Slavoj Žižek, Eric L. Santner ve Kenneth Reinhard’ın bu kitabı, “komşunu kendin gibi sev” buyruğunu modern siyaset ve etik içinden yeniden düşünerek teolojik olanın seküler siyasette neden ortadan kaybolmadığını araştırıyor. Freud’un bu buyruğa duyduğu şaşkınlıktan hareket eden yazarlar, komşuyu yalnızca sevilecek biri değil, benlik ile öteki arasındaki sınırları bozan tekinsiz bir figür olarak ele alıyor. Böylece sevgi ile nefret, dayanışma ile dışlama, etik ile şiddet arasındaki gerilim görünür hale geliyor.
Kitabın temel iddiası, modernleşmeyle birlikte dinin siyasetten bütünüyle çekildiği varsayımının sorgulanması gerektiği yönünde. Siyasal düzenler kendilerini seküler ve rasyonel olarak tanımlasalar bile egemenlik, topluluk, düşmanlık ve evrensellik gibi meselelerde teolojik mantıklar işlemeye devam ediyor. Siyasal teoloji yalnızca dinin siyasete müdahalesini değil, siyasal kavramların içinde süren teolojik boyutu da inceliyor.
Kenneth Reinhard’ın metni, Carl Schmitt’in siyaseti dost ile düşman ayrımı üzerinden düşünmesine karşılık, komşu kavramını siyasal ilişkinin ekseni olarak öne çıkarıyor. Reinhard, komşunun yalnızca aynı topluluğa ait kişi olmadığını; öznenin karşısına çıkan ve onu kendi sınırlarıyla yüzleştiren bir öteki olduğunu tartışıyor. Böylece siyasal topluluğun kimleri içerdiği ve kimleri dışarıda bıraktığı sorusu yeniden kuruluyor.
Eric L. Santner’ın metni, Walter Benjamin, Franz Rosenzweig ve Freud üzerinden komşu sevgisinin anlamını araştırıyor. Kurtuluş, mesihçilik ve mucize temalarını modern özne ve siyaset sorunlarıyla ilişkilendiriyor. Santner, komşuyla karşılaşmayı mevcut düzeni kesintiye uğratabilecek bir olay olarak ele alıyor. Slavoj Žižek ise, komşunun neden bazen sevgiye değil, tahammül edilmesi güç bir aşırılığa dönüştüğünü sorguluyor. Levinas’ın etik yaklaşımını psikanaliz açısından tartışarak arzu, nefret, korku ve şiddet boyutlarını öne çıkarıyor.
‘Komşu: Siyasal Teoloji Üzerine Üç Sorgulama’ (‘The Neighbor: Three Inquiries in Political Theology’), böylece yalnızca din ile siyaset arasındaki ilişkiyi inceleyen bir çalışma olmaktan çıkıyor. Kitap, kimin “biz” sayılacağını ve kimin dışlanacağını belirleyen siyasal mekanizmaların etik ve teolojik sorular olduğunu gösteriyor. “Komşunu kendin gibi sev” buyruğu basit bir hümanist uzlaşma çağrısı olarak kalmıyor; farklılıkla, düşmanlıkla ve insanın kendi içindeki yabancılıkla yüzleşmeyi gerektiren bir problem haline geliyor. Yazarlar komşuyu yeniden düşünerek seküler siyasetin içindeki teolojik mirası sorguluyor.
Slavoj Žižek, Eric L. Santner, Kenneth Reinhard — Komşu: Siyasal Teoloji Üzerine Üç Sorgulama
Çeviren: Erkal Ünal • Axis Yayınları
Siyaset • 334 sayfa • 2026
