Ortadoğu analizleri ilgiyle takip edilen Taştekin’den, IŞİD’ten yola çıkıp cihadi örgütlerin geçmişten bugüne beslendiği dinamikleri sarih bir şekilde ortaya koyan bir eser. Selefi akımların ortaya çıkışı, Irak işgalinin IŞİD’in doğuşundaki etkileri, IŞİD’in cihadi Selefilikle ilişkisi, IŞİD’in finans kaynakları ve IŞİD’e karşı küresel cephe gibi konularda aydınlanmak için.
Fitzpatrick, 1960’ların sonunda, Soğuk Savaş’ın kıyasıya sürdüğü bir dönemde Devrim sonrasının ilk Halk Eğitim Komiseri Lunaçarski üzerine tez yazmak için Moskova’ya gider. Burada Lunaçarski’nin kayınpederi ve özel sekreteriyle dostluk kuran Fitzpatrick bu anılarında, dönemin Sovyetler Birliği’nin sıcak ve gerçekçi bir fotoğrafını çekiyor.
Nedim Gürsel’in, ilk baskısı 1994 yılında yapılan ‘Başkaldıran Edebiyat’ isimli bu kitabı, edebiyat meraklıları için nitelikli bir eser. Gürsel kitabında, edebiyata dair kuramsal yaklaşımları, konu hakkındaki tartışmaları ve kendisini etkileyen kitapları anlatıyor. Kitapta yer alan yazılar 1966 yılından başladığı için, çalışmanın 1960’lardan günümüze değin, Türkiye ve dünya edebiyatının keyifle okunacak bir panoramasını verdiğini söyleyebiliriz. Yazılar barındırdıkları kuramsal yetkinlik kadar, edebi dokularıyla da ilgi çekiyor. Nedim Gürsel’i beğenen okurların yanı sıra, gerek Türkiye ve gerekse dünya edebiyatına dair kapsamlı bir okuma yapmak isteyen herkese önerilir.
Halen YTÜ’de Türk Dili Bölümü öğretim görevlisi olarak çalışan Hikmet Altınkaynak’ın üzerinde on üç yıl çalıştığı ‘Türk Edebiyatında Yazarlar ve Şairler Sözlüğü’, tarihten bin 400 yazar ve şairin yaşamöyküsüne yer veriyor. Kısa yaşamöykülerinin sonuna, yazarın veya şairin eserlerini de koyan Altınkaynak, kısmen de, yazarlar hakkında kitap, gazete veya dergilerde yayınlanmış yazılardan alıntılar da yapmış. Türkiye edebiyatında bu çalışmaya benzer sözlükler var. Fakat bu çalışmalar, çoğunlukla güncel olmamaktan kaynaklı olarak eski ve eksik bilgiler barındırabiliyor. Altınkaynak’ın çalışması, hem güncel olması hem de detaylı olmasıyla dikkate değer.
Neil Douglas-Klotz’un ‘Sufi’nin Hayat Rehberi’, mistisizm için bir rehber kitap. Alt başlığı ’99 Derste Sufilik’ olan kitapta, geçmişte ve bugün Sufi okullarında öğretilen temel prensipler anlatılıyor. Sufi akademisyen ve öğretmen olan Douglas-Klotz’un kitabının ilgi çekiciliği, bütün erdemleri gündelik hayatın kaygılarıyla bütünleştirerek vermesidir diyebiliriz. Dolayısıyla kitap, Sufi anlayışını soyut bir düşünceler bütününden çıkararak, gündelik hayatta anlamı, karşılığı olan pratik bir kılavuz anlayış olarak sunuyor. Kitap ayrıca, Sufi anlayışın önde gelen isimlerini de, kişisel başarılara birer örnek olarak ele alıyor.
Saygı Öztürk’ün ilk baskısı 2002 yılında yapılan ‘Devletin Derinliklerinde’ isimli bu kitabı, “derin devleti”, devlete çöreklenmiş kirli odakları araştırıyor. Öztürk, neredeyse hiçbiri kamuoyuna yansımamış kimi olaylar üzerinden, derin devletin tam olarak ne olduğunu örnekleriyle ortaya koyuyor. Abdullah Öcalan’ın öldürülmesi için Ankara’da bir fabrikada yapılan planlar ve “Mercedes” adı verilen bu operasyonun gizli planları; Mehmet Ağar’a makamında bir gece yarısı verilen gizemli torbalar; Bir Avrupa ülkesine baskında kullanılmak üzere gönderilen, Emniyet’e ait silahlar; Emniyet tarafından DEV-SOL’a satılan barutu boşaltılmış mermiler; “Yeşil” kod adlı Mahmut Yıldırım’ın Korkut Eken’e suikastı, bu örneklerin birkaçı.
