Ingeborg Bachmann – Frankfurt Dersleri (2020)

‘Frankfurt Dersleri’, Avusturyalı büyük yazar ve şair Ingeborg Bachmann’ın çağdaş edebiyata farklı yönleriyle baktığı beş dersini bir araya getiriyor.

Bachmann’ın Kasım 1959 ile Şubat 1960 tarihleri arasında Frankfurt Üniversitesi’nde misafir doçent sıfatıyla verdiği bu dersler, çağdaş yazının sorunlarını merkeze alıyor.

Bachmann derslerinde, yazarın rolü ve sorumluluğu, dil etiği, estetik, yazarın ve şairin hakikatle ilişkisi, edebiyatın toplumsal işlevi, “Ben” sorunsalı ve isimlerle ilişki, Dil’in doğası ve sınırlamaları, çağdaş yazında yazarın konumu ve ütopya olarak edebiyat gibi, çağdaş edebiyata dair çok önemli temaları tartışıyor.

Dersler, Bachmann’ın savaş ve faşizm deneyimiyle ilişkilenen düşüncelerini sergilemesiyle de ayrıca önemli.

  • Künye: Ingeborg Bachmann – Frankfurt Dersleri, çeviren: İlknur Özdemir, Yapı Kredi Yayınları, edebiyat kuramı, 104 sayfa, 2020

Gilles Deleuze ve Félix Guattari – Kafka: Minör Bir Edebiyat İçin (2020)

Kafka edebiyatının sıkı bir felsefi analizi için muhakkak okunması gereken bir yapıt.

Gilles Deleuze ve Félix Guattari, çağımızın en büyük yazarlarından olan Kafka’nın yapıtlarından mektuplarına ve günlüklerine neredeyse tüm külliyatını kat ederek, Kafka’yı kullandığı kelimeler, metaforlar, simgeler ve semboller üzerinden politik ve felsefi bir bakış açısıyla yeniden okuyor ve bu büyük yazarın yarattığı müstesna dilin büyük toplumsal makineleri nasıl parçalayıp dağıttığını ortaya koyuyor.

Felsefenin sanat yapıtını kullanma, onu kendine mal etme stratejileri; aşırı yorumun olanakları; dil üzerinde yeni bir alan oluşturma gerekliliği gibi konular üzerine okurunu düşünmeye davet eden çalışma, Kafka’yı başka bir gözle okumak için harika bir fırsat.

Kitaptan bir alıntı:

“Kafka yalnızca yabancılaşmış çalışma koşullarını düşünmekle kalmaz: Dehası, erkeklerin ve kadınların, yan yana sürdürdükleri faaliyetlerinde, aşklarında, protestolarında, öfkelerinde de makinenin parçası olduklarını öne sürmesinden ileri gelmektedir.”

  • Künye: Gilles Deleuze ve Félix Guattari – Kafka: Minör Bir Edebiyat İçin, çeviren: Işık Ergüden, Sel Yayıncılık, felsefe, 144 sayfa, 2020

Hans Bertens – Edebi Teori (2020)

Edebi teoriye iyi bir giriş arayanlara, bu kitabı muhakkak öneririz.

Çalışma, örneğin 1930’ların ortalarından 1970’e kadar ABD’deki edebiyat eleştirisine egemen olan Yeni Eleştiri’yi çok yönlü bir şekilde incelemesiyle, aynı zamanda usta işi bir edebi teori tarihi olarak da okunabilir.

Hans Bertens, pratik eleştiriden biçimciliğe, Fransız yapısalcılığından 1970 ve 80’lerde edebiyata ağırlığını koyan sınıf, cinsiyet ve ırk kavramlarına, Derrida’nın yapısökümünden Foucault, Lacan, Fransız feminizmi ve postmodernizmin edebi teoriye katkılarına, kültürel çalışmalardan yeni tarihselcilik ve kültürel materyalizme, postkolonyal eleştiriden post-hümanizm, ekolojik eleştiri ve hayvan çalışmalarına edebi teori alanına giren hemen her konuyu çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

  • Künye: Hans Bertens – Edebi Teori, çeviren: Abdurrahman Aydın, Sel Yayıncılık, edebiyat kuramı, 258 sayfa, 2020

Julio Cortázar – Edebiyat Dersleri (2020)

 

Bugünün güzel haberlerinden biri de bu kitap.

Julio Cortázar’ın 1980 sonbaharında, Kaliforniya Üniversitesi’nde verdiği derslerin on üç saatlik dökümünü sunan bu çalışma, her şeyden önce yazarın edebi dehasını ve ilgi alanlarının zenginliğini gözler önüne sermesiyle önemli.

Hem Cortázar’ı daha yakından tanımamıza vesile olacak ve hem de yazma eylemi, Latin Amerika edebiyatı ve dünya edebiyatını kavramak açısından paha biçilmez olan kitap, toplamda sekiz dersten oluşuyor.

Yazar bu derslerinde de, fantastik öyküdeki zaman ve kader unsurlarından gerçekçi öykünün sınırlarına, edebiyattaki müzikaliteden mizaha, oyundan erotizme ve ‘Seksek’ adlı ünlü yapıtına kadar pek çok konuyu ele alıyor.

