Raphael Honigstein – Dördüncü Yıldız (2018)

Alman futbolu, 90’ların sonundan itibaren çökmeye başlamıştı.

Ta ki, 13 Temmuz 2014, Dünya Kupası Finali’nde, Mario Götze’nin golüne kadar.

İşte futbol yorumcusu Raphael Honigstein, Alman futbolunun bu çöküşten sonra nasıl bir geri dönüş yaptığını ve bu başarının ardındaki muazzam emeği gözler önüne seriyor.

Bunun basit bir başarıdan ziyade, üzerinde uzun süre çalışılmış bir stratejinin ürünü olduğunu belirten Honigstein, tüm futbol severlerin zevkle okuyacağı bu kitabında,

  • Almanya’nın futbolda neden başarısız olduğunu,
  • Göçmen aile çocuklarının Alman milli takımında önemli başarılar ortaya koymalarını,
  • Bayernli ve Dortmundlu oyuncuların ezeli rekabetini,
  • Ve bunun gibi, Alman futbolu tarihindeki belli başlı dönüm noktalarını kayıt altına alıyor.

Kitabın, Honigstein’ın gözlemlerinin yanı sıra röportajlarla zenginleştiğini de ayrıca belirtelim.

Künye: Raphael Honigstein – Dördüncü Yıldız: Alman Futbolunun Kendini Yeniden Keşfi ve Dünyayı Fethi, çeviren: Bora İşyar, İthaki Yayınları, futbol, 344 sayfa, 2018

Haluk Kesim – Alayına Gider… (2008)

Haluk Kesim, koyu bir Beşiktaş hayranı.

Kendisinin ‘Alayına Gider…’ başlıklı bu kitabı da, Beşiktaş’a eleştirel bakan metinlerden oluşuyor.

Kesim, 29 Ocak 2007’de yapılan Beşiktaş kongresinde, kulübe ikinci sefer başkan seçilen Yıldırım Demirören’i ve onun dönemini ele aldığı yazılarında, bu zaman aralığında olup bitenleri, Demirören’e dair eleştirilerini kitabında bir araya getiriyor.

Kesim, Demirören’in Beşiktaş aşkının kulübe zarar verdiğini savunuyor.

Zira Kesim, şampiyonluğa aç Beşiktaş’ta, Demirören’in şampiyonluğu hedeflediğini, fakat başkanın kendini ispat etme ve takdir edilme isteğinin, tehlikeli bir biçimde kulübe zarar verdiğini iddia ediyor.

  • Künye: Haluk Kesim – Alayına Gider…, İskenderiye Yayınları, futbol, 232 sayfa

Jonathan Wilson – Futbol Taktikleri Tarihi (2017)

Jonathan Wilson’ın, asıl adı ‘Inverting the Pyramid’ olan bu ödüllü kitabı, futbol taktiklerinin tarihsel gelişimi hakkında tam bir klasik.

Bir anlamda futbolun evrimi olarak okunabilecek çalışma, futbol taktiklerinin tarihsel ve kültürel dönüşümünü ortaya koymasının yanı sıra,

  • Güney Amerikalıların, kendilerini yüzyıllarca sömüren Batı’ya karşı futbol üzerinden kişiliklerini yeniden yaratmalarını,
  • Avrupa futbolunda bireysel yeteneğin takım ruhuna sindirilmesini,
  • İskoçların pas oyununu tüm dünyaya kabul ettirmelerini,
  • Futbolun kültürel ve siyasi yönlerini,
  • Futbolun milliyetçi iktidarlar tarafından bir araç olarak kullanılmasını,
  • Kapitalist dünyada futbolun endüstrileşmesini,
  • Futbolun sınıfsal boyutunu,
  • Efsanevi futbol taktiklerini yaratan efsanevi oyuncuları,
  • Ve bunun gibi, futbolu kurgulama, oynama ve yorumlama biçimimizi kökten değiştiren pek çok önemli gelişmeyi irdeliyor.

Britanya Spor Kitapları En İyi Futbol Ödülü kazanan kitabı, futbol konusunda düşünenlerin özellikle ve özellikle okuması gerekiyor.

