Hans Bertens – Edebi Teori (2020)

Edebi teoriye iyi bir giriş arayanlara, bu kitabı muhakkak öneririz.

Çalışma, örneğin 1930’ların ortalarından 1970’e kadar ABD’deki edebiyat eleştirisine egemen olan Yeni Eleştiri’yi çok yönlü bir şekilde incelemesiyle, aynı zamanda usta işi bir edebi teori tarihi olarak da okunabilir.

Hans Bertens, pratik eleştiriden biçimciliğe, Fransız yapısalcılığından 1970 ve 80’lerde edebiyata ağırlığını koyan sınıf, cinsiyet ve ırk kavramlarına, Derrida’nın yapısökümünden Foucault, Lacan, Fransız feminizmi ve postmodernizmin edebi teoriye katkılarına, kültürel çalışmalardan yeni tarihselcilik ve kültürel materyalizme, postkolonyal eleştiriden post-hümanizm, ekolojik eleştiri ve hayvan çalışmalarına edebi teori alanına giren hemen her konuyu çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

  • Künye: Hans Bertens – Edebi Teori, çeviren: Abdurrahman Aydın, Sel Yayıncılık, edebiyat kuramı, 258 sayfa, 2020

Julio Cortázar – Edebiyat Dersleri (2020)

 

Bugünün güzel haberlerinden biri de bu kitap.

Julio Cortázar’ın 1980 sonbaharında, Kaliforniya Üniversitesi’nde verdiği derslerin on üç saatlik dökümünü sunan bu çalışma, her şeyden önce yazarın edebi dehasını ve ilgi alanlarının zenginliğini gözler önüne sermesiyle önemli.

Hem Cortázar’ı daha yakından tanımamıza vesile olacak ve hem de yazma eylemi, Latin Amerika edebiyatı ve dünya edebiyatını kavramak açısından paha biçilmez olan kitap, toplamda sekiz dersten oluşuyor.

Yazar bu derslerinde de, fantastik öyküdeki zaman ve kader unsurlarından gerçekçi öykünün sınırlarına, edebiyattaki müzikaliteden mizaha, oyundan erotizme ve ‘Seksek’ adlı ünlü yapıtına kadar pek çok konuyu ele alıyor.

  • Künye: Julio Cortázar – Edebiyat Dersleri, çeviren: Süleyman Doğru, Everest Yayınları, edebiyat kuramı, 336 sayfa, 2020

Lafcadio Hearn – Okuma Üzerine (2020)

Tuhaf ve fantastik öykülerden oluşan ‘Kvaidan’ ile bildiğimiz Lafcadio Hearn, okuma üzerine özgün değerlendirmeleriyle karşımızda.

Burada sunulan metinler, yazarın lise ve üniversitelerde verdiği ders notlarını bir araya getiriyor.

Hearn burada, okuma edimini farklı yönleriyle irdeliyor ve bunu yaparken de doğaüstü kurgu, yüksek sanat, romantik ve klasik edebiyat gibi konuları kendine has tarzıyla tartışıyor.

  • Künye: Lafcadio Hearn – Okuma Üzerine: Edebiyat Dersleri, çeviren: Fırat Çakkalkurt, Çınar Yayınları, inceleme, 80 sayfa, 2020

Feyza Hepçilingirler – Öyküyü Okumak (2016)

 

Feyza Hepçilingirler’in usta kaleminden on üç öykü çözümlemesi.

Sait Faik’ten Sabahattin Ali’ye, Adalet Ağaoğlu’ndan Tomris Uyar’a, Nursel Duruel’den Necati Tosuner’e, Erendiz Atasü’den Aslı Erdoğan ve Ahmet Bülent Tetik’e pek çok yazarın öykülerinin irdelendiği kitap, öykünün atmosferi, karakterleri, zaman ve mekânına dair merak edilenleri yanıtlıyor.

  • Künye: Feyza Hepçilingirler – Öyküyü Okumak, Kırmızı Kedi Yayınevi

Şener Şükrü Yiğitler – Tunç Asker (2020)

Erken Cumhuriyet dönemi romanlarında askerin hammaddesi “Tunç asker”dir.

Tunç asker dayanaklılığın, kahramanlığın, erkekliğin sembolüdür.

İşte Şener Şükrü Yiğiter’in bu önemli incelemesi, söz konusu dönemde Tunç asker imgesinin Türk romanında nasıl işlendiğini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Militarizmin tarihiyle kitabına başlayan Yiğitler, devamında da, Türk edebiyatında militarizmin kendine yer bulma serüvenini, Türk romanında askerlik mesleği ve asker karakterlerinin temsilini, bir ideoloji olarak edebiyatın rolünü, vatandaşlığın militarizasyonunu ve bir asker-bürokrat işbirliği olarak moderleşme gibi pek çok ilgi çekici konuyu irdeliyor.

  • Künye: Şener Şükrü Yiğitler – Tunç Asker: Türk Romanında Asker Miti ve Militarizm (1923-1938), Libra Kitap, inceleme, 512 sayfa, 2020

Füsun Akatlı – Eleştirinin Sesi (2016)

Türkiye’de deneme ve eleştiri türünün gelişmesinde önemli katkısı olan Füsun Akatlı’nın edebiyat yazıları.

