İlhami Güneral – Kanserden Korkma, Modası Geçmiş Tedaviden Kork (2016)

Klasik kanser tedavisini kıyasıya eleştiren, alternatif tedaviler konusunda okurunu aydınlatan bir kitap.

Bambaşka yöntemlerle 78 yaşındayken yakalandığı prostat kanserini yendiğini belirten İlhami Güneral’a göre, hâlihazırda kanser tedavisi bir sanayi haline gelmiştir, ayrıca tıp ve ilaç şirketleri de tedavinin önündeki en büyük engeldir.

  • Künye: İlhami Güneral – Kanserden Korkma, Modası Geçmiş Tedaviden Kork, h2O Kitap

Fang Fang – Wuhan Günlüğü (2020)

Covid-19 salgınının ilk ortaya çıktığı Çin’in Wuhan kentinde, tam olarak neler yaşandı?

İşte ‘Wuhan Günlüğü’ adlı bu kitap, dünyanın gündemine oturmuş bu kentte neler yaşandığı ilk zamanlarından itibaren gün gün izliyor.

Ödüllü Çinli yazar Fang Fang (Wang Fang), Covid-19 pandemisinin ilk ortaya çıktığı dönemde internet ortamında bu günlüğü yayımlamaya başlamıştı.

Fang Fang burada, kentteki günlük yaşamı, sağlık sistemindeki sorunları, gıda ve maske gibi ihtiyaçlar için yaşanan mücadeleyi kapsamlı bir şekilde anlatıyor.

Günlükler bunun yanı sıra, “insanlar arasında bulaşıcı değil” diyen, gerçekleri sansürleyen siyasilerin yalanlarını ve hilelerini çekinmeden ortaya dökmesiyle de önemli.

“Tek düşmanımız virüs değil” diyen Fang Fang’ın, ölümcül salgının kaynağından yazdığı ve hepimiz açısından önemli dersler barındıran günlüğü, halkın sesi olarak görülmüş ve büyük yankı uyandırmıştı.

Kitaptan bir alıntı:

“Tek düşmanımız virüs değil. Biz aynı zamanda kendimize düşmanız, kendi kendimizin suç ortaklarıyız. Birçok insanın ancak şimdi uyanmakta olduğu, ülkemizin ne kadar harika olduğu yönünde boş sloganlar atmanın ne kadar anlamsız olduğunu kavramaya başladığı, günlerini siyasi çalışmalar ve boş laflar ederek geçiren siyasilerin beceriksizliğini gördüğü söyleniyor.”

  • Künye: Fang Fang – Wuhan Günlüğü, çeviren: Sezen Kiraz, Bilgi Yayınevi, anlatı, 260 sayfa, 2020

Semih Keskil – Bunama ve Alzaymır Hakkında Her Şey (2016)

Çağın en çok korkulan hastalıklarından alzaymır konusunda her seviyeden okurun aydınlanabileceği bir rehber.

Yaşlılıkla bunamanın ilgisi, erken bunama, bunamanın nedenleri, bunama tanısının konulması, bunamanın seyri, bunamanın farklı tedavi yolları, alzaymır ile bunama arasındaki farklar ve buna benzer pek çok sorunun yanıtı, burada.

  • Künye: Semih Keskil – Bunama ve Alzaymır Hakkında Her Şey, İmge Yayınları

Kolektif – Covid-19 Salgınında Vaka Yönetimi (2020)

Covid virüsü şu ana kadar milyonlarca insana bulaştı, yüz binlerce ölüme neden oldu.

Bu derleme, farklı sosyal hizmet kurumları ve sağlık bakımı organizasyonlarının hizmetlerini vaka yönetimi perspektifinden izleyerek sürecin zengin bir fotoğrafını çekiyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar, Covid-19 ile mücadele pratiğini etik ve değerler, nitelikler, bilgi, kültürel ve dilbilimsel yeterlilik, değerlendirme, hizmet planlaması, uygulama ve izleme gibi farklı yönleriyle irdeleyerek bu süreçte vaka yönetiminin nasıl yürütüldüğünü kapsamlı bir şekilde gözler önüne seriyor.

Kitapta, Covid-19 salgınında vaka yönetimi çocuklar, gençler, yaşlılar, fiziksel sağlık, ruh sağlığı, eğitim, çalışma hayatı, kadınlar, engelliler ve mülteciler gibi farklı başlıklar altında tartışılıyor.

