İbrahim Çelik – Tek Yola Sığmayan Devrim (2016)

İbrahim Çelik lise yıllarında, Karadeniz bölgesinde Devrimci Yol saflarında aktif olarak mücadele etti.

Çelik, 1981 yılında Artvin’de düzenlenen bir operasyonda bir grup genç arkadaşıyla tutuklanır.

İşte Çelik bu kitabında, çocukluğundan yetişkinliğine uzanan hayatına ve cezaevi yıllarındaki, işkence ve kitlesel açlık grevleri dair anılarını paylaşıyor.

Hem de birbirinden ilgi çekici hikâyeler eşliğinde.

  • Künye: İbrahim Çelik – Tek Yola Sığmayan Devrim, Ayrıntı Yayınları

Niyazi Kızılyürek – Ulus Kaçağı (2020)

Kıbrıs sorununu farklı yönleriyle irdelediği önemli çalışmalarıyla bildiğimiz Niyazi Kızılyürek, Kıbrıs söz konusu olduğunda da milliyetçilik dayatmalarına tevessül etmeyen, her iki halkı da kucaklayan bir tutum sergiledi.

Aynı zamanda 2019 yılında Avrupa Parlamentosuna seçilen ilk Kıbrıslı Türk olan Kızılyürek, bu otobiyografik çalışmasında da, Kıbrıs’la ilgili duygu, düşünce ve deneyimlerini bizimle paylaşıyor.

Burada anlatılan hikâye etnik çatışmaların, darbe ve savaşların böldüğü bir ülke kadar, bölünen ülkenin parçalarından birini sahiplenmeyi reddeden ve bu yönüyle de bölünmüş olan bir insanın hikâyesi olarak okunabilir.

Kendisini ulusların dünyasında siyasi yurtsuzluk yaşayan biri olarak tanımlayan Kızılyürek, hep öteki, başka, yabancı kalan bir insanın ne anlama geldiğini bize anlatıyor.

Kitaptan bir alıntı:

“Hayat beni iki toplumlu, iki dilli, tek bölgeli kıldı. Kıbrıs’ın bütününün insanıyım. ‘Biz’ dediğimde Mehmet ile Yannis, Ayşe ile Maria aynı anda aklıma düşer. Onların hassasiyetleri, özgüllükleri, kültürleri ve çıkarları bende ortak ve birdir.Fakat benim kendimden saydığım insan toplulukları, ‘biz’ ve ‘onlar’ karşıtlığı içinde yaşıyorlar. Birbirini değersizleştirmeye, kavga ve rekabet etmeye devam ediyorlar. Benim aynı anda hem içlerinde ve aralarında olmam, hem de ‘biz’ ve ‘onların’ ötesini aramam, bu sürtüşmeden fırlayan kıvılcımların üstüme sıçramasına yol açıyor. Ve biliyorum ki, Oliki Kipros/Bütün Kıbrıs aşamasına geçilmedikçe, bu durum devam edip gidecek…”

  • Künye: Niyazi Kızılyürek – Ulus Kaçağı, İletişim Yayınları, anı, 407 sayfa, 2020

Şehriban Teyhani – Ateşi Çalan Yolcular 1 (2020)

Devrimci Yol’un işçi örgütlenmesi ve bu bağlamda büyük mücadeleler vermiş Kamer Teyhani’nin hayatı ve çalışmaları hakkında dört dörtlük bir tanıklık.

Burada hem Teyhani’nin hayatına hem de uğruna mücadele ettiği Türkiye halklarının Devrimci Yol’una ve onun işçi sınıfı içerisindeki çalışmasına tanıklık ediyoruz.

Kitap için, Teyhani’nin yol arkadaşları Çetin Uygur, Sedat Şeyhoğlu, İsmet Yılmaz, Mehmet Ünsallı, Doğan Halis, İlbay Kahraman, Kamil Kartal, Erdal Dönmez, Remzi Kılıç, Çeçen Karakoyun, Yasin Nuri Aydınlı, Hasan Basri Çıplak, Zafer Ayden, Ruhsati Yalçın, Hüseyin Gülseven, Tarık Günlü ve Necmettin Çobanoğlu ile görüşülmüş.

