Rachel Corbett – Hayatını Değiştirmelisin (2020)

Rainer Maria Rilke’nin, henüz kariyerinin başındayken büyük heykeltıraş Auguste Rodin’le bir araya gelişinin, sanat ve yaratıcılık söz konusu olduğunda bize söyleyeceği çok şey var.

1902’de Rilke, ünlü heykeltıraş Rodin’le ilgili kısa bir kitap yazmak için Paris’e gitti.

O zamanlar Rodin altmışlarında, saygı duyulan, tanınmış bir sanatçıydı, Rilke’yse henüz yirmilerinde, tanınmamış bir şair.

İki ismin de birbirinden öğreneceği çok şey vardı ve Rilke bu buluşmada Rodin’e, “Nasıl yaşamalıyım?” diye soracaktı.

İşte Rachel Corbet’nin bu güzel kitabı, iki dehanın bu buluşmasını merkeze alarak yaratıcılık, sanatın anlamı ve sanatçının konumu gibi hayati konuları tartışıyor.

  • Künye: Rachel Corbett – Hayatını Değiştirmelisin: Rainer Maria Rilke ve Auguste Rodin’in Hikâyesi, çeviren: Kerime Dalyan, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 312 sayfa, 2020

Ayla Ersoy – Sanat Kavramlarına Giriş (2016)

Hem öğrenciler hem de sanatsever okurlar için hazırlanmış, sanat kavramlarını özlü bir şekilde açıklayan bir rehber.

Sanatın doğuşundan sanat ve toplum ilişkisine, sanat ve özgürlük ilişkisinden endüstriyel zamanların sanat anlayışına, sanatta gerçek ve taklitten postmodern sanata ve plastik sanatların gelişimine pek çok önemli konu ve kavram, bu kitapta açıklığa kavuşturuluyor.

  • Künye: Ayla Ersoy – Sanat Kavramlarına Giriş, Hayalperest Kitap

Roger Garaudy – Kıyısız Bir Gerçekçilik (2020)

Marksist düşünür Roger Garaudy’yi, Kafka’yı en iyi anlatan yazarlardan biri olarak biliriz.

Kendisi, şimdi de ufuk açıcı başka bir çalışmayla, ‘Kıyısız Bir Gerçekçilik’le karşımızda.

Garaudy, üç bölümden oluşan kitabında, Picasso, Kafka ve Saint-John Perse üzerine yoğun bir okuma geliştiriyor.

Yazar burada,

  • Picasso’da başkaldırının diyalektiğini,
  • Guernica tablosu bağlamında savaşım olarak resmin ne anlama geldiğini,
  • Picasso’nun sanat akımlarıyla hesaplaşması ve empresyonizm sürecini,
  • Kafka’nın içinde yaşadığı dünyayı ve yazarın yaşadığı çatışmaları,
  • Kafka’nın iç dünyasındaki belirsizlikleri,
  • Kafka’nın kurduğu dünyayı ve bunun çelişkilerini,
  • Saint-John Perse’in ikili evrenini,
  • Ve Perse’te benlik ve mülk olgularını tartışıyor.

Kitabın, Louis Aragon’un sunuş yazısıyla yayımlandığını da belirtelim.

  • Künye: Roger Garaudy – Kıyısız Bir Gerçekçilik: Picasso, Kafka, Perse, çeviren: Mehmet H. Doğan, Fol Kitap, sanat, 200 sayfa, 2020sanat, 200 sayfa, 2020

Ahmet Telli – Görsen (2016)

Ahmet Telli’nin resim, fotoğraf, heykel üzerine yazdıklarını bir araya getiren bir çalışma.

Telli yazılarında Muzaffer Oruçuoğlu, Filinta Önal, Habip Aydoğdu, Reyhan Abacıoğlu, Doğan Örs ve Savaş Camgöz gibi isimlerin eserleri üzerinden ıssızlık, görsel algı, hikâye kurmak, gerçeği yeniden kurgulamak, yalnızlık ve nesnelerin dili gibi kavramlar üzerine düşünüyor.

