Orhan Koloğlu – Hain’nâme (2014)

Orhan Koloğlu’ndan, farklı kesim ve anlayışlardan gelen, hem eski hem de güncel otuz üç hain hikâyesi.

Devrim girişiminin hainlik damgasını teşvik ettiğini hatırlatan ve hainliğin hem sözlük anlamlarına hem de farklı siyasi yaklaşımlardaki kullanımlarına bakan Koloğlu kitabında, Sezar’dan Napolyon’a, Mareşal Petain’den Nâzım Hikmet’e, yaşadıkları dönemde hain olarak yaftalamış birçok ismin hikâyesini sunuyor.

  • Künye: Orhan Koloğlu – Hain’nâme, Tarihçi Kitabevi

Tanju Cılızoğlu – Kâmil Kırıkoğlu İnönü ve Ecevit’i Anlatıyor (2017)

Kâmil  Kırıkoğlu, 1956’da zamanın CHP Genel Başkanı İsmet İnönü’nün davetiyle CHP’ye katılmış, 1957’de yapılan seçimlerde Malatya milletvekili seçilmişti.

1979’daki ölümüne kadar ülke siyasetinde önemli yer tutan Kırıkoğlu, önce İsmet İnönü’nün ardından da İnönü’yü 1973 kurultayında yenen Bülent Ecevit’in genel sekreterliğini yürüttü.

Kırıkoğlu, o dönemde CHP’de yaşanan köklü değişimlerin mimarlarından biri olarak kabul edilir.

İşte bu kitap, Kırıkoğlu’nun çocukluğundan yetişkinliğe ve siyasi kariyerine uzanan hayatını adım adım izlerken, ülke siyasetinde önemli roller üstlenmiş iki isme, İsmet İnönü ve Bülent Ecevit’e dair anılarını sunuyor.

Kırıkoğlu’nun çocukluğu ve eğitim yıllarıyla açılan kitap, oradan 27 Mayıs, 12 Mart, “Tanin” olayı ve Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) kuruluşu gibi Türkiye yakın tarihinin önemli dönüm noktalarına uzanıyor.

Kırıkoğlu burada ayrıca, Kasım Gülek, Cevdet Sunay, Süleyman Demirel ve Rahşan Ecevit gibi, dönemin önde gelen diğer aktörlerine dair anılarını da bizimle paylaşıyor.

  • Künye: Tanju Cılızoğlu – Kâmil Kırıkoğlu İnönü ve Ecevit’i Anlatıyor, Tarihçi Kitabevi, siyaset, 512 sayfa

Hüseyin Perviz Pur – Çınarın Gölgesinde Arnavutlar (2017)

Arnavutlar 1362 yılından itibaren devşirilerek Osmanlı’nın Yeniçeri ordusuna dâhil oldular.

Bu tarihten sonra Arnavutlar, 623 yıl padişah saraylarını ve hazineyi korudular. Yeniçeri olan Arnavutlar; Rumeli’ye yerleşen Bektaşi Şeyhleri ve dergâhlarında Müslümanlık eğitimi almalarının neticesinde bu bölgede Bektaşiliğin bir nevi Yeniçeri mezhebi olarak genişlemesine vesile oldular.

Hüseyin Perviz Pur’un elimizdeki önemli çalışması da, Balkan tarihinde yaşanan gelişmelerin paralelinde, Arnavutların Osmanlı’daki yerini kapsamlı bir şekilde ortaya koyuyor.

Osman Gazi döneminden başlayarak Osmanlı tarihinin dönüm noktalarını ortaya koyan Pur, ayrıca,

  • Balkan Türkleri,
  • Osmanlı İmparatorluğu’nda Arnavutlar’ın toplumsal ve siyasi konumu,
  • Arnavut sadrazamlar,
  • Ve Osmanlı Devleti’nde önemli görevlere getirilmiş bazı Arnavutlar hakkında önemli bilgiler sunuyor.

Kitapta ayrıca, Osmanlı’da Bektaşilik ve Bektaşiliğin kabul ayini gibi ilgi çekici konular da ele alınıyor.

  • Künye: Hüseyin Perviz Pur – Çınarın Gölgesinde Arnavutlar, Tarihçi Kitabevi, tarih, 248 sayfa

Fahri Maden – II. Abdülhamit Dönemi (2014)

Fahri Maden, Osmanlı’nın sıra dışı padişahlarından II. Abdülhamit dönemindeki kimi gelişmeleri anlatıyor.

