Mimari – Sayfa 16

Doğan Hasol – 20. Yüzyıl Türkiye Mimarlığı (2020)

Yirminci yüzyılda bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de birçok alanda çarpıcı gelişmeler, değişmeler ve dönüşümler yaşandı.

Mimarlık da, bu dönüşümlerin yaşandığı alanlardan biri olarak öne çıktı.

Doğan Hasol, bu aralar yeni bir baskıyla raflardaki yerini alan eldeki kapsamlı çalışmasında, 600 yıl sonra ömrünü tüketmiş bir imparatorluğun ardından kurulan Cumhuriyet’in ülkenin mimarlığında ne gibi dönüşümler meydana getirdiğini araştırıyor.

Türkiye’nin yüz yıllık mimarlık birikimini yorumlayan Hasol, konu hakkında derli toplu bir envantere imza atmış.

Yirminci yüzyıl başındaki Türk mimarlığından ulusalcı mimarlık akımına, genç Cumhuriyet’in konuğu olan yabancı mimarların katkılarından 1930’lardaki modernlik arayışına, 1950’lerdeki modernist arayışlardan 1980’lerle birlikte küreselleşme ve neoliberalizm süreçlerinin mimarlığa yansımalarına kadar ilgi çekici pek çok konu, zengin örnekler eşliğinde burada ele alınıyor.

Yakın tarihlerde, rant uğruna, örneğin 1940’lı yıllarda inşa edilmiş ve erken Cumhuriyet döneminin özgün yapılarından biri olarak kabul edilen Karaköy Yolcu Salonu gibi pek çok eşsiz yapı, sessiz sedasız şekilde yıkıldı.

Bu kitap ise, benzer kayıplar yaşanmaması adına bir uyarı niteliğinde.

Künye: Doğan Hasol – 20. Yüzyıl Türkiye Mimarlığı, YEM Yayın, 307 sayfa, 2020

Will Jones – Evler Nasıl Okunur? (2017)

EVLER NASIL OKUNUR?, Will Jones, çeviren: Volkan Atmaca, Yapı Endüstri Merkezi (YEM) Yayınları, mimari, 256 sayfa

Kabul gören bir anlayışa göre evler, mimarlığın insanlık tarihini diğer yapı tiplerinden çok daha iyi anlatır. Bu kitap da, evlerin mimari tarzını ve tarihsel bağlamını anlamak için dört dörtlük bir rehber. Evlerde kullanılan malzemeler ve bileşenleri açıklayarak açılan kitap, hem Tudor’dan Rönesans’a, Amerikan Kolonyal’den Victoria’ya, Arts and Crafts’ten Praire’e, Modernist’ten Monte Evler’e, evlerin ana mimari tarzlarını açıklıyor hem de ele aldığı konuyu görsellerle olabildiğince zenginleştiriyor. Yurt dışı gezilerinizde karşınıza çıkan binaların tarzını anlamak açısından çokça yardımı dokunacak kitap, kendi evinizi ya da çevrenizi mimari açıdan keşfetmenize de zemin hazırlayacak.

M. Şinasi Acar – Osmanlı’da Sportif Atıcılık Nişan Taşları (2014)

OSMANLI’DA SPORTİF ATICILIK NİŞAN TAŞLARI, M. Şinasi Acar, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, tarih, 270 sayfa

M. Şinasi Acar, Okmeydanı başta olmak üzere, İstanbul’un farklı bölgelerinde bulunan tekke, namazgâh ve sayıları giderek azalan nişan taşlarında yaptığı araştırmalara dayanan çalışmasında, neredeyse unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Türk okçuluğunu canlandırıyor, ayrıca Osmanlı’da tüfekle atıcılık konusunda önemli ayrıntılar sunuyor. Türklerde okçuluk, yaylar ve özellikleri, oklar ve özellikleri, Okmeydanı’nda bulunan nişan taşlarının hususiyetleri ve kimi padişahlar ile önde gelen bazı şahsiyetlere ait menzil taşları, kitapta yer alan bazı konular. Acar, Osmanlı’da tüfekle atıcılığı da ayrı bir bölüm halinde ele alıyor.

Kolektif – Geç Osmanlı Döneminde Sanat, Mimarlık ve Kültür Karşılaşmaları (2016)

GEÇ OSMANLI DÖNEMİNDE SANAT, MİMARLIK VE KÜLTÜR KARŞILAŞMALARI, hazırlayan: Gözde Çelik, İş Kültür Yayınları

Osmanlı’nın son yüzyılındaki sanat ve mimarlık ortamını kapsamlı bir şekilde ortaya koyan makaleler. Tanzimat’la birlikte başlayan yeni mimari çehre, sanayi ve ticaret yapıları, İstanbul mimarlığında “Viktorya tarzı”, Cemil Topuzlu’nun İstanbul’u dönüştürme uygulamaları, kitapta tartışılan kimi konular.

Doğan Hasol – Anılar Kuşlar Gibidir (2007)

ANILAR KUŞLAR GİBİDİR, Doğan Hasol, Remzi Kitabevi, anı, 264 sayfa

Doğan Hasol, mimarlıktan yazarlığa, yayıncılıktan reklamcılığa ve farklı dallarda yöneticiliğe kadar uzanan geniş bir deneyim yelpazesine sahip. Yazarın bu kitabı, hem çocukluktan başlayarak ilk gençlik ve olgunluk yıllarına uzanan anılarına yer veriyor, hem de, bu deneyimlerinden edindiği farklı izlenimleri barındırıyor. Hasol’un, kitabının girişinde, “Amacım anılarımı yazarak, kendimi, yaşamımı anlatmak değil. Üstlendiğim çok değişik görevler gereği yaşadığım ilginç olayları, çevremde olup bitenleri, gözlemlerimi, olduğu gibi aktarmaya çalıştım,” diyor.