  • Künye: Ahmet Telli – Görsen, Everest Yayınları

Kolektif – Yüksel Arslan (2016)

İlk baskısı 1978 tarihli, literatürde Yüksel Arslan üzerine yayınlanmış ilk kitap.

Mazhar Şevket İpşiroğlu, Orhan Duru, Ferit Edgü ve Selahattin Hilav’ın yazılarını, bunun yanı sıra Arslan’ın anılarını bir araya getiren çalışma, bilhassa Yüksel Arslan’ın sanatının ilk dönemlerine dair bilinmeyenleri aydınlatmasıyla önemli bir boşluğu dolduruyor.

  • Künye: Kolektif – Yüksel Arslan, Yapı Kredi Yayınları

Geraldine A. Johnson – Rönesans Sanatı (2020)

Oxford Üniversitesi’nde sanat tarihi dersleri veren Geraldine A. Johnson, Rönesans sanatı ve Barok sanat üzerine yaptığı çalışmalarla biliniyor.

Johnson, bu alandan edindiği tecrübeleriyle kaleme aldığı elimizdeki kitabında, Rönesans sanatını önemli isimleri ve karakteristik özellikleriyle, ayrıca dönemin bir panoramasını da çizerek okurlarına tanıtıyor.

Johnson, bir yandan Leonardo da Vinci, Albrecht Dürer, Hans Holbein ve Michelangelo gibi dönemin önemli sanatçılarının eserlerini kapsamlı bir yoruma tabi tutarken, öte yandan o dönemin dünyasında bu yapıtların nasıl algılandığı ve kabul gördüğüyle ilgili özgün analizler de sunuyor.

Rönesans sanatına tarihsel, toplumsal, ekonomik ve kültürel arkaplanından hareketle bakan yazar, dönemin ünlü isim ve eserleri kadar Avrupa’nın farklı bölgelerinden daha az bilinen örnekleri de masaya yatırıyor, bunları birbirleriyle karşılaştırıyor.

Dönemin eser, sanatçı, teknik veya üslup gibi yönlerinin yanı sıra Rönesans sanatının “gözden kaçan” yönlerini de dikkate alarak o zamanın gündelik nesnelerine neden ve nasıl sorularıyla yaklaşıyor.

Yeni çevirisi ve sanat tarihçisi, küratör Necmi Sönmez’in kapsamlı önsözüyle yeniden yayımlanan kitap, konu hakkında kaçırılmaması gereken bir yapıt.

  • Künye: Geraldine A. Johnson – Rönesans Sanatı: Çok Kısa Bir Başlangıç, çeviren: Tuncay Birkan, İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları, sanat tarihi, 184 sayfa, 2020

Ernst H. Gombrich – Gölgeler (2020)

Resim sanatında gölgenin kullanımı, sanat tarihinde dönüm noktasıdır.

Ünlü sanat tarihçisi Ernst Gombrich de bu kısa ama çarpıcı kitabında, Batı sanatında gölgenin izini sürüyor.

Sanatta gölgelere ışığın etkisini artırmak ve objelerin biçimlerini belirginleştirmek amacıyla sık sık başvuruldu.

Gölgeler öyle etkilidir ki, hem betimlenen sahnenin atmosferini belirlemeye yardımcı olabilir hem de resmedilen alanın dışında kalan öğelerin varlığını açığa çıkarabilir.

Gombrich de burada, mitler, efsaneler ve felsefede gölge kavramının muğlak doğasına değiniyor, aynı zamanda ışığın kaynağının yeri, aydınlanan objenin biçimi, gölgenin düştüğü yüzey ve izleyicinin pozisyonu gibi belirleyici unsurları da ayrıntılı biçimde inceliyor.

Gombrich Rönesans’tan 17. yüzyıla kadar sanatçıların gölgeleri nasıl betimlediğini Caravaggio, Rembrandt ve da Vinci gibi ressamların eserleriyle örneklendiriyor.

