Alexander Berkman bu kitabında, anarşist komünizmi teorik bir doktrin olarak değil, gündelik hayatta karşılaşılan sorunlara verilen pratik ve anlaşılır yanıtlar bütünü olarak sunuyor. İlk kez 1929 yılında yayımlanan eser, soru–cevap biçimine yakın, sade bir anlatımla yazılıyor ve özellikle anarşizme mesafeli ya da kuşkulu okurları hedefliyor. Berkman, devlet, otorite ve kapitalizmin neden özgürlükle bağdaşmadığını adım adım açıklıyor.
Kitabın merkezinde, mevcut toplumsal düzenin bireyleri nasıl baskı altına aldığı yer alıyor. Berkman’a göre devlet, yasalar ve zor aygıtlarıyla eşitsizliği kalıcı hale getiriyor; kapitalist ekonomi ise emeği sömürerek yoksulluğu üretiyor. Suç, şiddet ve toplumsal düzensizlik gibi sorunların kaynağını “insan doğası”nda değil, bu baskıcı yapılarda arıyor. Dolayısıyla çözümün daha güçlü devlet ya da daha sert yasalar olmadığını savunuyor.
‘Komünist Anarşizmin ABC’si’ (‘The ABC of Communist Anarchism), anarşist komünizmin nasıl işleyeceğini somut örneklerle tartışıyor. Üretimin ve kaynakların ortaklaşa örgütlendiği, hiyerarşinin ve zorun ortadan kalktığı bir toplumda, insanların gönüllü işbirliğiyle yaşayabileceğini sürüyor. Çalışmanın zorunluluk değil, toplumsal katkı olarak anlam kazandığını; eğitimin, dayanışmanın ve karşılıklı yardımlaşmanın merkezi bir rol oynadığını vurguluyor.
‘Komünist Anarşizmin ABC’si’, devrim meselesine de temkinli ama net bir çerçeve çiziyor. Berkman, şiddetin kaçınılmaz olarak yeni baskı biçimleri üretebileceğini söylerken, toplumsal dönüşümün bilinç, örgütlenme ve dayanışma yoluyla mümkün olduğunu söylüyor. Bu yönüyle kitap, anarşizmi yalnızca yıkıcı bir ideoloji olarak değil, özgür ve eşitlikçi bir toplum tasavvuru olarak tanıtıyor. Kitap, anarşist düşünceye giriş için hâlâ en erişilebilir ve etkili metinlerden biri sayılıyor.
Alexander Berkman — Komünist Anarşizmin ABC’si: Zamanımız ve Gelecek
Çeviren: Emre Öztürk • Epos Yayınları
Siyaset • 312 sayfa • 2026
Dipnotski 