Orhan Karaveli’nin ilk baskısı 2004 yılında yapılan ‘Sakallı Celal’ isimli bu çalışması, üç yıl içinde on bir baskı yaparak, azımsanmayacak bir başarı yakaladı. Bu başarıda Sakallı Celal’in kendine has kişiliğinin de önemli bir payının olduğu âşikar. Birçok kuşağın yetişmesinde katkısı olan Sakallı Celal, hatırlanacağı gibi, özgürlüğü her şeyin üstünde görmüş, hayatı boyunca onurlu yaşamak için çabalamış bir isimdi. Karaveli, Sakallı Celal’in biyografisini, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e uzanan birçok tarihi ayrıntının çerçevesinden anlatıyor. Çalışmanın asıl başarısı, kuşkusuz, bu ayrıntılarla Sakallı Celal’in kişiliği arasında kurduğu yetkin, sağlam bağdır.
Okuyucularının iyi bildiği gibi, Selim İleri yazınının bir yönü de, İstanbul’a duyulan sonu gelmez tutkudur. İleri’nin kırk yıldan beri emek verdiği edebiyat, hem bu şehirden beslenir, hem de bu şehri besler. Kendisinin İstanbul’a dair yazılı kaynaklara ve şehir kültürüne duyduğu tutku, asıl gücünü bu çift yönlü üretimden alır. Dolayısıyla İleri’nin bu kitabı, İstanbul’a, onun tarihine ve kültürüne adanmış bir anlatı olarak düşünülebilir. ‘Gözlem ve Anı’, ‘Edebiyatın Dile Getirdiği’ ve ‘Veda Vakti’ başlıklı üç bölümden oluşan kitapta, şehrin muhtelif semtlerine, önemli aktörlerine, mevsimlerine, tarihine, kısacası İstanbul’u İstanbul yapan pek çok ayrıntıyı atıf yapılıyor.
Yunanistanlı edebiyatçı Ioanna Karistiani’nin ilk romanı ‘Küçük İngiltere’, 1998 yılında En İyi Roman dalında Yunanistan Ulusal Roman Ödülü’nü kazandı. Yazarın bu ikinci romanı ise, En İyi Kitap dalında, 2001 yılında Diavazo Kitap Eleştirmenleri Ödülü’nü aldı. Romanın başkahramanı, ailesi ve geçmişi hakkında konuşmaktan haz etmeyen Kiryakos Russias’tır. Artık Amerikalı olmuş Yunan asıllı Russias, 1998 yazında, hiç hesapta olmadığı halde, anavatanına dönmeye karar verir. Russias, doğduğu köy Pagameno’da, kendisiyle aynı adı taşıyan ve babasının katili olan kuzenini aramaya koyulur. Aralarındaki kan davasının yedi kuşaktır sürmesi ve kökenleri aynı olmasına rağmen, biri Amerika’da modern bir hayatın göbeğinde, diğeri de Yunanistan’ın ıssız yaylalarında yaşayan bu iki karakter, geçmişleri, kökenleri ve acılarıyla hesaplaşacaktır.
Osman Çağlar’ın ilk romanı, Kurtuluş Savaşı zamanındaki zorlukları hikâye eden ‘Anastasia’ydı (Megali Yeya). Çağlar’ın ikinci romanı ‘Karadeniz’de Üç Liman’ da, yine aynı dönemi, bu dönemde Karadeniz’in üstlendiği rolü hikâye ediyor. Kurgu, Alemdar kurtarma gemisini Milli Mücadele’ye katmak üzere, işgal altındaki İstanbul’dan Karadeniz’e kaçırma hikâyesine dayanıyor. Bu kaçırmanın başrollerinde de, Kadıköylü Osman Efendi, Trabzonlu Osman Efendi, Üsküdarlı Ali Reis, Göreleli Yusuf, Erzincanlı Salih, Rizeli Recep Kâhya, İstanbullu Avram Efendi ve Üsteğmen Tevetoğlu Dursun Ali gibi karakterler yer alıyor. Çağlar’ın kurgusu, bu tarihi olayı gerilim-macera tarzında yeniden tasvir ediyor.
Dipnotski 