Maden, padişahın Türkçeye duyduğu ilgiyi, bu dönemde baş gösteren Latin alfabesi meselesini, Berlin Antlaşması’nı, 1881-1893 arasındaki nüfus sayımını, Arnavutluk’un bağımsızlık serüvenini ve bu dönemde öne çıkan bazı reform çalışmalarını ele alıyor.

  • Künye: Fahri Maden – II. Abdülhamit Dönemi, Tarihçi Kitabevi, tarih, 232 sayfa

Ali Ulvi Özdemir – Anılarda Batı Anadolu Kuva-yı Milliyesi (2017)

Batı Anadolu’da Mondros sonrası başlayan işgallere ilk tepki 15 Mayıs 1919’da Yunan işgaline karşı gerçekleşti.

Ali Ulvi Özdemir’in elimizdeki kitabı ise, öncesi ve sonrasıyla Batı Anadolu Kuva-yı Milliyesi’nin serencamını anlatıyor.

Arşivler ile bu dönemi birebir yaşamış tanıkların yayımlanmamış anılarından yola çıkan Özdemir,

  • Kuva-yı Milliye’nin oluşumuna giden süreçteki siyasi ve sosyal gelişmeleri,
  • Halkın, ordunun ve aydınların işgaller karşısındaki tutumu sonucunda örgütlü bir direniş gücünün ortaya çıkışını,
  • İlk milis oluşumlarının ve küçük gönüllü çetelerin ortaya çıkışını,
  • Kuva-yı Milliye örgütlerinin adım adım yerel otoriteler haline gelişini,
  • Ve düzenli orduya geçişle birlikte Kuva-yı Milliye’nin tarihsel misyonunu tamamlayışını ele alıyor.

Buna benzer pek çok konuyla zenginleşen kitap, alan için önemli bir kaynak.

  • Künye: Ali Ulvi Özdemir – Anılarda Batı Anadolu Kuva-yı Milliyesi, Tarihçi Kitabevi, tarih, 376 sayfa

Fabio L. Grassi – Yeni Bir Vatan (2017)

Çerkeslerin Osmanlı İmparatorluğu’na 1864 tarihindeki zorunlu göçünü irdeleyen önemli bir çalışma.

İtalyan tarihçi Fabio Grassi kitabına, Çerkesler ile ilgili temel bilgiler vererek başlıyor ve devamında da,

  • Rusya’nın Kuzey Kafkasya’yı işgalini ve bunun 1859 yılına kadar süren döneminde yaşananları,
  • Kuzey Kafkasya’da Rus varlığının güçlenmesini,
  • Kırım Savaşı’nda dağlıların kaçırdığı fırsatları,
  • Çerkeslerin bozguna uğraması neticesinde 1859-1864 döneminde yaşanan göçleri,
  • Büyük göç dalgasıyla karşı karşıya kalan Osmanlı’nın yaklaşımını,
  • Çerkeslerin Osmanlı İmparatorluğu’ndaki yerleşimlerinin siyasi ve ekonomik yönlerini,
  • Tehcir sonrasında Türkiye’de Çerkes kimliğinin nasıl dönüştüğünü ve bunun gibi pek çok önemli konuyu irdeliyor.

Kitap, 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu ve Kafkasya tarihinin güvenilir ve kapsayıcı bir anlatımı olmasıyla önemli.

  • Künye: Fabio L. Grassi – Yeni Bir Vatan, çeviren: Birgül Göker Perdisa, Tarihçi Kitabevi, tarih, 280 sayfa

Cahit Kayra – Sümbül Dağı’nın Karları (2014)

Cahit Kayra, 1946 Haziranında maliye müfettişi olarak Doğu görevine çıkar.

Kayra Haydarpaşa’dan yola çıkarak Bitlis, Tatvan, Van, Hakkâri, Ahlat ve Diyarbakır’a uzanır.

Kitabında ağırlıklı payı Hakkâri’ye veren yazar, o dönemde hem yolu hem de yaşam koşulları herhangi bir küçük kasabadan daha zorlu olan,

  • Hakkâri’deki yaşamı,
  • Buranın i yemek ve giyim kültürünün kimi detaylarını,
  • Şehirdeki muazzam yoksulluk ve yokluğu,
  • Yöre halkı arasında bir gelenek haline gelmiş ikindi toplantılarını,
  • Ve Hakkâri’de tanımış olduğu vali, defterdar, tahsildar, emniyet müfettişi ve öğretmen gibi devlet görevlilerine dair izlenimlerini paylaşıyor.

