Ginko Bilim Yayınları – Sayfa 4

Sean Carroll – Higgs: Evrenin Sonundaki Parçacık (2019)

Tanrı parçacığı gibi havalı bir adı da olan Higgs bozonu hem bulunması güç hem de anlaşılması oldukça zordur.

Sean Carroll’ın açık ve anlaşılabilir elimizdeki kitabını ise, konu hakkında harika bir rehber olarak öneriyoruz.

Higgs ne olduğuyla değil ne yaptığıyla önem kazanır.

Higgs parçacığı uzayı kaplayan, adına “Higgs alanı” denen bir alandan doğar.

Bilinen evrendeki her şey, uzayda ilerlerken, Higgs alanı içinde hareket eder; hep oradadır, ardalanda görünmez bir şekilde dolanır ve önem taşır: Higgs olmadan, elektronlarla kuarklar, tıpkı ışık parçacığı olan foton gibi kütlesiz olurdu.

Onlar da ışık hızında hareket eder ve bırakın bildiğimiz anlamıyla yaşamı, atomlarla moleküllerin oluşması bile mümkün olmazdı.

Özetle Higgs alanı, sıradan maddenin dinamikleri açısından etken bir oyuncu değildir ama ardalandaki mevcudiyeti yaşamsaldır.

Carroll kitabında, 1962’de ortaya atılan Higgs parçacığının 50 yıl sonra 2012’de CERN’de saptanmasına uzanan süreci başından sonuna izliyor.

Günümüz parçacık fiziğinin geldiği son nokta olan Standart Modelin son parçasını oluşturan bu parçacığın neden bu kadar önemli olduğu ve Higgs parçacığının keşfinden sonraki adımın ne olacağı, kitapta ayrıntılı şekilde açıklanan diğer önemli konular.

Künye: Sean Carroll – Higgs: Evrenin Sonundaki Parçacık, çeviren: Mehmet Moralı, Ginko Bilim Yayınları, bilim, 332 sayfa, 2019

John Maynard Smith ve Eörs Szathmáry – Yaşamın Kökenleri (2019)

Sıcak bir karbon çorbasından başlayan yaşam nasıl virüslere, hücrelere ve bizlere evrimleşti?

John Maynard Smith ve Eörs Szathmáry’nin modern biyolojinin son keşiflerinden yola çıkarak yaşamın kökenlerine iniyor, başka bir deyişle karmaşıklığın evrimini açıklıyor.

Özellikle her seviyeden okurun zorlanmadan okuyabileceği bir eser olmasıyla dikkat çeken ‘Yaşamın Kökenleri’, Dünya üzerindeki yaşamın görünmez hücrelerden başlayarak balinalara, ağaçlara ve oradan insanlara kadar nasıl evrimleştiğini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Yaşamın ortaya çıkışı, yaşamın kimyasal evrimi, RNA’dan DNA’ya geçiş, cinsiyetlerin kökenleri, ortak yaşam, milyonlarca yıllık canlı evrimi ve daha fazlası, burada.

Künye: John Maynard Smith ve Eörs Szathmáry – Yaşamın Kökenleri: Yaşamın Doğuşundan Dilin Ortaya Çıkışına, çeviren: Avni Uysal ve Gizem Uysal, Ginko Bilim Yayınları, bilim, 240 sayfa, 2019

Ken Thompson – Darwin’in En Güzel Bitkileri (2019)

Darwin’in botanik yeteneğini gözler önüne seren, bu büyük kuramcının bitkilere duyduğu tutkuyu gözler önüne seren bir çalışma.

Bilindiği gibi Darwin, evrim kuramını geliştirirken bitkilerden ziyadesiyle yararlanmış ve bu esnada, botanik bilimine de büyük katkılarda bulunmuştu.

Örneğin Darwin’in tırmanıcı bitkiler üzerine olan çalışması zamanının o kadar ötesindeydi ki, bugün neredeyse hiçbir güncellemeye ihtiyaç duyulmuyor.

Şu anda bile tırmanıcı bitkiler üzerine bildiğimiz şeylerin çoğu Darwin’in 1865 tarihli kitabına kadar uzanıyor ve eğer bugün tırmanıcı bitkiler üzerine bir doktora yapmayı planlıyorsanız, Darwin’in çalışması hâlâ temel olmaya devam ediyor.

