çeviren: Ilgın Yıldız, Say Yayınları, mitoloji, 408 sayfa, 2020

Annie Collognat – Olympos’ta Kim Kiminle Nerede? (2020)

Olympos Tanrılarının görünmez dünyasında neler oluyor?

Kim onlar?

Nasıl doğdular?

Nasıl yaşarlar?

Annie Collognat, Apollon’dan Demeter ve Eros’a, Yunan tanrı ve tanrıçalarını birbirinden güzel çizimler eşliğinde bize anlatıyor.

Kitapta, her biri olağanüstü yeteneklerle donanmış varlıklar sırayla söz alıyor ve özel yeteneklerini, aşklarını, hırslarını, rakiplerini, mücadelelerini ve kıskançlıklarını bizlerle paylaşıyor.

Yunan mitolojisine iyi bir giriş yapmak isteyen okurlara muhakkak öneriyoruz.

  • Künye: Annie Collognat – Olympos’ta Kim Kiminle Nerede?: Yunan Tanrı ve Tanrıçalarının Efsanevi Hayatı, çeviren: Orçun Türkay, İletişim Yayınları, mitoloji, 263 sayfa, 2020

İsmail Gezgin – Homo Narrans (2020)

Neden hikâye anlatırız?

Daha doğrusu, neden hikâye anlatma ihtiyacı duyarız?

İsmail Gezgin bu güzel çalışmasında, mitler ve masalları merkeze alarak bin yılları bulan hikâye anlatma merakımızın izini sürüyor.

Mitoloji, insanın doğayla kurduğu iletişimin dilsel ifadesidir, yani mitolojinin neden ortaya çıktığı ve nasıl geliştiğini iyi kavrayabilirsek, insanı da daha iyi anlarız.

İşte “İnsan, hem yaşamına hem de katlanamadığı ölüme anlam yükleme çabasıyla dilin ipine sarılarak kendini anlatıların kör kuyularına bırakmıştır,” diyen Gezgin de, mitleri, insanın kendini inşasında kullandığı, kendisi tarafından yaratılan yapı taşları olarak ele alıyor ve mitlerin insanın bedeni, dünyası, yaşamı ve kültürü üzerine bize neler söyleyebileceğini irdeliyor.

Gezgin, hem evren kuran ve kültür kuran mitler gibi konuları detaylı bir şekilde açıklıyor hem de masal, hikâye ve mitolojiyi anlatının ideolojisi ve şiddeti normalleştiren anlatılar gibi eleştirel bir perspektiften tartışıyor.

Homo sapiens’e, hikâye anlatan bir insan, yani Homo narrans olarak yeniden bakan; antropoloji, arkeoloji, doğa tarihi ve evrim gibi konulara dâhil edebileceğimiz, usta işi bir çalışma.

  • Künye: İsmail Gezgin – Homo Narrans: İnsan Niçin Anlatır? (Mit, Masal ve Hikâyenin Arkeolojisi), Redingot Kitap, mitoloji, 232 sayfa, 2020

Gönül Uzelli – Slav Mitolojisi (2016)

Rus kültüründe ve Slav halklarının tarihinde önemli yer tutan mitolojilerini enine boyuna irdeleyen bir kılavuz kitap.

Slav mitolojisinde yaratılış ve öteki dünya anlayışı; pagan tanrılar; mitolojikleşmiş varlıklar; doğa, mekân cinleri ve perileri; doğaüstü varlıklar; tarihsel kahramanlar; kötü güçlere sahip varlıklar ve daha fazlası, bu kitapta.

  • Künye: Gönül Uzelli – Slav Mitolojisi, Yapı Kredi Yayınları

Paul Veyne – Yunanlar Kendi Mitlerine İnanmışlar mıydı? (2016)

Yunan mitolojisinde ayrıntılı bir yolculuğa çıkarken inançların toplumsal çeşitliliği ve bilginin toplumsal dağılımı konularında aklımıza takılanlara yanıt veren nitelikli bir kitap.

