Etiket: Ülkü Parlak

Geri-Lynn Utter — Artçı Sarsıntı (2026)

Geri-Lynn Utter bu eserinde, insanların yaşamlarında büyük yıkımlar kadar günlük hayatta sık karşılaşılan değişimlerin de uzun vadeli psikolojik etkiler bırakabileceğini ele alıyor. Yazar, travmayı yalnızca savaşlar, doğal afetler ya da ağır kayıplarla sınırlamıyor; boşanma, taşınma, iş değişikliği, emeklilik, hastalık, ebeveyn olma veya sevilen birinin kaybı gibi yaşam olaylarının da yıllar sonra bile duygusal “artçı sarsıntılar” yaratabileceğini gösteriyor.

‘Artçı Sarsıntı: Travmanın Gecikmiş Etkilerini Anlamak’ (‘Aftershock: How Past Events Shake Up Your Life Today’), bu görünmez etkilerin nasıl ortaya çıktığını ve neden çoğu zaman yaşanan olayla doğrudan ilişkilendirilmediğini açıklıyor. Utter’a göre insanlar, yaşadıkları büyük değişimlerin ardından hayatlarına devam ettiklerini düşünseler de bastırılmış duygular ve çözümlenmemiş deneyimler zaman içinde kaygı, öfke, tükenmişlik, ilişkilerde zorlanma, özgüven kaybı veya beklenmedik duygusal tepkiler olarak yeniden ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle geçmişte yaşanan olayların etkisi, ilk bakışta fark edilmeyen ancak bugünkü yaşamı şekillendiren önemli bir unsur hâline geliyor.

Yazar, psikoloji ve psikoterapi alanındaki deneyimlerinden yararlanarak çok sayıda gerçek yaşam öyküsüne yer veriyor. Bu örnekler aracılığıyla farklı insanların benzer olaylara neden farklı tepkiler verdiğini, kişilik özelliklerinin, yaşam öyküsünün ve sosyal destek ağlarının iyileşme sürecini nasıl etkilediğini inceliyor. Böylece travmanın tek tip bir deneyim olmadığını, her bireyin geçmişini ve yaşadığı olayları farklı biçimlerde anlamlandırdığını vurguluyor.

Eserin temel mesajlarından biri, artçı sarsıntıların ciddi bir ruhsal bozukluğun göstergesi olmak zorunda olmadığıdır. Utter, birçok duygusal tepkinin insan olmanın doğal bir parçası olduğunu, bunların anlaşılmasının ve kabul edilmesinin iyileşme sürecinin ilk adımı olduğunu savunuyor. Okuru kendini suçlamak yerine yaşadığı belirtilerin kökenini araştırmaya, duygularını tanımaya ve bunlarla daha sağlıklı başa çıkma yolları geliştirmeye teşvik ediyor.

Kitapta farkındalık geliştirme, duyguları ifade etme, stresle baş etme becerilerini güçlendirme, sosyal ilişkileri onarma ve gerektiğinde profesyonel destek alma gibi yöntemlere de yer veriliyor. Yazar, iyileşmenin geçmişi unutmak değil, yaşanan deneyimleri yaşam öyküsünün sağlıklı bir parçası hâline getirmek olduğunu belirtiyor. Böylece bireyin hem kendisiyle hem de çevresiyle daha dengeli ilişkiler kurabileceğini ifade ediyor.

Geri-Lynn Utter — Artçı Sarsıntı: Travmanın Gecikmiş Etkilerini Anlamak
Çeviren: Ülkü Parlak • Say Yayınları
Psikoloji • 144 sayfa • 2026

Don Barlow – Gaslighting (2025)

Don Barlow’un bu kitabı, narsistik istismar ve gaslighting gibi manipülatif davranışların bireyler üzerindeki yıkıcı etkilerini açıklıyor ve bu tür ilişkilerden kurtulma yollarına odaklanıyor. Yazar, gaslighting’i yani kişinin kendi algısından, hafızasından ve gerçeklik duygusundan şüpheye düşürülmesini, narsistik istismarın en güçlü silahlarından biri olarak tanımlıyor. Bu durumun kurbanlarda özgüven kaybı, yoğun kaygı, sürekli suçluluk ve çaresizlik duygusu yarattığını vurguluyor.

‘Gaslighting: Gerçeklik Algısını, Hafızayı, Güveni Sarsan Psikolojik Manipülasyon’ (‘Gaslighting & Narcissistic Abuse Recovery’), toksik ilişkilerin nasıl fark edileceğini, narsistik kişilik özelliklerinin nasıl tanınacağını ve bu ilişkilerden çıkış sürecinde hangi adımların izlenmesi gerektiğini ele alıyor. Yazar, manipülatif davranışların erken işaretlerine dikkat çekiyor ve kişinin kendini korumayı öğrenmesinin önemini vurguluyor. Özellikle sınır koyma becerisini geliştirmek, duygusal bağımlılıktan kurtulmak ve özgüveni yeniden inşa etmek kitabın merkezinde yer alıyor.

Barlow, iyileşme sürecinde profesyonel destek almanın yanı sıra, bireysel pratiklerle de ilerlemenin mümkün olduğunu belirtiyor. Mindfulness, günlük tutma, destek gruplarıyla bağ kurma ve sağlıklı ilişkiler inşa etme gibi yöntemleri öneriyor. İyileşmenin zaman alan ama mümkün olan bir süreç olduğunu hatırlatıyor.

Sonuç olarak eser, gaslighting ve narsistik istismar mağdurları için hem farkındalık kazandırıcı hem de iyileştirici bir rehber olarak öne çıkıyor. Bireyin yeniden kendi sesine kulak vermesi, sağlıklı sınırlar çizmesi ve güvenli ilişkiler kurması için pratik yollar sunuyor.

  • Künye: Don Barlow – Gaslighting: Gerçeklik Algısını, Hafızayı, Güveni Sarsan Psikolojik Manipülasyon, çeviren: Ülkü Parlak, Say Yayınları, psikoloji, 184 sayfa, 2025

Cody Cassidy – Tarihten Nasıl Sağ Çıkılır? (2024)

Tarihin en büyük felaketlerinde insanların hayatta kalma ihtimali zayıftır ama sıfır değildir; en azından nereye gideceğinizi ve ne yapacağınızı biliyorsanız.

Cody Cassidy, ‘Tarihten Nasıl Sağ Çıkılır?’ın her bölümünde modern bilimi kullanarak tarihin en büyük tehditlerinden nasıl kurtulacağınızı gösteriyor.

Bir T-rex’ten kaçmak için ne kadar hızlı koşmanız gerektiğinden, Kara Veba’ya yakalanmamak için şehrin hangi bölgesine gitmeniz gerektiğine kadar, bu kitap size hayatta kalmak için ayrıntılı bir savaş planı sunuyor ve dönem hakkında bilgi edinmenize yardımcı oluyor.

Tarih yeryüzündeki en tehlikeli yer olabilir, ama bu orayı ziyaret edemeyeceğiniz anlamına gelmez.

Ve yanınızda taşıyacağınız bu kitap sayesinde tarihten sağ çıkmayı başarabilirsiniz.

  • Künye: Cody Cassidy – Tarihten Nasıl Sağ Çıkılır?, çeviren: Ülkü Parlak, Say Yayınları, tarih, 248 sayfa, 2024