Kategori: Tarih

Michael Forrest – Çanakkale Boğaz Savunması (2017)

Osmanlı, 18 Mart 1915’te, kendilerinden kat kat güçlü donanmaya sahip İtilaf Devletleri’ni büyük bir yenilgiye uğratmıştı.

Bu muharebe, Çanakkale Savaşları’nın kaderini yeniden belirlemişti.

Michael Forest elimizdeki nitelikli çalışmasında, bu zorlu muharebenin kapsamlı bir fotoğrafını çekiyor.

İstanbul’u elinde bulunduran İtilaf Devletleri için Çanakkale Boğazı neden önemliydi?

İtilaf Devletleri ile Osmanlı’nın deniz güçleri nasıldı?

Tarafların muharebe hazırlıkları nasıl yapıldı?

Muharebe sürecindeki taktik hatalar nelerdi?

Osmanlı’nın muharebeyi kazanmasını sağlayan faktörler neydi?

Forest’in çalışması, bu ve bunun gibi sorulara doyurucu yanıtlar sunmasıyla önemli.

18 Mart 1915 zaferini getiren Çanakkale Boğazı’ndaki savunmayı oluşturan tahkimatları, ağır topları, mayınları ve torpilleri ayrıntılarıyla öğrenmek isteyenlere.

  • Künye: Michael Forrest – Çanakkale Boğaz Savunması, çeviren: İsmail Hakkı Yılmaz, İş Kültür Yayınları, tarih, 368 sayfa

Halit Erdem Oksaçan – Sultanlar Devrinde Oğlanlar (2014)

Halit Erdem Oksaçan, daha önce yayımlanan ‘Eşcinselliğin Toplumsal Tarihi’nde, eşcinsellik ve oğlancılığı sınıfsal ve toplumsal açıdan irdelemişti.

Yazar yeni incelemesinde eşcinsellik ve oğlancılık olgusunu daha çok kültürel niteliğine vurgu yaparak ele alıyor.

Oksaçan, Osmanlı’da eşcinselliğin Bizans geleneği ve İran’ın (Pers) baskın olduğu Ortadoğu geleneği gibi iki ana kaynaktan beslendiğini belirtiyor.

Kitap, saray ve toplum hayatında eşcinselliği, sultanlar ve mahbupları, oğlan peşinde koşan eşkıyaları, şairler ve oğlanları, son dönem Osmanlı toplumunda eşcinselliği ve Osmanlı aydınlarının gözüyle eşcinselliği araştırıyor.

  • Künye: Halit Erdem Oksaçan – Sultanlar Devrinde Oğlanlar, Agora Kitaplığı, tarih, 221 sayfa

Işın Demirkent – Sultan I. Kılıç Arslan (2014)‏

Türkiye Selçukluları devletinin hükümdarı I. Kılıç Arslan’ın saltanat döneminin kapsamlı bir serencamı.

1093-1107 yılları arasında hüküm süren I. Kılıç Arslan, Anadolu’da dağılan Selçuklu birliğini yeniden tesis etmesi ve Haçlı ordularına karşı giriştiği mücadelelerle önemli roller üstlenmişti.

Işın Demirkent, I. Kılıç Arslan’ın İznik’e gelerek devlet idaresini eline alışından başlayarak, Bizans İmparatorluğu ve Haçlı ordularıyla mücadelesini; katıldığı Ereğli, Drakon ve Merzifon savaşları ile Musul seferini; Selçuklu’nun o dönemki Doğu politikasını; Çavlı ile giriştiği savaştaki ölümünü ve ölümünden sonra Anadolu’daki durumu araştırıyor.

  • Künye: Işın Demirkent – Sultan I. Kılıç Arslan, Türk Tarih Kurumu Yayınları, tarih, 120 sayfa

İhsan Tevfik – Mübadele (2014)

İhsan Tevfik, Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgelerinden de yararlandığı çalışmasında, 1923’ten sonra Türkiye ve Yunanistan arasında başlayan Mübadele sürecini kapsamlı bir bakışla ele alıyor.