  • Künye: Julio Cortázar – Edebiyat Dersleri, çeviren: Süleyman Doğru, Everest Yayınları, edebiyat kuramı, 336 sayfa, 2020

Lafcadio Hearn – Okuma Üzerine (2020)

Tuhaf ve fantastik öykülerden oluşan ‘Kvaidan’ ile bildiğimiz Lafcadio Hearn, okuma üzerine özgün değerlendirmeleriyle karşımızda.

Burada sunulan metinler, yazarın lise ve üniversitelerde verdiği ders notlarını bir araya getiriyor.

Hearn burada, okuma edimini farklı yönleriyle irdeliyor ve bunu yaparken de doğaüstü kurgu, yüksek sanat, romantik ve klasik edebiyat gibi konuları kendine has tarzıyla tartışıyor.

  • Künye: Lafcadio Hearn – Okuma Üzerine: Edebiyat Dersleri, çeviren: Fırat Çakkalkurt, Çınar Yayınları, inceleme, 80 sayfa, 2020

Feyza Hepçilingirler – Öyküyü Okumak (2016)

 

Feyza Hepçilingirler’in usta kaleminden on üç öykü çözümlemesi.

Sait Faik’ten Sabahattin Ali’ye, Adalet Ağaoğlu’ndan Tomris Uyar’a, Nursel Duruel’den Necati Tosuner’e, Erendiz Atasü’den Aslı Erdoğan ve Ahmet Bülent Tetik’e pek çok yazarın öykülerinin irdelendiği kitap, öykünün atmosferi, karakterleri, zaman ve mekânına dair merak edilenleri yanıtlıyor.

  • Künye: Feyza Hepçilingirler – Öyküyü Okumak, Kırmızı Kedi Yayınevi

Şener Şükrü Yiğitler – Tunç Asker (2020)

Erken Cumhuriyet dönemi romanlarında askerin hammaddesi “Tunç asker”dir.

Tunç asker dayanaklılığın, kahramanlığın, erkekliğin sembolüdür.

İşte Şener Şükrü Yiğiter’in bu önemli incelemesi, söz konusu dönemde Tunç asker imgesinin Türk romanında nasıl işlendiğini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Militarizmin tarihiyle kitabına başlayan Yiğitler, devamında da, Türk edebiyatında militarizmin kendine yer bulma serüvenini, Türk romanında askerlik mesleği ve asker karakterlerinin temsilini, bir ideoloji olarak edebiyatın rolünü, vatandaşlığın militarizasyonunu ve bir asker-bürokrat işbirliği olarak moderleşme gibi pek çok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

  • Künye: Şener Şükrü Yiğitler – Tunç Asker: Türk Romanında Asker Miti ve Militarizm (1923-1938), Libra Kitap, inceleme, 512 sayfa, 2020

Füsun Akatlı – Eleştirinin Sesi (2016)

Türkiye’de deneme ve eleştiri türünün gelişmesinde önemli katkısı olan Füsun Akatlı’nın edebiyat yazıları.

Yazarın deneme, roman, öykü ve şiir üzerine yazılarından oluşan kitap, okurunu, edebiyatımızın önde gelen isimleri ile Türk romanında aile, Türk yazınında kadın imgesi ve eleştiri ne olmalı gibi ilgi çekici konular arasında bir yolculuğa çıkarıyor.

  • Künye: Füsun Akatlı – Eleştirinin Sesi, Kırmızı Kedi Yayınevi

Onur Bilge Kula – Yazınsal Yapıt ve Ahmet Ümit Nasıl Okunabilir? (2016)

Ahmet Ümit’in romancılığı bağlamında yazınsal yapıtın oluşum ve alımlanım sürecindeki belirleyici etkenleri ayrıntılı bir şekilde tartışan bir inceleme.

Onur Bilge Kula burada, yazınsal yapıtın nasıl oluşturulduğundan Lukacs ve Ümit arasındaki düşünsel koşutluklara ve Ümit romanlarının nasıl okunabileceğine değin pek çok konuyu irdeliyor.

  • Künye: Onur Bilge Kula – Yazınsal Yapıt ve Ahmet Ümit Nasıl Okunabilir?, Everest Yayınları

Ferit Burak Aydar – Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine (2020)

Edebi eser okuması, analizi sevenler Ferit Burak Aydar’ın bu güzel çalışmasını sevecektir.

‘Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine’, Shakespeare’in ölümsüz yapıtı ‘Hamlet’in hayat hakkında bize neler söyleyebileceği üzerine iyi bir sorgulama.

Aydar bunu yaparken, hem eserin farklı versiyonlarını karşılaştırmayı ihmal etmiyor hem de bu ölümsüz yapıtı tarihsel ve politik anlamlarıyla birlikte yorumluyor.

Aydar, incelemesinin merkezine de iki temayı yerleştiriyor:

Bunlardan ilki, bir kahraman olarak Hamlet’in “sürünceme”si, ikincisi de Ophelia’nın erkek egemen toplum tarafından delirtilip ölmesi.

Aydar’ın kitabını zengin kılan başka bir husus ise, ‘Hamlet’ üzerine yapılmış yorumlarla da hesaplaşması.

  • Künye: Ferit Burak Aydar – Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine: Hamlet ve Sürünceme, Sel Yayıncılık, inceleme, 216 sayfa, 2020