Çalışma, geçmiş deneyimleri aktarırken aynı zamanda bugünün siyaseti için de muazzam dersler ve perspektifler sunmasıyla ve ayrıca faşizmin kurumsallaşması karşısında muhalefetin ne gibi yollar ve araçlara başvurabileceğine dair sağlam fikirler vermesiyle çok değerli.

‘Ateşi Çalan Yolcular 1’, Ayrıntı Yayınları’nın yakın tarih dizisinin –şimdilik– son kitabı.

Bu diziden çıkan kitapların her biri, Türkiye’nin özgürlük ve sosyalizm mücadelesi üzerine birer hazine değerinde.

  • Künye: Şehriban Teyhani – Ateşi Çalan Yolcular 1: Kamer Teyhani Kitabı, Ayrıntı Yayınları, tarih, 464 sayfa, 2020

Nadejda Krupskaya – Lenin’den Anılar (2020)

“Vladimir İlyiç, St. Petersburg’a 1893 güzünde geldi, ancak benim onunla tanışmam bundan bir süre sonra oldu. Yoldaşlar, Volga’dan son derece bilgili bir Marksistin geldiğini söylemişti.”

Rus devrimci, yazar ve eğitimci Nadejda Krupskaya, Vladimir İlyiç Lenin’in en yakınında bulunmuş isimlerdendi.

Bu ciltte yayınlanan anılar ise, Lenin’le tanışmasından Ekim Devrimi’ne kadar olan süreyi, 1894-1917 arasını kapsıyor.

Bu dönem, bilindiği gibi, muazzam tarihsel öneme sahip.

İşçiler arasında kitle hareketinin gelişimine, en zor yeraltı faaliyeti koşullarında çelikleşen işçi sınıfının güçlü ve dayanıklı partisinin oluşumuna ve sürekli büyüyen sınıf bilincine ve örgütlülüğüne tanıklık etmiş bir dönemdi bu.

Aynı zamanda proleter sosyalist devrimin zaferi ile sonuçlanan, her şeyin göze alındığı bir mücadele dönemi.

İşte Krupskaya’nın anıları, Lenin’i tam da içine doğduğu, etkilendiği ve yön verdiği bu dönemin merkezine yerleştirerek anlatmasıyla çok önemli.

Canlı anlatımıyla da okuru etkileyecek kitap, Lenin’in yaşadığı ve çalıştığı koşulların sağlam bir resmini sunuyor.

  • Künye: Nadejda Krupskaya – Lenin’den Anılar, çeviren: Özlem Koşar, Yordam Kitap, anı, 512 sayfa, 2020

Lütfiye Gültekin – Diyarbakır (2016)

Daha önce bir öykü kitabı daha yayınlamış Lütfiye Gültekin, şimdi de 21 yıl ayrı kaldığı Diyarbakır’ı anlatıyor.

Hikâyeler, şimdilerde yakılıp yıkılan, farklı din ve kültürlerin beşiği Sur’u merkeze alıyor.

Bu kadim mekânda geçen mutlu çocukluğunun hikâyelerini paylaşan Gültekin, okurunu çocukluğun büyülü dünyasına ve Sur’un hareketli yakın tarihine götürüyor.

  • Künye: Lütfiye Gültekin – Diyarbakır, Ceylan Yayınları

Gülsüm Cengiz – Boğaz’daki Mutlu Çocuk: Kuzguncuk (2018)

İstanbul’un en özgün semtlerinden Kuzguncuk’u kültürü, insan ilişkileri, doğal ortamı, cumbalı ahşap evleri ve farklı inanç mekânlarıyla anlatan, nitelikli bir şehir tarihi çalışması.