Orta Anadolu’da ve İç Karadeniz’de kalan başka mekânları da anlatmakla birlikte, yakın planda Sivas vilayetini, özellikle Suşehri civarını merkez alarak inceleyen Tevfik, bu bölgede mübadelenin nasıl gerçekleştiğini, mübadeleye tabi olanların tanıklıklarını, birinci ve ikinci kuşağın mübadeleye bakışını anlatıyor.

Çalışmanın bir diğer önemli katkısı da, 93 Harbi ve Balkan Harbi’nden sonra gerçekleşen mübadeleden önceki göçlere de odaklanması.

  • Künye: İhsan Tevfik – Mübadele, İnkılap Kitabevi, tarih, 360 sayfa

 

Salim Aydın – Balkanların Acı Yüzü (2014)

Salim Aydın bu kapsamlı incelemesinde, Türkiye basın tarihinde Balkan Savaşları’nın kendine nasıl yer bulduğunu araştırıyor.

Balkan Savaşları’nın basın yönünü, Osmanlı’nın Cenin, İkdam, Sabah, Servet-i Fünun ve Tanin gibi pek çok gazete ve dergisini inceleyerek yapan Aydın, savaş öncesi Osmanlı Devleti ile Balkan ülkelerinin savaşa bakış açıları ve savaş hazırlıkları hakkında önemli ayrıntılar sunuyor.

Kitapta, Balkan savaşları öncesinde Osmanlı topraklarından silah geçirilmesi meselesinin, Osmanlı’nın ve Balkan ülkelerinin savaş hazırlıklarının, savaş süreci ile savaşın sonunda yaşananların basına ne şekilde yansıdığı aydınlatılıyor.

  • Künye: Salim Aydın – Balkanların Acı Yüzü, Yeditepe Yayınları, tarih, 552 sayfa

Figen Atabey – Çanakkale Muharebelerinin Deniz Cephesi (2014)

Figen Atabey, yoğun arşiv araştırmalarına dayanan eldeki çalışmasında, 18 Mart 1915 Çanakkale Muharebesi’nin yanı sıra Kara Savaşları’nın sürmekte olduğu dönemde,

Boğaz içerisinde yapılan deniz mücadelesini,

Marmara Denizi’ndeki deniz ulaştırmasının nasıl gerçekleştirildiğini,

İtilaf devletleri denizaltılarına karşı yapılan muhtelif mücadeleleri aydınlatıyor.

Çanakkale deniz savaşlarına uzanan süreci ele alarak çalışmasına başlayan Atabey, devamında da, Marmara’da İtilaf devletleri ile Alman denizaltılarının harekâtını ve Çanakkale Savaşı’nda deniz desteğinin hangi koşul ve imkânlarla ortaya konduğunu araştırıyor.

  • Künye: Figen Atabey – Çanakkale Muharebelerinin Deniz Cephesi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, tarih, 364 sayfa

Timothy W. Childs – Trablusgarp Savaşı ve Türk-İtalyan Diplomatik İlişkileri (2008)

Trablusgarp Savaşı, İtalya’nın 1911’de Libya topraklarını işgalinin ardından, İtalya ve Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanmış, tarihe yön veren savaşlardan.

Timothy W. Childs’ın çalışması, İtalya’nın Roma İmparatorluğu hayalleri kurarak gerçekleştirdiği bu emperyalist girişimi, Osmanlı İmparatorluğu’nun o dönemdeki durumu çerçevesinden izliyor.

Yazarın, İtalyan kaynaklarının ve devlet arşivlerinin yanı sıra, Osmanlı Hariciye arşivlerinde de yaptığı incelemelerin ürünü olan kitap, savaşın diplomatik ve askeri yönlerini ele alıyor.

Childs ayrıca, savaş alanındaki ve pazarlık masasındaki süreçleri, dönemin uluslararası dengeleriyle birlikte yorumluyor.