  • Künye: Jonathan Wilson – Futbol Taktikleri Tarihi, çeviren: Deniz Arslan, İthaki Yayınları, futbol, 592 sayfa, 2017

Rahşan İnal – Küreselleşme ve Spor (2008)

Rahşan İnal ‘Küreselleşme ve Spor’da, küreselleşmenin sporun farklı dallarına olan ekonomik, siyasal ve kültürel etkilerine odaklanıyor.

Sporun kırılgan, romantik, sevdalı izleyicileri taraftarlar; onları müşteriye dönüştürenler; yeni dünya düzeninin spor imparatorluğu labirentinin nasıl kurulduğu ve bu imparatorluğun küresel bağımlılık gösteren yapısı, İnal’ın bu çalışmasının asıl çerçevesini oluşturuyor.

Konuya dair çalışmaların azlığı düşünüldüğünde, kitabın, günümüzde egemen sınıfın ideolojik ve kültürel araçlarından biri haline gelen sporun, gün geçtikçe insani ve paylaşıma dönük özelliklerini nasıl yitirdiğini gösterdiğini ve böylece önemli bir boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.

  • Künye: Rahşan İnal – Küreselleşme ve Spor, Evrensel Yayınları, spor, 184 sayfa

Ertan Kılcıgil – Futbol Buysa Üstü Kalsın (2008)

Ertan Kılcıgil, yirmi dört yıldır Ankara Üniversitesi’nde çalışıyor.

Kılcıgil şu anda, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu’nda öğretim üyesi.

Kendisinin ‘Futbol Buysa Üstü Kalsın’ isimli bu kitabı, uzun yıllardır içinde yer alan biri olarak, futbol konusundaki fikirlerini, deneyimini ve bilgisini okurla paylaşmayı amaçlıyor. “Ayağına top değmemişlerin futbol konusunda en otorite zannedilip ortalıkta cirit attığı bir toplumda, bir meslek adamının kıyısından köşesinden değil de işin tam içinde bulunması nedeniyle futbol konusunda yazı yazması akademik sorumluluk nedeniyle zorunlu hale gelmiştir.” diyen Kılcıgil, futbolun teknik analizlerinden öte, aslında eksikliği çokça duyulan futbolun görünmeyen sosyal dinamiklerini, futbol etiğini analiz ediyor.

Kılcıgil’in çalışması, bu özgünlüğünün yanı sıra, günümüz Türkiye futbolunu eleştirel bir yaklaşımla değerlendirmesiyle dikkat çekeceğe benziyor.

  • Künye: Ertan Kılcıgil – Futbol Buysa Üstü Kalsın, Güncel Yayıncılık, futbol, 288 sayfa

Mehmet Yüce – Osmanlı Melekleri (2014)

1875’teki başlangıcından 1923’e kadar, ayaktopunun Osmanlı coğrafyasındaki başlangıç serüveni…

Büyük kulüplerin yanı sıra Ermeni, Rum, Yahudi ve Levanten futbol kulüplerinden ülkenin “taşra”sı Bursa, Eskişehir, Diyarbakır, Zonguldak ve Trabzon’daki futbol etkinliklerine, Türkiye’de futbolun ve sporun doğuşu konusunda arşivlik bir eser.

  • Künye: Mehmet Yüce – Osmanlı Melekleri, İletişim Yayınları

Mehmet Emin Kunt – Baba Gündüz (2008)

Mehmet Emin Kunt, ‘Baba Gündüz’de, Galatasaray camiasında Baba Gündüz şeklinde hitap edilen Gündüz Kılıç’a ve onun Türkiye futboluna katkılarına odaklanıyor.

On sekiz yıl sürmüş başarılı bir futbol kariyerine sahip Kılıç, daha sonra da tutkuyla bağlanacağı Galatasaray’da uzun bir süre antrenörlük görevini yürütmüş, antrenörlüğü bıraktıktan sonra da gazeteci ve spor yazarı olarak yoluna devam etmiş, kısacası futbolla bağını hiç koparmamıştı.

Çalışma, Kılıç’ın biyografisi dışında, futbol dünyasının önemli aktörleri ve spor yazarlarının anlatımlarını da barındırıyor.

