Gangsheng Bao’nun bu kitabı, demokrasilerin neden ve nasıl çöktüğünü yalnızca kurumsal zayıflıklarla değil, siyasal aktörlerin stratejik tercihleriyle birlikte açıklıyor. Bao, demokratik gerilemenin ani darbelerle değil, çoğu zaman seçimle işbaşına gelen aktörlerin sistem içindeki araçları kullanarak kuralları aşındırmasıyla gerçekleştiğini savunuyor. Bu süreci, “içeriden çöküş” olarak kavramsallaştırıyor.
‘Demokrasiler Neden Çöker?’ (‘Politics of Democratic Breakdown’), demokratik çöküşü hazırlayan koşulları üç düzlemde inceliyor: kurumsal tasarım, siyasal kutuplaşma ve elit davranışı. Zayıf denge-denetim mekanizmaları, yürütmenin aşırı güçlenmesi ve partizan yargı yapıları sistemi kırılgan hâle getiriyor. Ancak Bao’ya göre belirleyici olan, kriz anlarında siyasal elitlerin uzlaşma yerine sıfır toplamlı mücadeleyi tercih etmesi oluyor. Bu tercih, muhalefeti gayrimeşru ilan eden söylemlerle birleştiğinde demokratik normlar hızla aşınıyor.
Bao, farklı ülkelerden karşılaştırmalı örneklerle seçim sistemleri, anayasal düzenlemeler ve parti yapılarının çöküş dinamiklerini nasıl etkilediğini gösteriyor. Ekonomik krizlerin, güvenlik tehditlerinin ve kimlik temelli siyasetlerin otoriterleşme için fırsat pencereleri açtığını vurguluyor. Buna karşılık güçlü sivil toplum, bağımsız medya ve kurumsallaşmış parti rekabeti demokrasiyi dirençli kılıyor.
Sonuç olarak kitap, demokratik çöküşü kaçınılmaz bir kader olarak değil, siyasal tercihlerin ve kurumsal tasarımın sonucu olarak değerlendiriyor. Bao, demokrasiyi korumanın yalnızca normatif bağlılık değil, bilinçli kurumsal mühendislik ve uzlaşma kültürü gerektirdiğini ortaya koyuyor. Bu yönüyle eser, çağdaş demokratik gerileme tartışmalarına analitik bir çerçeve sunuyor.
Gangsheng Bao — Demokrasiler Neden Çöker?
Çeviren: Durmuş Bayram • Doğan Kitap
Siyaset • 528 sayfa • 2026
Dipnotski 