Çalışmaya katkıda bulunan isimler ise şöyle. Serdarhan Duru, Kevser Ocak, Hilal Ulutepe, Banu Kabataş, Betül Karaağaç, Vildan Topak, İrem Durmuş, Recep Özdemir, Kübra Karaman, Muhammet Islanmaz ve Ayşe Nur Turgut.

  • Künye: Kolektif – Covid-19 Salgınında Vaka Yönetimi, editör: Veli Duyan, Yeni İnsan Yayınevi, sağlık, 264 sayfa, 2020

Ivan Illich – Sağlığın Gaspı (2017)

“Tıp kurumu sağlık için büyük bir tehlike haline gelmiştir. Tıptaki profesyonel egemenliğin etkisi salgın boyutlara ulaştı.”

Ivan Illich külliyatında çok özgün bir çalışma olan ‘Sağlığın Gaspı’, tıp kurumunun nasıl denetlenemeyen bir otorite haline geldiği ve bunun sağlığımız, bedenlerimiz ve özerkliğimiz üzerindeki olumsuz etkilerini tartışıyor.

Illich’e göre modern tıp, sağlığa bir “mühendislik modeli” olarak yaklaşmaktadır için insanların kendi insani zaafları, incinebilirlikleri ve biriciklikleriyle, kişisel ve özerk bir biçimde baş etme potansiyellerini yok ettiğini anlatıyor.

Tıp bağlamında mesleki tekelciliğe ve bilimciliğe sıkı eleştiriler getiren Illich, bizzat sanayi toplumlarının hastalık yapıcı olduğunu, çünkü insanları ortamlarıyla, kendi özerk gerçekleriyle başa çıkamaz hale getirdiğini belirtiyor.

  • Künye: Ivan Illich – Sağlığın Gaspı, çeviren: Süha Sertabiboğlu, Ayrıntı Yayınları, siyaset, 288 sayfa, 2017

Irwin W. Sherman – Dünyamızı Değiştiren On İki Hastalık (2016)

Kolera, sıtma, frengi, grip, AIDS…

İnsanlık tarihini bir hastalık tarihi olarak okuyan ilgi çekici bir inceleme.

Hastalıkların yayılımını ve sonuçlarını ayrıntılarıyla anlatan kitabın mesajı da oldukça basit: Geçmiş salgınları anlamak, gelecekteki salgınlara daha iyi hazırlanmamızı sağlayabilir.

İngilizcesi Amerikan Mikrobiyoloji Derneği (ASM) tarafından yayımlanan çalışma, insanlık tarihini derinden etkilemiş ve halen etkilemekte olan bir düzine hastalığı; bu hastalıkların yayılımı ve sonuçlarını derinlemesine inceliyor.

Bu sorunların neden olduğu siyasi ve toplumsal sonuçları da ihmal etmeyen çalışma, söz konusu salgın hastalıkların aşıların geliştirilmesi ve karantina uygulamalarının başlatılması gibi sağlıkla ilgili sonuçları kadar köle ticaretinin yaygınlaşması, İkinci Dünya Savaşı’na giden yolun taşlarının döşenmesi ve demografik yapıları dönüştürecek denli büyük kitlesel göç dalgalarına neden olması gibi sonuçlarını da ortaya koyuyor.

Kitabın en özgün katkılarından biri de, geçmiş salgınlardan ne gibi dersler çıkarabileceğimizi ve bu derslerin gelecekte salgın hastalıklarla mücadelede ne ölçüde kullanılabileceği konusunda ipuçları vermesi.

  • Künye: Irwin W. Sherman – Dünyamızı Değiştiren On İki Hastalık, çeviren: Emel Tümbay ve Mine Anğ Küçüker, İş Kültür Yayınları, sağlık, 320 sayfa, 2016

Andrew Nikiforuk – Mahşerin Dördüncü Atlısı (2018)

Bu aralar bütün dünyayı etkisi altına almış Corona virüsünü daha iyi anlamak konusunda bu kitap birebir.

Andrew Nikiforuk, vebadan frengiye, tüberkülozdan gribe, tifüsten AIDS ve Ebola’ya uzanarak salgın hastalıkların tarihsel macerasını kapsamlı bir bakışla anlatıyor.

Nikiforuk, insanın çevreyle kurduğu yanlış ilişkinin, onun hem sağlığını hem de geleceğini nasıl büyük bir tehlikeye attığını gözler önüne seriyor.

