Etiket: Hüsnü Bilir

Hüsnü Bilir — Nöroiktisat (2026)

‘Nöroiktisat: Ekonomik Kararların Nörolojik Temelleri’, ekonomik kararların nasıl oluştuğunu yalnızca teorik modellerle değil, insan beyninin işleyişi üzerinden anlamaya çalışan disiplinlerarası bir alanı ele alıyor. Hüsnü Bilir, özellikle 1970’lerden sonra neoklasik iktisada yöneltilen eleştirilerle ortaya çıkan nöroiktisadı, davranışsal ve deneysel iktisatla birlikte gelişen yeni bir araştırma hattı içinde değerlendiriyor. Bu yaklaşımlar, ekonomik teorinin uzun süre temel varsayımı olan “tam rasyonel insan” modelini sorguluyor ve bireylerin karar süreçlerinin sanılandan daha karmaşık olduğunu gösteriyor.

Kitap, nöroiktisadın ayırt edici yönünün ekonomik davranışları doğrudan beynin işleyişi üzerinden incelemesi olduğunu vurguluyor. Beyin görüntüleme teknikleri ve bilişsel bilimlerin sunduğu bulgular sayesinde, ekonominin uzun süre “kara kutu” olarak bıraktığı zihinsel süreçler daha görünür hâle geliyor. Bu araştırmalar, insanların kararlarını her zaman bilinçli ve hesaplı değerlendirmeler sonucunda vermediğini; çoğu durumda otomatik, duygusal ve sezgisel mekanizmaların da belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

Bu çerçevede insan davranışı tek bir rasyonel muhakeme sürecinin ürünü olarak değil, bilişsel ve duygusal sistemler ile kontrollü ve otomatik karar mekanizmalarının etkileşimi içinde oluşan çok katmanlı bir süreç olarak değerlendiriliyor. Nöroiktisat böylece ekonomik tercihlerin yalnızca sonuçlarını değil, bu tercihleri mümkün kılan nörolojik ve psikolojik dinamikleri de açıklamaya çalışıyor.

Eser aynı zamanda nöroiktisadı yalnızca teknik bir araştırma alanı olarak değil, iktisadi düşüncede daha geniş bir metodolojik dönüşümün parçası olarak ele alıyor. Kitap, Türkçe literatürde henüz sınırlı biçimde ele alınan bu yaklaşımı tanıtarak ekonomi, psikoloji ve sinirbilim arasındaki etkileşimin ekonomik davranışı anlamada nasıl yeni ufuklar açtığını gösteriyor. Böylece nöroiktisat, insanın seçim davranışını daha bütünlüklü biçimde kavramaya yönelik yeni bir perspektif sunuyor.

Hüsnü Bilir — Nöroiktisat: Ekonomik Kararların Nörolojik Temelleri
• Heretik Yayıncılık
İktisat • 65 sayfa • 2026

Thorstein Bunde Veblen – Karl Marx’ın Sosyalist İktisadı ve Sosyalizm Üzerine Metinler (2019)

Thorstein Bunde Veblen, özellikle evrimsel sosyal teorisiyle, sosyal bilimler alanına büyük katkılarda bulunmuş bir isim.

Veblen, evrimsel sosyal teorisini post-Darwinci bir teori olarak adlandırır.

Bu teoride sosyo-ekonomik ve biyolojik unsurların bir arada ele alındığı evrimci görüşten; içgüdünün, içgüdüsel eğilimlerin ve alışkanlıkların dikkate alındığı psikoloji ve pragmatist görüşten ve toplumun aşamalarını spesifik özelliklere göre sınıflandırmak için kullandığı antropolojiden yararlanır.

Eldeki derlemede yer alan metinler ise, Veblen’in diğer bir önemli sosyal bilimci olan Marx’ın düşünceleriyle nasıl ilişkilendiğini ortaya koyuyor.

Bilindiği gibi Marx’ın teorisi, sosyal bilimler alanında ve toplumsal yaşamda başka hiçbir teoriyle kıyaslanamayacak kadar etkili olmuştu.

Bu teorinin etkilediği isimlerden biri de Veblen’di.

Kitabın en önemli katkısı, Veblen ve Marx’ın teorik bakış açılarının karşılaştırmalı değerlendirmesini ve bunların olası etkileşimlerini ortaya koyması.

Derlemenin bir diğer önemi ise, Veblen’in sosyalizm düşüncesini çok yönlü bir şekilde değerlendirdiği metinlerine yer vermesi.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Sosyalizmi mümkün kılabilecek bir hissiyat olarak halkın mevcut sistemden duyduğu hoşnutsuzluk,
  • Marx’ın iktisat teorisi,
  • Darwinci evrim kavramları bağlamında Hegelci materyalist anlayış ve sınıf mücadelesi,
  • Sosyalistler arasındaki parlamentarizm tartışmaları,
  • Sosyalizm tanımlamalarındaki hata veya eksiklikler,
  • Materyalist tarih anlayışı…

Derlemedeki metinler, postDarwinci bir teorinin sosyalizm ve materyalist anlayışı nasıl ele alması gerektiğini ve bu teorinin sosyalizm ve materyalist anlayışta neleri hatalı ya da eksik bulduğunu ortaya koymalarıyla önemli.

  • Künye: Thorstein Bunde Veblen – Karl Marx’ın Sosyalist İktisadı ve Sosyalizm Üzerine Metinler, derleyen: Eren Kırmızıaltın, çeviren: Devrim Kılıçer, Hüsnü Bilir ve Ömer Mollaer, Heretik Yayıncılık, sosyoloji, 144 sayfa, 2019

Kolektif – İktisat Sosyolojisi (2018)

Neoklasik iktisat, tarihselliği dikkate almayışı, toplumsal alandan yalıtılmış homo æconomicus bireyi merkeze alması ve marjinalist temeller üzerine kurulmasıyla sıklıkla eleştirilir.

İktisat sosyolojisi ise, politik ekonomi yaklaşımıyla neoklasik iktisadın birbirini beslemesini sağlayacak bir perspektif kurmayı amaçlar.

Elimizdeki kitap ise, iktisat sosyolojisi alalında çalışanlar için önemli bir kaynak olmaya aday.

Farklı yazarların kurucu düşünürler ve iktisat okulları üzerine kaleme aldıkları yazıları bir araya getiren kitap, Richard Swedberg’in iktisat sosyolojisini kapsamlı bir bakışla irdeleyen bir giriş yazısıyla açılıyor.

Çalışmanın devamında ise,

  • İbn Haldun düşüncesinin iktisat sosyolojisine katkıları,
  • Klasik politik ekonomi,
  • Karl Marx ve iktisat sosyolojisi,
  • Neoklasik iktisat,
  • Max Weber’in iktisat sosyolojisi yaklaşımı,
  • Avusturya İktisat Okulu,
  • Karl Polanyi’nin katkıları,
  • A. Schumpeter’in iktisat sosyolojisi,
  • Ve davranışsal iktisat gibi konular ele alınıyor.

Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Richard Swedberg, Heinz D. Kurz, Deniz T. Kılınçoğlu, Eren Kırmızıaltın, Gülenay Baş Dinar, Feridun Yılmaz, Mine Kara, Hüseyin Özel, Derya Güler Aydın ve Hüsnü Bilir.

  • Künye: Kolektif – İktisat Sosyolojisi, editör: A. Arif Eren ve Eren Kırmızıaltın, Heretik Yayıncılık, sosyoloji, 419 sayfa, 2018