Darshana M. Baruah’ın bu çalışması, küresel ticaret yollarının geçtiği bir deniz havzası olan Hint Okyanusu’nu, 21. yüzyılın jeopolitik rekabetini belirleyen en kritik stratejik alanlardan biri olarak ele alıyor. Yazar, büyük güç mücadelesinin artık yalnızca karalarda değil, denizlerde ve deniz altındaki altyapılarda şekillendiğini savunurken, deniz güvenliğinin dış politikanın merkezî unsurlarından biri hâline geldiğini gösteriyor.
‘Hint Okyanusu’nda Güç Mücadelesi ve Yeni Dünya Düzeninin İnşası’ (‘The Contest for the Indian Ocean and the Making of a New World Order’), önce Hint Okyanusu’nun coğrafi ve tarihsel önemini ortaya koyuyor. 17. yüzyıldaki sömürgeci deniz imparatorluklarından Soğuk Savaş dönemine uzanan süreçte okyanusun ticaret, enerji ve askerî üstünlük açısından neden vazgeçilmez olduğu açıklanıyor. Özellikle Avrupa imparatorluklarının yükselişinde deniz hâkimiyetinin oynadığı rol ile günümüzde Hint-Pasifik kavramının öne çıkışı arasında güçlü bir tarihsel süreklilik kuruluyor.
Baruah, Soğuk Savaş döneminde ABD’nin Diego Garcia üssü üzerinden geliştirdiği stratejiyi ayrıntılı biçimde inceliyor. Bu üs, yalnızca askerî bir tesis değil; Washington’un Hint Okyanusu’na yönelik uzun vadeli güvenlik yaklaşımının simgesi olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda Çin’in son yıllarda liman yatırımları, altyapı projeleri ve deniz gücünü artırmaya yönelik girişimleri de bölgedeki güç dengesini yeniden şekillendiren gelişmeler arasında ele alınıyor.
Eserin dikkat çekici yönlerinden biri, büyük devletlerin rekabetine odaklanmakla yetinmemesi. Maldivler, Mauritius, Sri Lanka ve diğer ada devletlerinin pasif oyuncular olmadığı; sınırlı kaynaklarına rağmen diplomasi, deniz yetki alanları ve jeostratejik konumları sayesinde büyük güçlerin politikalarını etkileyebildikleri gösteriliyor. Böylece uluslararası ilişkiler, yalnızca süper güçlerin rekabeti üzerinden değil, küçük devletlerin tercihleri ve hareket alanları üzerinden de okunuyor.
Kitap, deniz güvenliği kavramını geleneksel askerî çerçevenin ötesine taşıyor. Deniz korsanlığı, yasa dışı balıkçılık, iklim değişikliği, deniz iletişim hatlarının korunması, denizaltı kabloları ve derin deniz madenciliği gibi konuların artık güvenlik ve dış politika gündeminin ayrılmaz parçaları hâline geldiği vurgulanıyor. Yazar, geleceğin rekabetinin yalnızca savaş gemileriyle değil, okyanus tabanındaki altyapılar ve deniz kaynakları üzerinde de yaşanacağını ileri sürüyor.
Baruah’ın temel yaklaşımı, Hint Okyanusu’nu karaların uzantısı olarak değil, kendi dinamiklerine sahip bütüncül bir jeopolitik alan olarak değerlendirmek. Bu nedenle çalışma, Çin-ABD rekabetini merkeze alan dar bir analiz yerine Hindistan, Japonya, Avustralya, Avrupa devletleri ve ada ülkelerini kapsayan çok aktörlü bir güvenlik perspektifi geliştiriyor. Tarihsel örnekleri güncel gelişmelerle birleştirerek deniz gücü, dış politika ve küresel düzen arasındaki ilişkiyi geniş bir çerçevede inceliyor.
Sonuç olarak ‘Hint Okyanusu’nda Güç Mücadelesi ve Yeni Dünya Düzeninin İnşası’, Hint Okyanusu’nun neden 21. yüzyılın en önemli stratejik merkezlerinden biri hâline geldiğini açıklayan kapsamlı bir çalışma. Deniz güvenliğini askerî rekabetin ötesinde ekonomi, diplomasi, çevre ve teknolojiyle birlikte ele alan eser, yükselen yeni dünya düzenini okyanuslar üzerinden anlamak isteyenler için güçlü bir başvuru kaynağı.
Darshana M. Baruah — Hint Okyanusu’nda Güç Mücadelesi ve Yeni Dünya Düzeninin İnşası
Çeviren: K. H. Selçuk Dural Özgün • İstanbul Ticaret Üniversitesi Yayınları
Siyaset • 248 sayfa • 2026
Dipnotski 