  • Künye: Timothy W. Childs – Trablusgarp Savaşı ve Türk-İtalyan Diplomatik İlişkileri, çeviren: Deniz Berktay, İş Kültür Yayınları, tarih, 333 sayfa

François Dosse – Ufalanmış Tarih (2008)

François Dosse, ‘Ufalanmış Tarih’te, Annales ekolünün tarih konusunda getirdiği yorumun, günümüzde hegemonik bir yapıya büründüğü eleştirisini sunuyor.

Batı’da iki dünya savaşı arasında, Fransa’da yayınlanan Annales dergisi, tarih biliminin ve yazımının geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasında etkili oldu.

Dosse, bu dergi ve derginin getirdiği tarih yazımı anlayışını masaya yatırıyor.

Yazar ayrıca, “tarihin tarihini” yazan Georges Duby, Emmanuel Le Roy Ladurie, Pierre Chaunu, Jean Bouvier, Marc Ferro ve Fernand Braudel gibi tarihçilerin hikâyesini de eleştirel bir gözle veriyor.

  • Künye: François Dosse – Ufalanmış Tarih, çeviren: Işık Ergüden, İş Kültür Yayınları, tarih, 282 sayfa

Halil Erhan – Baybahanlı Nubar (2017)

Ermeniler bir zamanlar Karadeniz’de de genişçe bir coğrafyada yaşıyorlardı. Ta ki, o bilinen vahim yıllara kadar…

Halil Erhan’ı, 2015’te yayımlanan, Karadeniz’deki Ermenileri anlattığı değerli kitabıyla biliyoruz.

Yazar şimdi de, Karadeniz’den bir Ermeni yetim olan Nubar’ın, yani dedesinin hayat serencamını bize sunuyor.

Nubar’ın ya da Müslümanlaştırılıp Türkleştirildikten sonraki adıyla Kamil’in bu trajik hikâyesinin bize anlatacağı çok şey var:

Karadeniz’deki isimsiz Ermeni yetimler,

Müslümanlaştırılmış veya Müslümanlığı kabul etmeleri şartıyla hayatları bağışlanmış  Ermeniler,

Hamidiye Alayları’nın baskınları,

Vicdanlı biri tarafından kurtarılıp Müslüman olarak yetiştirilen bir yetimin trajedisi…

Erhan’ın dedesinin ve onun gibi binlercesinin kıyım ve yıkımla örülü hayatları üzerinden, bugünlere nasıl geldiğimizi gözler önüne seren dört dörtlük bir belgesel.

  • Künye: Halil Erhan – Baybahanlı Nubar, İletişim Yayınları, biyografi, 208 sayfa

Ahmet Raşit Bey – İmparatorluğun Son Döneminde Gördüklerim, Yaptıklarım (2014)

Ahmet Reşit Bey, kâtip olarak Mabeyin Başkitabeti’ne girdikten sonra, 32 yıl farklı mevkilerde görev üstlendi.

Ahmet Reşit Bey’in 1890-1922 yıllarını kapsayan bu hatıraları da, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşananlara dair pek çok ayrıntı sunmasıyla önemli.

Yazar burada, dönemin önde gelen devlet adamları olan Sultan Abdülhamid, Sultan V. Mehmed, Tevfik Paşa ve Damat Ferid Paşa’yı; İttihat ve Terakki Partisi’ni; bu dönemde yaşanan gelişmelerin Kudüs, Halep, Manastır, Ankara, İzmir ve İstanbul’daki izdüşümlerini; Balkan Harbi ile 1. Dünya Savaşı’nı ve Sevr Antlaşması’nın arka planında yaşananları anlatıyor.

Muazzam bir kaynak!

  • Künye: İmparatorluğun Son Döneminde Gördüklerim, Yaptıklarım, Ahmet Reşit Bey, hazırlayan: Nur Özmel Akın, İş Kültür Yayınları, anı, 480 sayfa