Kolektif – Osmanlı Mimarlık Kültürü (2017)

OSMANLI MİMARLIK KÜLTÜRÜ, kolektif, hazırlayan: Hatice Aynur ve A. Hilâl Uğurlu, Kubbealtı Neşriyat

Osmanlı mimarisinin çeşitli yönleri ile Osmanlı mimarlık tarihi çalışmalarının dünü ve bugününü tartışan makaleler. Osmanlı saray hadımlarının mimarî kimliklerinden Osmanlı türbe mimarlığına, halkın günlük hayatında selâtin camilerinin yerinden Osmanlı buhurdanlarının tarihsel bağlamına pek çok konu, burada irdeleniyor.

Selim Velioğlu – Bir Açılış Olarak Mekân (2013)

BİR AÇILIŞ OLARAK MEKÂN, Selim Velioğlu, Yapı Endüstri Merkezi (YEM) Yayınları, mimari, 261 sayfa

Selim Velioğlu, akademisyenliği ve mimarlık mesleğinde edindiği deneyimlerle ördüğü ‘Bir Açılış Olarak Mekân’da, doğal ve kültürel değerlere duyarlı, insan odaklı bir tasarımın imkânlarını sorguluyor. Kuramsal çalışmalar ile tasarım çalışmalarını bütünleyen Velioğlu, “açılış” olarak kavranmsallaştırdığı tasarım anlayışını ve bu anlayışın “çokluk”, “uydu öğeler”, “kütlesel kademelenme”, “avludan hayat bulma” ve “yeşil üreten mekânsal kurgu” şeklinde ortaya koyduğu beş bileşenini açıklıyor. Yoğun içeriğiyle dikkat çeken çalışmanın bir özelliği de, mekân tasarımının aslında gündelik hayatla iç içeliğine dair pek çok mesaj sunması.

Francis D. K. Ching, Barry S. Onouye ve Douglas Zuberbuhler – Çizimlerle Taşıyıcı Sistemler (2013)

ÇİZİMLERLE TAŞIYICI SİSTEMLER, Francis D. K. Ching, Barry S. Onouye ve Douglas Zuberbuhler, çeviren: Neslihan Göçmen, Yapı Endüstri Merkezi (YEM) Yayınları, mimari, 311 sayfa

‘Çizimlerle Taşıyıcı Sistemler’, mimari alanda yaşanabilir ortamlar yaratmak ve bu ortamları “taşımak” amacıyla geliştirilen “taşıyıcı sistemler”i bütünsel bir yaklaşımla ele alıyor. Konuya dair temel bir başvuru kaynağı olan kitap, taşıyıcı sistemlerin günümüze kadarki gelişimini inceledikten sonra, taşıyıcıları ve açıklıkları belirleyen yapısal şemaları araştırıyor. Çalışmanın devamında da, yatay açıklık sistemleri ve düşey taşıyıcı sistemleri, yanal kuvvetler, geniş açıklıklara özgü koşullar, yüksek yapılarla ilgili güncel yaklaşımlar ve taşıyıcı sistemler ile diğer bina sistemlerinin bütünleşmesinin önemi anlatılıyor.

Oscar Niemeyer – Dünya Adil Değil (2013)

DÜNYA ADİL DEĞİL, Oscar Niemeyer, editör: Alberto Riva, çeviren: Leyla Tonguç Basmacı, Sel Yayıncılık, anlatı, 56 sayfa

‘Dünya Adil Değil’, Alberto Riva’nın, ünlü Brezilyalı mimar Oscar Niemeyer ile ölmeden kısa bir süre önce gerçekleştirdiği bir dizi röportaj sonucunda ortaya çıkmış. Kitap, mimari çalışmalarıyla olduğu kadar, muhalif politik duruşuyla da dikkat çekmiş Niemeyer’in hayatı, kişiliği, sanatı ve dünya görüşüne dair önemli ipuçları barındırıyor. “Ben hiçbir zaman paraya önem vermedim, param yok ve zengin değilim.” diyen Niemeyer, neden yoksulların tarafında durmamız gerektiğini, sanatçının toplumda üstleneceği görevleri, mimarlık ile yaratıcılık arasında ne gibi bir ilişki olduğunu, askeri darbe zamanlarında yaşadıklarını anlatıyor.

Doğan Kuban – Osmanlı’nın İstanbul’u (2013)

OSMANLI’NIN İSTANBUL’U, Doğan Kuban, Yapı Endüstri Merkezi (YEM) Yayınları, mimari, 247 sayfa

Doğan Kuban, görsel kalitesiyle de dikkat çeken ‘Osmanlı’nın İstanbul’u’nda, Osmanlı İmpatorluğu’nun İstanbul’daki yüzü aşkın anıtsal yapısını inceliyor. Yazar burada, Sultanahmet, Sirkeci, Beyazıt, Eminönü, Fatih, Aksaray, Eyüp, Haliç, Galata, Beyoğlu ve Boğaziçi gibi, İstanbul’un belli başlı tarihi mekânlarında geziniyor. II. Mahmud Türbesi, Atik Ali Paşa Külliyesi, Bodrum Camisi, Tahtakale Hamamı, Sveti Stefan Kilisesi, Zeyrek Camisi, Said Halim Paşa Yalısı, Küçüksu Kasrı, Kuleli Kışlası, Yıldız Sarayı, Şahsultan Külliyesi, Botter Apartmanı, Ihlamur Kasrı ve Haydarpaşa Garı, Kuban’ın incelediği yapılardan birkaçı.