Neil Smith – Eşitsiz Gelişim: Doğa, Sermaye ve Mekân Üretimi (2017)

Coğrafya, mekân, doğa, sosyal teori ve tarih alanlarında çalışmalar yürüten Neil Smith, eleştirel coğrafyanın önde gelen isimlerinden biri olarak biliniyor.

‘Eşitsiz Gelişim’ ise, Smith’in, siyasetin coğrafyasını ve coğrafyanın siyasetini konu edindiği, yakın zamana kadar aralarında ciddi anlamda ilişki gelişmemiş bu iki düşünsel geleneği birleştirdiği önemli bir kitap.

Henri Lefebvre’in ‘Mekânın Üretimi’nde bıraktığı yerden tartışmaya devam eden Smith, doğa ideolojisini, doğanın üretimini, mekânın üretimini, coğrafi farklılaşmanın ve eşitlemenin diyalektiğini, mekânsal ölçek ve sermayenin hareketlerini ve sermayenin yeniden yapılandırılmasını tartışıyor.

Sermayenin egemenliğinde coğrafi mekânın son yıllarda daha önce görülmedik ölçüde yeniden yapılandırıldığını belirten Smith, Üçüncü Dünya’nın sanayileşmesi ve yeni uluslararası işbölümünün, artan milliyetçilik ve yeni savaş jeopolitiğinin kapitalizmin coğrafyasından bağımsız gelişmeler olarak düşünülemeyeceğini söylüyor.

Coğrafi mekânın yeniden yapılandırılmasını motive eden teorik mantığı açığa çıkaran çalışma, bu yönüyle eleştirel mekân teorisine nitelikli bir örnek.

  • Künye: Neil Smith – Eşitsiz Gelişim: Doğa, Sermaye ve Mekân Üretimi, çeviren: Esin Soğancılar, Sel Yayıncılık, kent çalışmaları, 332 sayfa

Allan Peterkin – 1001 Bıyık (2014)

Yüz kıllarının şahı bıyığın kültürel tarihi.

Allan Peterkin, erkeklerin neden bıyık bıraktığını, çağlar boyunca bıyık için kullanılan sözcükleri, Ortaçağ’da ve modern Avrupa’nın erken dönemlerinde bıyığın gelişimini, Hollywood’ın bıyık yorumunu, gey bıyığındaki erkeksiliği ve bunlar gibi birçok ilgi çekici detayı anlatıyor.

  • Künye: Allan Peterkin – 1001 Bıyık, çeviren: Zarife Biliz, Sel Yayıncılık

Norman Mailer – Amerikan Rüyası (2014)

Normal ve fazlasıyla tekdüze hayatıyla, Amerikan rüyasının somut örneği olan Stephen Rojack’ın cinnet getirişinin hikâyesi.

Savaş kahramanı ve eski politikacı Rojack, günün birinde normal hayatının içinde nefes alamaz hale gelir.

İçindeki şiddeti dışa vuran kahramanımız, önüne geçilemez bir hızla toplumsal alanın dışına savrulur.

  • Künye: Norman Mailer – Amerikan Rüyası, çeviren: Ahmet Ergenç, Sel Yayıncılık

Arthur Coleman Danto – Sanat Nedir? (2014)

“Sanat nedir?” sorusuna, sanatın evrensel niteliklerini ortaya koyarak yanıt veren ufuk açıcı bir metin.

Sanatın tanımlanamaz bir kavram olduğu yönündeki yaygın kanıya karşı çıkan, Platon, Kant, Hegel ve Heidegger gibi düşünürlerin fikirleri ile Michelangelo, Poussin, Manet ve Duchamp gibi sanatçıların eserlerine uzanan Arthur Coleman Danto, sanatın ne olduğunu geniş bir kapsamda tartışıyor.

Hem uzmanların hem de sanata ilgi duyan okurların dikkatini çekecek bir kitap.

  • Künye: Arthur Coleman Danto – Sanat Nedir?, çeviren: Zeynep Baransel, Sel Yayıncılık

Theodor W. Adorno – Otoritaryen Kişilik Üzerine: Niteliksel İdeoloji İncelemeleri (2017)

Dünyanın en tehlikeli faşisti, kendini asla böyle tanımlamayan, sıradan, gündelik hayat faşistidir.

Zira o, faşizan eğilimleri olduğunu açıkça ifade etmez, fakat sıkıntılı dönemlerde antidemokratik propagandaya da çabucak intibak eder.

Sosyoloji ve felsefe alanındaki muazzam katkılarıyla bilinen Theodor W. Adorno, artık klasikleşmiş elimizdeki yapıtında, otoritaryen kişilik dediğimiz, yani ırkçılığın ve muhafazakârlığın tezlerini olumlayan bireyin ideolojik örgütlenmesinin dinamiklerine iniyor.

Adorno, Batı toplumlarında büyük soykırımlarla sonuçlanan Antisemitizm örneğinden yola çıkarak, dışarıdan başka uluslara veya gruplara saygılı görünüp gündelik hayatında dahi yüzeye çabucak çıkan faşist eğilimleri açığa çıkan bireyi anlatıyor.

Kitabın en büyük katkısı, Antisemitizmi, ya da başka bir azınlık karşıtı önyargıyı, kendi içinde sosyo-psikolojik bir fenomen gibi çözümlemeyi değil, daha ziyade azınlık karşıtı önyargının daha geniş ideoloji ve karakter modelleriyle ilişkisini gözler önüne sermesidir diyebiliriz.