Kitapta,

  • Amerika’nın sömürgeleştirildiği dönemde o zamana değin Yeni Dünya’da bilinmeyen çiçek hastalığının, kıtanın yerlileri olan Kızılderilileri nasıl kırdığı,
  • Feodalizmin sonunun gelişi ve kapitalizmin ortaya çıkışıyla veba arasındaki ilişki,
  • Köle ticaretinin gelişiminde sıtmanın rolünün ne olduğu,
  • Frenginin seksi nasıl tehdide dönüştürdüğü ve peruğun ortaya çıkışına nasıl etki ettiği,
  • Salgın hastalıkların önlenmesi için üretilen antibiyotiklerin mikroorganizmaların direnç geliştirmeleri nedeniyle etkinliklerinin azalması,
  • Antibiyotiklerin insanlar tarafından gereksiz nedenlerle tüketilmesinin neden olduğu büyük tehlikeler,
  • Bakteri direncinin nasıl oluştuğu,
  • Ve bunun gibi pek çok ilgi çekici konu ele alınıyor.

Nikiforuk’un dikkat çeken tezler de barındıran eseri, okurunu mikroorganizmalar, antibiyotikler ve salgın hastalıklar üzerine yeniden düşünmeye davet ediyor.

  • Künye: Andrew Nikiforuk – Mahşerin Dördüncü Atlısı: Salgın ve Bulaşıcı Hastalıklar Tarihi, çeviren: Selahattin Erkanlı, İletişim Yayınları, tarih, 286 sayfa, 2018

Ben Goldacre – Sağlıklı Yaşam Yalanları (2010)

Doktor Ben Goldacre ‘Sağlıklı Yaşam Yalanları’nda, özellikle son zamanlarda arzı endam eden yaygın tıbbi safsataları masaya yatırıyor.

Goldacre, diyetisyen saçmalıklarını, sahte doktorlar ve beslenme uzmanlarını, medyanın güvenilmez sağlık haberlerini, detoks hakkındaki gerçekleri, felaket tellalı gazetecileri, çarpıtılmış istatistikleri, çıkarcı ilaç firmalarını, kısacası sağlıklı yaşam ile ilgili pek çok yalan ve dalavereleri okurlarına sunuyor.

Goldacre, 30 milyar pound değerindeki gıda sanayindeki yanıltmalar, 300 milyar pound gücündeki ilaç sanayinin kötülükleri ve insanları yanıltmak üzere hazırlanmış bilimsel haberler ve istatistikler konusunda uyarıyor.

  • Künye: Ben Goldacre – Sağlıklı Yaşam Yalanları, çeviren: Mesut Şenol, Epsilon Yayıncılık, sağlık, 381 sayfa

Zeki Tez – İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası (2010)

Zeki Tez ‘İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası’nda, tarihte eczacılık, güzel kokular ve kozmetik konularını irdeliyor.

Eskiçağdaki şifalı bitkileri, ilk kimyasal ilaçları ve zehirleri, ilk sabunları ve kozmetiğin belkemiğini oluşturan kınanın işlenmesini anlatan Tez, ilaç ve parfümü ilk ortaya çıktıkları tarihten günümüze uzanan bir süreçte araştırıyor.

Topraktan hazırlanan ilaçlar, Ortaçağ’da şifa aracı olarak kullanılan taşlar, kutsal mekânların nasıl parfümlendiği, İslam dünyasının eczacılık anlayışı, Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye’sindeki ilaç bilimi, Avrupa’daki parfüm üretimindeki gelişmeler ve koku sınıflandırmasındaki püf noktalar, kitaptaki ilginç konulardan bazıları.

  • Künye: Zeki Tez – İlaç ve Parfümün Sihirli Dünyası, Hayy Kitap, tarih, 303 sayfa

Haldun Soygür – Uykusuz Çocuklar (2010)

‘Uykusuz Çocuklar’, halen Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Klinik şefi olarak çalışan Haldun Soygür’ün şizofreniyi konu edinen yazılarını bir araya getiriyor.

Buradaki yazıların ayırt edici özelliği, belirli bilimsel kuramlara dayanmalarının yanı sıra, aynı zamanda şizofreniye yaklaşımlarında duygu boyutunu ihmal etmemeleridir diyebiliriz.

Şizofreninin bir beyin hastalığı olduğunu söyleyen Soygür, aynı zamanda bunun bir insanlık hali olduğunun da altını çiziyor.

Yazar, toplumsal bir sorun olan şizofreniye dair bilinmesi gerekenleri, tedavi sürecinde gözden kaçırılmaması gereken aşamaları, anlaşılabilir bir dille ve ilgi çekici detayları ihmal etmeden ele alıyor.

  • Künye: Haldun Soygür – Uykusuz Çocuklar: Şizofreni Yazıları, Okuyanus Yayınları, psikoloji, 138 sayfa