Nikola Tesla – Buluşlarım (2016)

Kısacık olmakla birlikte, Nicola Tesla’nın dehasını ortaya koyan bir özyaşamöyküsü.

Tesla, bilime ilk merak saldığı yılları, ilk mucitlik denemelerinde gözlemlediklerini ve Tesla Bobini, transformatör, dönen manyetik alan, uzaktan kumandalı model tekne ve kablosuz elektrik aktarımı gibi keşiflerinin ardındaki gerçekleri bizimle paylaşıyor.

  • Künye: Nikola Tesla – Buluşlarım, çeviren: Sinem Bertling, Say Yayınları

Kolektif – A’dan Z’ye Bilim (2020)

Bilimsiz yapamayız.

Hele hele, gericiliğin dört bir yandan bizi kuşattığı bu zamanlarda, soluk alıp verebileceğimiz tek pencere, bilimdir.

İşte Pittsburgh Carnegie Kütüphanesi tarafından hazırlanan bu rehber kitap, bilim meraklılarının akıllarına takılan belli başlı soruları yanıtlıyor.

Başta matematik, fizik, kimya ve biyoloji olmak üzere doğa bilimlerini ana hatlarıyla tanıtan kitap, bunun yanı sıra bilimin gündeminde öne çıkan enerji, çevre, hayvanlar ve bitkiler dünyası, sağlık ve tıp gibi konuları da açıklıyor.

Öte yandan, kitabın hazırlanmasında çeşitli ortamlarda genç yaşlı pek çok okurun sorduğu sorulardan da yola çıkılmış.

  • Künye: Kolektif – A’dan Z’ye Bilim, çeviren: Mihriban Doğan, Say Yayınları, bilim, 640 sayfa, 2020

Simon Baron-Cohen – Kötülüğün Anatomisi (2016)

“Kötülüğü” empati açısından yeniden tanımlayan ve neden bazı insanların diğerlerinden daha az empati sahibi olduğunu ve empatiyi kaybettiğimizde neler olacağını irdeleyen bir çalışma.

Yazarın, empati yoksunluğu bağlamında incelediği bireyler de, sınır kişilik bozukluğu, psikopati ve narsisizmden mustarip kişilikler.

  • Künye: Simon Baron-Cohen – Kötülüğün Anatomisi: Empati ve Zalimliğin Kökenleri Üzerine, çeviren: Tuna Tezgel, Say Yayınları

Murat Erten – İbn Haldun (2020)

Bilhassa son zamanlarda İbn Haldun, toplumsal hareketleri tanımladığı umran ve gruplar arası ilişki ve geçişleri tanımladığı asabbiye kavramları başta olmak üzere, bizde de büyük ilgi çekmeye başladı.

Murat Erten’in bu kitabı ise, İbn Haldun’un eserleri, kavramları ve meseleleri üzerine güncel bir çalışma olarak dikkat çekiyor.

İbn Haldun’un hayatı ve düşünceleri üzerine kapsamıyla dikkat çeken kitap, düşünürün fikirlerinin nasıl her dönem değişen şartlar altında yeniden değerlendirmeye ve anlamaya imkân veren bir derinliğe sahip olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

Erten burada, düşünürün yukarıda belirttiğimiz umran ve asabiyye kavramlarının yanı sıra, düşünürün devletlerin doğuş ve yıkılış hikâyelerini içeren mağlubun gâlibi taklidi ve devletin beş tavrı teorilerini, medeniyet tasavvurunu ve yanı sıra, eğitime ve ekonomiye ilişkin önerilerini de ayrıntılı bir şekilde açıklıyor.

İbn Haldun’u merak eden her okurun kitaplığında muhakkak bulunması gereken bir eser.

  • Künye: Murat Erten – İbn Haldun: Hayatı Eserleri ve Meseleleriyle, Say Yayınları, felsefe, 632 sayfa, 2020

Bernhard Kegel – Dinozorların Tükenmeyen Soyu (2020)

Dinozorların nesli tükenmedi, hayatlarına bugün kuş formunda devam ediyorlar.