Çalışma, mitlerin doğasını ve onların kabul edilişinin ardındaki toplumsal ve tarihsel dinamikleri ortaya koymasıyla önemli.

  • Künye: Paul Veyne – Yunanlar Kendi Mitlerine İnanmışlar mıydı?, çeviren: Mehmet Alkan, Alfa Yayınları

Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri (2020)

Mitler üzerine devrim niteliğindeki çalışmalarıyla tanınan Amerikalı yazar Joseph Campbell’ın bu eseri, tanrıça kültünün doğuşu, gelişimi ve dönüşümünü tarihsel bir bakışla izliyor.

Konuyu ilk çağlardan Rönesans’a kadar izleyen Campbell’ın buradaki asıl amaçlarından biri de, günümüz kadınına rehberlik edebilecek ezeli ve ebedi bir kadın figürü sunmak.

Tanrıça kültü mitolojide kendine nasıl yer buldu?

Erkek egemen mitolojide tanrıça kültü ne anlama geliyor?

Kadının tarihten ve mitolojiden sürgün edildiği bu dünyada Tanrıça kültü, kadının kendini var etmesi açısından neden hayati derecede önemlidir?

Campbell, hem bu ve bunun gibi sorulara yanıt arıyor hem de bunu yaparken mitolojik dünya ile çağdaş dünya arasında sık sık çarpıcı karşılaştırmalar yapıyor, bağlantılar kuruyor.

Kitabın zengin görseller barındırdığını da ayrıca belirtelim.

  • Künye: Joseph Campbell – Tanrıçalar ve Tanrıça’nın Dönüşümleri, çeviren: Nur Küçük, İthaki Yayınları, mitoloji, 360 sayfa, 2020

Nurgül Yıldırım – İnsanoğlunun Ebediyet Arayışına Sumerliler’den Edebi Bir Armağan: Gılgameš Destanı (2020)

İnsanın ölümsüzlüğü arayışının ve kadim dostluğun destanı Gılgamış, yazılışının üzerinden binlerce yıl geçtiği halde bizi çarpıcı bir şekilde etkilemeye devam ediyor.

Nurgül Yıldırım’ın bu çalışması da, destan, destanın yazıldığı dönem ve destanın farklı versiyonları üzerine aydınlatıcı bir inceleme.

Yıldırım çalışmasına, Mezopotamya’da Sümerlere kadar olan uygarlık izlerini irdeleyerek başlıyor ve devamında da,

  • Sümerlerde siyasi ve sosyo-kültürel yapı,
  • Sümer coğrafyasında ilk Sami izleri,
  • Sümer dili ve dil eğitimi,
  • Sümer inanç sistemi,
  • Tarihsel bir kişilik olarak Gılgamış,
  • Destanlaşma sürecinde Gılgamış anlatıları,
  • Gılgamış, Enkidu ve yeraltı dünyası,
  • Gılgamış destanına ait Akad, Babil ve Asur versiyonlarından örnekler,
  • Gılgamış destanı ve tufan,
  • Gılgamış destanının mitolojik unsurları ve bu destanda işlenen kültürel değer motifleri,
  • Ve Gılgamış destanının yazın dünyasındaki izdüşümleri gibi ilgi çekici konuları irdeliyor.

Gılgamış destanı konusunda aydınlanmak isteyen okurların kaçırmak istemeyecekleri bir çalışma.

Bu ünlü destandan bir alıntı:

“Nereye koşuyorsun böyle Gılgamış

Eline geçmeyecek aradığın yaşam.

Tanrılar insanoğlunu yarattıklarında

Yalnız ölüm oldu ona verdikleri,

Kendi ellerinde tuttular yaşamı…”

  • Künye: Nurgül Yıldırım – İnsanoğlunun Ebediyet Arayışına Sumerliler’den Edebi Bir Armağan: Gılgameš Destanı, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, mitoloji, 232 sayfa, 2020