Künye: Cahit Kayra – Sümbül Dağı’nın Karları, Tarihçi Kitabevi, gezi, 157 sayfa

Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük (2014)

Dr. Fazıl Küçük, Kıbrıslı Türk ve Rumların birlikte kurduğu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı yardımcısı olarak görev almıştı.

Küçük bilindiği gibi, Rauf Denktaş ile birlikte Kıbrıslı Türklerin siyasi mücadelesinin de simge isimlerinden.

Rukiye Maden çalışmasında, Fazıl Küçük’ün hayatını ve siyasi çalışmalarını araştırıyor. Maden, Küçük’ün Kıbrıs’ta yer aldığı direniş örgütleri ve siyasi partiler ile sahibi olduğu ‘Halkın Sesi’ gazetesindeki faaliyetlerini, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki rolünü ve Rauf Denktaş, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Makarios gibi isimlerle ilişkilerini ele alıyor.

  • Künye: Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük ve Kıbrıs, Tarihçi Kitabevi, tarih, 328 sayfa

Funda Selçuk Şirin – Falih Rıfkı Atay (2014)

Funda Selçuk Şirin çalışmasında, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün yakınında bulunmuş isimlerden gazeteci Falih Rıfkı Atay’ın hayatını anlatıyor, Atay’ın 1912 ile 1950 yılları arasında kaleme aldığı yazılarında öne çıkan kişi ve kavramları araştırıyor.

Kitabın ilk bölümü, Atay’ın doğduğu çevre, ailesi, eğitim yılları ve gazetecilik alanındaki çalışmalarını ele alıyor.

Devamında, Atay’ın yazılarından yer almış, Osmanlı’nın yıkılışı ve Milli mücadele gibi tarihsel olaylar ile Batılılaşma meselesi, Kemalizm, ulus-devlet, demokrasi ve irtica gibi, o dönemin gündemini oluşturmuş belli başlı kavramlar araştırılıyor.

  • Künye: Funda Selçuk Şirin – Falih Rıfkı Atay, Tarihçi Kitabevi, biyografi, 560 sayfa

Aydemir Balkan – Tanıdığım Eşsiz İnsanlar (2017)

Atatürk, Nâzım Hikmet ve Yaşar Kemal…

Bu yılın Şubat ayında aramızdan ayrılan yazar, diplomat ve mimar Aydemir Balkan, hayatından geçmiş bu üç isme dair anılarını paylaşıyor.

Kitabın ilk bölümünde, Aydemir’in henüz çocuk yaşlarında Atatürk’e duyduğu hayranlığın nasıl gelişip serpildiği anlatılıyor.

Kitabın ikinci bölümü Nâzım Hikmet’e dair:

Balkan’ın babası Doktor Yusuf’ Balkan’ın Nâzım Hikmet’e düşkünlüğü,

Balkan’ın Paris’teki evinde Nâzım’ı konuk etmesi,

Ve Globe Kitabevi’ndeki imza günlerinde Nâzım’a gösterilen ilgi, bu bölümde yer alan başlıca anılar.

Balkan üçüncü bölümü de, 27 Mayıs darbesine ayırmış. Bu bölümde, darbe dönemde yaşanan 14’ler olayı; 14’lerin çok partili düzene geçmeden önce alınmasını istedikleri önlemler ve İsmet İnönü, Bülent Ecevit ile Metin Toker’in bu dönemdeki tutumları ele alınıyor.

Kitabın son bölümü ise, tümüyle Yaşar Kemal’e ayrılmış ve ünlü yazarımıza dair pek çok bilinmeyen barındırmasıyla dikkat çekiyor.

Yaşar Kemal’in yaşamında az bırakan olaylar,

Askerlikte gördüğü işkenceler,

Doktor Yusuf Balkan’ın onu önce hastaneye, sonra da evine alarak koruması,

Kemal Yaşar’ın, Aydemir’in kız kardeşine olan aşkı,

Yoksulluk yılları,

Cumhuriyet gazetesinde çalışmaya başlaması,

İnce Memed’in yayımlanmasından sonra hızla meşhur oluşu,

Yaşar Kemal’in Nobel Ödülü’ne adaylık sürecinde yaşadıkları…

  • Künye: Aydemir Balkan – Tanıdığım Eşsiz İnsanlar, Tarihçi Kitabevi, anı, 192 sayfa