Şair Gülsüm Cengiz, farklı dillere de çevrilen bu kitabında, çocukluk anılarından yola çıkarak semtin geçmişten günümüze yaşadığı dönüşümü kayda alıyor.

  • Künye: Gülsüm Cengiz – Boğaz’daki Mutlu Çocuk: Kuzguncuk, Nail Kitabevi

John Brockman – Meraklı Zihinler (2020)

Bir çocuğu bilim insanı olmaya yönlendiren etkenler nedir?

‘Meraklı Zihinler’, Richard Dawkins’ten Steven Pinker’a, Howard Gardner’dan Daniel Dennet’a ve Ray Kurzweil’a, önde gelen yirmi yedi bilim insanı ve düşünürün, çocukken bilimden nasıl etkilendiklerine dair anılarını barındırıyor.

Örneğin Richard Dawkins, okuduğu Doktor Dolittle kitabının çok etkisinde kalmış.

David Buss, hayatın bazı gerçeklerini New Jersey’de bir kamyon durağında çalışırken öğrenmiş.

Kozmos âşığı Janna Levin, evrenin ucuna yolculuk etme hayalleri kurmuş.

Nicholas Humphrey, bilim insanları hanedanlığının üyesi olarak doğmuş olmanın getirdiği üstünlüklerden bol bol yararlanmış.

Robert Sapolsky, sık sık Bronx Hayvanat Bahçesi’ne gitmiş ve bir dağ gorili olmak istemiş.

Judith Harris’i, yaşıtları arasında yaşadığı yalıtılmışlık ve yalnızlığının bilime yönlendirmiş.

Bu ve bunun gibi pek çok anı barındıran, ayrıca tutkulu ve içten oluşuyla dikkat çeken kitap, bilime ilgi duyan okurları güdüleyecek, onlara ilham verecek türden.

  • Künye: John Brockman – Meraklı Zihinler, çeviren: Ülker İnce, Pegasus Yayınları, bilim, 272 sayfa, 2020

Haluk Dursun – Boğaziçi’nde Kırk Yılım (2016)

 

Bir ömür sürmüş Boğaziçi sevdasının, anımsamalar ve gözlemlerle harmanlanmış belgeseli.

Daha küçük bir çocukken Naima Sultan Yalısı’nda geçirdiği bir geceyle anlatısına başlayan Haluk Dursun, Küçüksu Kasrı’ndan Amucazade Yalısı’na, Cemil Molla Köşkü’nden Mecidiye Camii’ne, Boğaziçi’yle ilgili birikimini, hatıralarını, duygularını, özlemlerini paylaşıyor.

  • Künye: Haluk Dursun – Boğaziçi’nde Kırk Yılım, Kapı Yayınları

Faik Bulut – Filistin Rüyası (2016)

Filistin, bir zamanlar her genç ve romantik devrimcinin gönlünde yatan bir aslandı.

Bu, Filistin Rüyası’ydı.

Kendisi de El Fetih kamplarında eğitim görmüş, İsrail’de yedi yıl hapis yatmış Faik Bulut, Türkiye devrimci hareketiyle iç içe geçen ve bu anlamda Türkiye devrimci tarihinin bir boyutunu oluşturmuş Filistin’deki devrimcilerin durumuna tanıklık ediyor.

  • Künye: Faik Bulut – Filistin Rüyası, Berfin Yayınları

Bahar Dadaloğlu – Köy Enstitülü Avşar Kızı (2016)

Halkın, Öksüz Mektepleri diyerek sahip çıktığı Köy Enstitülerinin tarihi, değeri ve mirası konusunda önemli bir kaynak.

Kendisi de Pazarören Köy Enstitüsü’nden olan Bahar Dadaloğlu’nun buradaki anıları, Türkiye’nin eğitim-öğretim ve kültür tarihinin 50 yıllık bir döneminden önemli bilgi ve ayrıntılar barındırmasıyla vazgeçilmez bir tanıklık.

  • Künye: Bahar Dadaloğlu – Köy Enstitülü Avşar Kızı, Berfin Yayınları