Yazar ayrıca, takip eden yıllarda Romantik, İzlenimci ve Gerçeküstücü sanatçıların resimlerinde gölgeleri gerçekçilik ya da dramatiklik illüzyonu yaratmak amacıyla nasıl kullandıklarını da açıklıyor.

Kitabın, renkli illüstrasyonlar içeren özel bir baskıyla yayımlandığını da özellikle belirtelim.

  • Künye: Ernst H. Gombrich – Gölgeler: Düşen Gölgenin Batı Sanatında Tasviri, çeviren: Merve Yalçın, Everest Yayınları, sanat, 96 sayfa, 2020

Nermin Saybaşılı – Mıknatıs-Ses (2020)

“Şu (gök)gürültülü dünyada bir nebze de olsa sessizliğe ulaşmak için yazıyorum.”

Nermin Saybaşılı’nın ‘Mıknatıs-Ses’i, mutlak sessizlik, kendisinin deyimiyle “kristalleşmiş ses/sessizlik” üzerine felsefi ve sanatsal bir tefekkür.

Doğası gereği sesin kulaktan bedene aktığını, bedene yerleşip onda taşındığını söyleyen Saybaşılı burada, nefes ile düşünce arasında nasıl bir ilişki olduğunu ve duyup dinlediğimiz seslerin bizde ne gibi imgelere dönüştüğünü sorguluyor.

Yazar, kültürel ve sanatsal faaliyetin, bedenlerin ve dillerin ötesine uzanan bir üretim fazlalığını devreye soktuğundan hareketle imge ile sesi, dil ile yazıyı bir tür “taşkınlık eylemi” olarak inceliyor.

Saybaşılı bunu yaparken de, gözmerkezci ve sözmerkezci dünya, Gezi’nin dili ve sesleri, “Öteki”nin dili, sanatın dili, yazının sesi, sesin kareografisi, coğrafyanın ritimleri ve imgenin nabzı gibi pek çok kavrama başvurarak konuyu çok boyutlu bir bakışla tartışıyor.

Saybaşılı, “mıknatıs-ses” kavramını ise, sesin kendine özgü cismaniliğini, titreşimden kaynaklanan kendine özgü ilişkiselliğini vurgulamak için kullanıyor.

Yazara göre, ses çeker ve iter; dolayısıyla sesin kendisi mıknatıslıdır, yani ses mıknatıslar.

  • Künye: Nermin Saybaşılı – Mıknatıs-Ses: Rezonans ve Sanatın Politikası, Metis Yayınları, felsefe, 304 sayfa, 2020

Özkan Eroğlu – Soyutlama ve Duyumsama (2016)

Sanat tarihçilerinin sık sık referansta bulunduğu Wilhelm Worringer’in ‘Soyutlama ve Duyumsama’ isimli eserinin derinlemesine bir analizi.

Zor okunan bir eser olarak bilinen söz konusu çalışmanın barındırdığı sanat terminolojisini açıklamasıyla da önemli bir boşluğu dolduran kitap, konuyla ilgili pek çok görseli de okurlarıyla paylaşıyor.

  • Künye: Özkan Eroğlu – Soyutlama ve Duyumsama: Wilhelm Worringer, Tekhne Yayınları

Kemal Tahir – Notlar: Sanat-Edebiyat 1 (2016)

Kemal Tahir’in sanat-edebiyat notlarının ilk cildi.

Kemal Tahir 1931-1973 yılları arasında defterlere, kâğıtlara, ajandalara, takvim yapraklarına, kâğıt olarak elinin altında bulunan her şeye notlar almıştı.

Bu notların önemli bir bölümünü sunan elimizdeki kitap ise, edebiyatta gerçeklikten sanat/siyaset ilişkisine ve sanatta groteske pek çok konuyu ele alıyor.

  • Künye: Kemal Tahir – Notlar: Sanat Edebiyat 1, hazırlayan: Cengiz Yazoğlu, İthaki Yayınları