Yazarın deneme, roman, öykü ve şiir üzerine yazılarından oluşan kitap, okurunu, edebiyatımızın önde gelen isimleri ile Türk romanında aile, Türk yazınında kadın imgesi ve eleştiri ne olmalı gibi ilgi çekici konular arasında bir yolculuğa çıkarıyor.

  • Künye: Füsun Akatlı – Eleştirinin Sesi, Kırmızı Kedi Yayınevi

Onur Bilge Kula – Yazınsal Yapıt ve Ahmet Ümit Nasıl Okunabilir? (2016)

Ahmet Ümit’in romancılığı bağlamında yazınsal yapıtın oluşum ve alımlanım sürecindeki belirleyici etkenleri ayrıntılı bir şekilde tartışan bir inceleme.

Onur Bilge Kula burada, yazınsal yapıtın nasıl oluşturulduğundan Lukacs ve Ümit arasındaki düşünsel koşutluklara ve Ümit romanlarının nasıl okunabileceğine değin pek çok konuyu irdeliyor.

  • Künye: Onur Bilge Kula – Yazınsal Yapıt ve Ahmet Ümit Nasıl Okunabilir?, Everest Yayınları

Ferit Burak Aydar – Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine (2020)

Edebi eser okuması, analizi sevenler Ferit Burak Aydar’ın bu güzel çalışmasını sevecektir.

‘Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine’, Shakespeare’in ölümsüz yapıtı ‘Hamlet’in hayat hakkında bize neler söyleyebileceği üzerine iyi bir sorgulama.

Aydar bunu yaparken, hem eserin farklı versiyonlarını karşılaştırmayı ihmal etmiyor hem de bu ölümsüz yapıtı tarihsel ve politik anlamlarıyla birlikte yorumluyor.

Aydar, incelemesinin merkezine de iki temayı yerleştiriyor:

Bunlardan ilki, bir kahraman olarak Hamlet’in “sürünceme”si, ikincisi de Ophelia’nın erkek egemen toplum tarafından delirtilip ölmesi.

Aydar’ın kitabını zengin kılan başka bir husus ise, ‘Hamlet’ üzerine yapılmış yorumlarla da hesaplaşması.

  • Künye: Ferit Burak Aydar – Hamlet’in Bağlanan Basireti Üzerine: Hamlet ve Sürünceme, Sel Yayıncılık, inceleme, 216 sayfa, 2020

Pierre Bayard – Önceden İntihal (2020)

Bir yazar, kendisinden sonra gelen, gelecekteki bir yazardan intihal yapabilir mi?

‘Önceden İntihal’in cins, hınzır ve zeki yazarı Pierre Bayard’a göre evet.

Daha önce yayımlanan ‘Okumadığımız Kitaplar Hakkında Nasıl Konuşuruz?’ ile bildiğimiz Bayard, şimdi de “önceden intihal” olarak tanımladığı bir kavramla karşımızda.

Yazara göre “önceden intihal”, bir yazarın, kendisinden sonra gelen, gelecekteki bir yazardan esinlenmesi, ondan aşırmasıdır.

Bayard, okuru bu saçma sapan teze ikna etmek için enteresan argümanlara başvuruyor.

Yazara göre, edebiyatta her yeni yapıt kendi öncellerini yaratır, onları okuma biçimimizi kökten değiştirir, kendisiyle sonlanan bir şecere oluşturur, yeni bir hat çizer.

Hatta bu kimi örneklerde, selefini intihal yapmış gibi gösterecek kadar güçlüdür.

Bayard, bütün bunları da ciddi bir kuramsal araştırma kisvesi altında ele alıyor.

Yazar bunu yaparken de, bizi edebiyat tarihi, karşılaştırmalı edebiyat, metinlerarası göndermeler, eleştiri ve okurun belleğinin kendine has işleyiş mekanizması gibi ilginç konular üzerine düşünmeye davet ediyor.

  • Künye: Pierre Bayard – Önceden İntihal, çeviren: Soner Sezer, Everest Yayınları, deneme, 200 sayfa, 2020

Darcy O’Brien – James Joyce’un Vicdanı (2020)

James Joyce’u, yazarlığında da kişiliğinde de bir isyancı, devrimci olarak biliriz.

Darcy O’Brien ise, Joyce’un Katolik kökenlerine iniyor ve gerçekte yazarın bu geçmişten türemiş insan doğası anlayışına takıldığını savunuyor.

O’Brien’a göre Joyce, ilk şiirlerinden ❛Ulysses❜ ve ❛Finnegan Uyanması❜na kadarki kitaplarında, insanlığın kökenine komik bir bakış açısı kazandırır bu yüzden.

Yazar, Joyce’un eserlerini baştan sona kat ederek, Joyce’ta vicdanın kökenlerini ve hayatı boyunca giriştiği vicdan muhasebesini kapsamlı bir şekilde tartışıyor.

  • Künye: Darcy O’Brien – James Joyce’un Vicdanı, çeviren: Fatih Yiğitler, Nota Bene Yayınları, inceleme, 264 sayfa, 2020