Künye: Theodor W. Adorno – Otoritaryen Kişilik Üzerine: Niteliksel İdeoloji İncelemeleri, çeviren: Doğan Şahiner, Sel Yayıncılık, sosyoloji, 283 sayfa

Didier Nourrisson – Sigaranın Kültürel Tarihi (2017)

Yakın tarih profesörü Didier Nourrisson içki, tütün, uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı maddelerin tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla biliniyor.

Nourrisson’nun, zengin ayrıntılarla bezeli elimizdeki çalışması da sigaranın icadından tüttürme adabına, orduda tütünün kullanımından tütün sektöründe çalışanlara ve sigaranın sebep olduğu sağlık sorunlarına pek çok konuya uzanıyor.

Kitapta ele alınan kimi konular şöyle:

  • Avrupa’da ilk sigara olan İspanyol sigarasının ortaya çıkışı,
  • Fransa’da enfiye zamanları,
  • Romantik tüttürme deneyimleri,
  • Sigara ve sigara kâğıdının icadı,
  • Endüstriyel sigaranın doğuşu,
  • Tütün karşıtı ilk kampanyaların ortaya çıkışı,
  • İki dünya savaşı arası dönemde sigara,
  • Tiryakilerin kansere yakalanmaları,
  • Sigara karşıtı kampanyalar,
  • Modern hayatta sigaranın dönüşümü…

Sigarayla ilgili tarihsel bakış açısının kültürel eksen üzerine oturtulduğu kitap, sigaranın neden ve nasıl toplumsal bir vaka, bir toplumsal tat haline geldiğini anlamaya çalışıyor.

  • Künye: Didier Nourrisson – Sigaranın Kültürel Tarihi, çeviren: Alev Er, Sel Yayıncılık, tarih, 300 sayfa

Kolektif – Çeviri Seçkisi 1: Çeviriyi Düşünenler (2008)

İki ciltten oluşan ‘Çeviri Seçkisi’nin ‘Çeviriyi Düşünenler’ başlıklı bu birinci cildi, Türkiye’de çeviri üstüne düşünmüş, kafa yormuş isimlerin metinlerinden yapılmış bir seçmeye dayanıyor.

Zorlu bir çalışmanın sonucunda meydana gelen çalışmada, Türkiye’de çeviri konusuna odaklanmış, bu konuda düşünce üretmiş kırk dört yazar, şair, bilim insanı ve çevirmenin yazıları bulunuyor.

Burada, sadece geçmişte yazılmış metinlere değil, sadece bu seçki için kaleme alınmış yazılara da yer veriliyor.

Her yazının girişine, o metnin temel niteliklerini, ayırıcı özelliklerini vurgulayan italik olarak dizilmiş özetlenmiş satırların yerleştirilmesi de, metinle okur arasındaki mesafeyi aza indiriyor.

Kitabın sonunda yer alan ‘Yazarlar ve Çevirmenler Üstüne’ başlıklı bölümde de, seçkide yer alan isimlerin çeviriyle ilgili etkinlikleri, bakış açıları sunuluyor.

  • Künye: Kolektif – Çeviri Seçkisi 1: Çeviriyi Düşünenler, hazırlayan: Mehmet Rifat, Sel Yayıncılık, dil, 330 sayfa

küçük İskender – Ölü Evinde Seks Partisi (2008)

‘Ölü Evinde Seks Partisi’ küçük İskender’in son şiirlerini bir araya getiriyor.

Kitapta yer alan ‘kış salgınında kayıp’ şiirinden bir alıntı:

“Zamanın ayarını kuşatmış gölgeli ruh sürüsü

Onlar çocuk değil siyahın avuçlarında koşan,

Kurşuni gözlerle suları delirten bir sonbahar

Aşk köpükleri içinde

Sevişen atların ahırında bir nebze yorgun

Hayata kalsa ihtiyar.

 

Çok solgun acılarla korkunç ölüleri topluyorlar

Arzulara dağılmış silik mutluluklardan,

Hatıralara karışmış bir katil gibi aranıyor hakikat,

emniyetli sevgililer

kestikleri evlatlarında cerahat.

 

Can fakirliği, göğün göğsünden kararması;

Bir sözün ağızdan çıkıp ağır ağır toprağa akması. (…)”

  • Künye: küçük İskender – Ölü Evinde Seks Partisi, Sel Yayıncılık, şiir, 85 sayfa

Kolektif – Kâr İçin Değil Halk İçin (2014)

Son zamanlarda hız kazanan kent mekânlarının pazarlanması, birçok toplumsal ve ekonomik sonucu da beraberinde getirdi.

Şimdilik buna verilen en güçlü tepki Gezi Direnişi gibi görünüyor.

İşte bu kitap da mekân siyaseti ekseninde yürütülen tartışmalara dahil olarak, kent mücadelesinin altını dolduracak teorik zemine sağlam bir katkıda bulunuyor.

  • Künye: Kolektif – Kâr İçin Değil Halk İçin, çeviren: Ali Yağız Şen, Sel Yayıncılık

McKenzie Wark – Kaldırım Taşlarının Altında Kumsal Var (2014)

Başka bir dünyanın mümkün göründüğü 1968’e giderek, Sitüasyonist Enternasyonel’in en görkemli döneminin gündelik hayatını yüzeye çıkaran bir çalışma.

McKenzie Wark bunu yaparken, Michèle Bernstein, Alexander Trocchi, Guy Debord ve Henri Lefebvre gibi pek çok sanatçı, yazar ve aktivistin projelerini, hayallerini inceliyor.

  • Künye: McKenzie Wark – Kaldırım Taşlarının Altında Kumsal Var, çeviren: Arda Çiltepe, Sel Yayıncılık