Bilim dünyasında dinozorlar, bitmek bilmeyen tartışmaların konusu olageldi.

Önceleri dev sürüngenler dendi, sonra iki ayakları üzerinde duran ejderhalara dönüştüler.

Hantal ve ilkel hayvanlar olduğu iddia edildi, şimdi de çevik ve zeki avcılar olduğu söyleniyor.

Pullu dev kertenkeleler oldukları tezi ise tüylü dev tavuklar teziyle güncellendi.

Bu kitabın yazarı Bernhard Kegel ise, dinozorların bugün dünyamızda mevcut olan en başarılı hayvan gruplarından birine, kuşlara dönüşerek hayatlarını sürdürdüklerini belirtiyor.

Kuşların, dinozorların tükenmeyen soyunu temsil ettiklerini belirten Kegel, paleontoloji tarihi, dinozor fosillerinin paleontoloji içindeki yeri ve en son bilimsel bulgulardan yararlanarak, bu kan dökücü hayvanların önce kanguru benzeri devlere ve ardından da tüm gezegeni dostça işgal etmiş kuşlara nasıl dönüştüğünü izliyor.

  • Künye: Bernhard Kegel – Dinozorların Tükenmeyen Soyu, çeviren: Sema Özgün, Say Yayınları, bilim, 272 sayfa, 2020

Francis Hutcheson – Güzellik ve Erdem İdelerimizin Kökeni Üzerine Bir Soruşturma (2020)

İnsandaki güzellik, estetik duygusu doğuştan mıdır, yoksa sonradan mı kazanılır?

İskoç aydınlanmasının önde gelen simalarından Francis Hutcheson, estetik ve ahlaki değerlerimizin kökeni üzerine öncü bir eserle karşımızda.

Thomas Hobbes’un egoizmine ve Samuel Pufendorf’un ödül-ceza görüşüne karşı iyilikseverliği öne süren Hutcheson, kitabının ilk incelemesinde, güzellik, düzen, uyum ve tasarımdan hareketle insanda doğuştan bir güzellik duyusu olduğunu ortaya koymaya çalışıyor.

Hutcheson ikinci incelemesinde ise, ahlaki görüşlerini bu temel üzerine inşa etmeye koyuluyor.

Düşünür, kamunun, neyin doğru ve neyin yanlış olduğunu yargılarken yerleşik bir ahlaki duyuya sahip olduğunu ileri sürüyor.

Hutcheson’un düşüncelerinin, Hume, Smith ve Bentham gibi filozofların yanı sıra, Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucularını da büyük ölçüde etkilediğini ayrıca belirtelim.

  • Künye: Francis Hutcheson – Güzellik ve Erdem İdelerimizin Kökeni Üzerine Bir Soruşturma, çeviren: Merve Menekşe Özer ve Adnan Akdağ, Say Yayınları, felsefe, 280 sayfa, 2020

Byron Reese – Yapay Zekâ Çağı (2020)

Yapay zekâ; ateş, tarım, tekerlek ve yazı gibi tarihin yönünü tümüyle değiştirecek icatlardan biri midir, yoksa insanlığın sonunu getirecek bir felaket midir?

Kimilerine göre bugün, dördüncü bir çağın, yapay zekâ çağının başlangıcındayız ve bu günler, geleceğimizi kökten dönüştürecek nitelikte potansiyellere sahip.

Byron Reese’in bu rehber kitabı da, yapay zekâ çağına dair akla gelen bütün sorulara yanıt veriyor.

Kitap, günümüze kadar gelen süreçte insanlığın nasıl bir gelişim kat ettiğini inceleyerek açılıyor.

Reese burada, insanlığın hem doğaya hem de otoritelere karşı verdiği bin yılları bulan mücadelenin bugüne, yani bilgisayarların ve makinelerin yüzyılına nasıl ulaştığını adım adım izliyor.