Kitabın ilgi çeken yönlerinden biri de, Kılıç’ın çalışmalarından hareketle, Galatasaray’ın da bir panoramasını çizmesi.

  • Künye: Mehmet Emin Kunt – Baba Gündüz, Mavi Ağaç Yayınları, biyografi, 400 sayfa

Vecdi Çıracıoğlu – Gladyatör, Futbol Arenalarında Bir İsyanın Hikâyesi: Metin Kurt (2017)

Metin Kurt, Türkiye futbolunun efsane ismi…

1970-73 yıllarında üst üste üç kez şampiyon olan Galatasaray kadrosunun en iyi sporcularından biriydi.

Aynı zamanda 37 kez milli formayı giymiş bir ustaydı.

Fakat bütün bunların ötesinde Kurt’u bizim açımızdan sıra dışı kılan husus, onun futbolcuların hakları için verdiği mücadeleydi.

Kurt, futbolcuların sendikal haklarını savunduğu için, futbolcu arkadaşlarını greve götürdüğü gerekçesiyle haksız bir şekilde Galatasaray Futbol Takımı’ndan uzaklaştırıldı.

Bu yetmezmiş gibi, futbol dünyası tarafından aforoz edildi.

İşte bu kitap, bu ünlü ismin sekiz yıllık futbol hayatını, onun verdiği büyük mücadeleyi ve yalnızlaştırılma sürecini gözler önüne seriyor.

Sadece Metin Kurt için değil, Türkiye futbolunun yakın tarihi hakkında aydınlanmak isteyenler için de bir başucu kitabı.

  • Künye: Vecdi Çıracıoğlu – Gladyatör, Futbol Arenalarında Bir İsyanın Hikâyesi: Metin Kurt, İletişim Yayınları, biyografi, 335 sayfa

Graham Hunter – Barça (2017)

Başta Ronaldinho ve Deco’nun futbol üzerindeki muazzam etkileri olmak üzere, bir zamanların en büyük futbol takımı olan FC Barcelona’nın, ya da popüler adıyla Barça’nın kazandığı üstünlüğün perde arkasındaki kişiler ve değerleri kapsamlı bir şekilde anlatan bir kitap.

Yazarın derin Barça sevgisi, bizi adeta kitabın her sayfasında karşılıyor diyebiliriz.

Pep, Messi, Xavi gibi, bu takımla özdeşleşmiş oyuncuları başarıyla analiz eden kitap, okurunu, Camp Nou’dan Barcelona’nın yönetim odasına uzanan keyifli bir yolculuğa çıkarıyor.

Çok sayıda röportajla da zenginleşen çalışma, dünya çapında ün yapmış bir takımın başarısının neden tesadüf olmadığını gözler önüne sermekte.

Her futbol hayranının okurken zevk alacağı bir kitap.

  • Künye: Graham Hunter – Barça, çeviren: Barış Satılmış, Pegasus Yayınları, futbol, 424 sayfa

Rıdvan Akar – Beşiktaş’ın Dervişi: Süleyman Seba (2014)

Rıdvan Akar, Beşiktaş futbol takımının büyük başarılara imza atmasını sağlamış efsanevi başkanı Süleyman Seba’nın hayatını anlatıyor.

Kitabı için Seba’yla sekiz saatlik röportaj gerçekleştiren Akar, çalışması için Beşiktaş ve Türkiye spor tarihini konu edinen birçok kaynaktan yararlandığı gibi, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Hikmet Çetin, Rahmi Koç, MİT kökenliler, kulüp başkanları ve futbolcularla da söyleşiler gerçekleştirmiş.

Kitabın ilgi çekici yanlarında biri de, Seba’nın titizlikle koruduğu özel hayatına ve kırk yıl hizmet ettiği Milli İstihbarat Teşkilatı’ndaki (MİT) görevine dair bilinmeyenleri ortaya koyması.

  • Künye: Rıdvan Akar – Beşiktaş’ın Dervişi: Süleyman Seba, Chiviyazıları Yayınevi, biyografi, 360 sayfa