Ardından yapay zekânın günümüz insanlığı için ne anlama geldiğini irdeleyen Reese, felsefeden sinemaya, tarihten mühendisliğe uzanarak yapay zekânın ne gibi dönüşümlere vesile olabileceğini anlatıyor, aynı zamanda insanları da konu hakkındaki önyargılarıyla hesaplaşmaya çağırıyor.

“Bilgisayarlar herhangi bir şey hissedebilir mi?”, “Bilinç kazanmaları mümkün mü?”, “Eğer bilinçlenirlerse, bu bizi bir insan-robot savaşına yönlendirir mi?” ve “Etiğin bütün bunlar üzerindeki etkisi nedir?” gibi soruların yanıtlarını veren ayrıca bu konudaki kimi hurafelerle de hesaplaşan kitap, okurunu yapay zekâ üzerine daha derinlemesine düşünmeye sevk edecek türden.

  • Künye: Byron Reese – Yapay Zekâ Çağı, çeviren: Mihriban Doğan, Say Yayınları, bilim, 360 sayfa, 2020

François Savatier ve Silvana Condemi – Homo Sapiens (2020)

Şimdiye kadar, modern insan ve yakın atalarının atası Homo Sapiens’in, 200 bin yıl önce Doğu Afrika’da ortaya çıktığı düşünülüyordu.

Peki, ya bu doğru değilse?

Ya bu tuhaf tür, bu tarihten çok daha önce de yaşıyorsa?

Son bulgular, onun söz konusu tarihten çok önce, kıtanın her yerinde zaten yaşamakta olduğuna işaret ediyor.

François Savatier ve Silvana Condemi, bilim dünyasında Homo Sapiens’le ilgili son bulguları, gelişmeleri bizimle paylaşıyor.

Kitaptan öğrendiğimize göre, Çin’de çok daha eski fosiller keşfedilene dek, Homo Sapiens’in Afrika’dan 80 bin yıl önce ayrılıp dünyaya yayıldığı düşünülüyordu.

Fakat genetik bilimi, çok da uzun olmayan bir süre öncesine kadar bu gezegeni başka insan türleriyle paylaştığımızı, onlarla gen alışverişi yaptığımızı ortaya koydu.

İşte elimizdeki kitap, bu ve bunun gibi, Homo Sapiens’e ilişkin son haberler konusunda bizi aydınlatıyor ve bunu yaparken de, insanın evriminin Australopithecus’tan Neolitik Çağ’a kadar uzanan etkileyici öyküsünü sunuyor.

  • Künye: François Savatier ve Silvana Condemi – Homo Sapiens, çeviren: Fatmagül Ezici, Say Yayınları, bilim, 160 sayfa, 2020

John Man – Selahaddin Eyyubi (2016)

On ikinci yüzyılda yaşamış büyük siyasetçi ve komutan Selahaddin Eyyubi’nin hayatını çocukluğundan ölümüne dek izleyen sağlam bir çalışma.

Yaşadığı dönemde Müslümanların birliğini sağlayarak Haçlıların ilerlemesini durdurmuş Eyyubi’nin hayatı, aynı zamanda günümüzde yaşanan Şii-Sünni bölünmesi açısından pek çok bilinmeyeni de aydınlatmakta.

  • Künye: John Man – Selahaddin Eyyubi, çeviren: Ekin Duru, Say Yayınları

Carolyn Collins Petersen – Evren 101 (2016)

Güneş sisteminden kara deliklere evren hakkında bilinmesi gereken hemen her şey, bu kitapta.

Carolyn Collins Peterson, hem bu konuda merak edilenleri açıklıyor, hem de kendi evimizin balkonundan evreni nasıl keşfedebileceğimizi ve bütün gökyüzü gözlemcilerinin başının belası olan ışık kirliliğini azaltmak için neler yapabileceğimizi anlatıyor.

  • Künye: Carolyn Collins Petersen – Evren 101, çeviren: Özlem Özarpacı, Say Yayınları