Kendisi de bitki biyoloğu olan Ken Thompson, Darwin’in bitkilerle kurduğu ilişkinin, onlardan nasıl yararlandığının ve onlarla ilgili fikirlerinin sağlam bir incelemesini sunuyor.

Kitap, Evrim Kuramının arkasında yatan azmi, adanmışlığın ve tükenmek bilmeyen bilimsel merakı, Darwin’in neredeyse her çalışmasında bazen kendisini bile usandıracak titizlikle nasıl işlendiğini ortaya koymasıyla önemli.

Kitabı, Darwin’in bitki zekâsı, bitkilerin hızlı hareketi, bitkilerin kurdukları ortak yaşam, bitkilerin avlanması gibi konulardaki özgün fikirlerine yakından bakmak isteyenlere öneriyoruz.

Künye: Ken Thompson – Darwin’in En Güzel Bitkileri, çeviren: Mehmet Bona, Ginko Bilim Yayınları, bilim, 176 sayfa, 2019

Sargun A. Tont – Solucanlara Piyano Çalan Adam (2019)

Deniz ekolojisi alanının önde gelen isimlerinden olan Sargun Tont, Amerika’nın yanı sıra Türkiye’de de uzun yıllar üniversitelerde dersler verdi.

Tont bunun yanı sıra, Atlas ve TÜBİTAK Bilim Teknik dergilerinde yazarlık yapmış, ayrıca şimdiye kadar ‘Sulak Bir Gezegenden Öyküler’, ‘Nereden Geliyorsun?’ ‘Kuzeyden’ ve ‘Uçun Kuşlar Uçun’ adında dört kitap da yayımlamış.

‘Solucanlara Piyano Çalan Adam’ ise, Tont’un bir bilim insanı olarak biriktirdiklerini bize sunuyor.

Sanat ve edebiyatın da bilim kadar önemli olduğuna inanan Tont, buradaki yazılarında, bilim dünyasından ve bilim tarihinden çok enteresan ve aydınlatıcı bilgiler ile doğa aşkı, edebiyat, sanat ve müzik gibi konularda keyifle okunacak metinlerini sunuyor.

Kitap boyunca, bilim ve futbol arasında ne gibi bir ilişki var, sanatkâr mikroplar nedir, şarabın kültürel ekolojisi ne anlama geliyor, kurtarıcı robotlar neler yapabilir, Darwin’in en çok takdir ettiği hayvanlar hangileriydi, Eric Kandel’in Nobel Ödülü’ne uzanan sıra dışı yaşamı nasıldı ve bunun gibi pek çok ilginç konuya denk geliyoruz.

Künye: Sargun A. Tont – Solucanlara Piyano Çalan Adam, Ginko Bilim Yayınları, bilim, 244 sayfa, 2019

Kalle Johansson ve Lena Berggren – Sahi Nedir Faşizm? (2019)

Faşizm güçsüzlerin aşağılanmasıdır, baskıdır, diktatörlüktür, disiplindir, ırkçılıktır, soykırımdır…

Lena Berggren, faşizm üzerine çalışmalarıyla bildiğimiz önemli bir tarihçi.

Berggren ayrıca, antisemitizm, nasyonalizm ve yabancı düşmanlığı gibi alanlarda da uluslararası çapta üne sahip isimlerden.

Grafiker ve grafik roman çizeri Kalle Johansson ise, özellikle belgesel nitelikteki çalışmalarıyla tanınıyor.

İşte elimizdeki harikulade çizgiroman, bu ikilinin ortak emeğinin neticesi.

Lena Berggren ile yapılan röportajlara dayanan kitap, faşizmin tarihsel gelişimini adım adım izliyor ve faşist düşünce ve akımları derli toplu bir şekilde açıklıyor.

İtalya’da Mussolini ve Almanya’da Hitler’in iktidara gelişlerini irdeleyerek açılan kitap, faşizmin İkinci Dünya Savaşı, Soğuk Savaş ve günümüze uzanan macerasını kapsamlı bir şekilde ele alıyor.

Görsel zenginliğiyle de güçlü içeriğiyle de dikkat çeken çalışmanın, bugün Avrupa’nın birçok ülkesinde ders kitabı olarak okutulduğunu da belirtelim.

Künye: Kalle Johansson ve Lena Berggren – Sahi Nedir Faşizm?, çeviren: Murat Özsoy, Ginko Bilim Yayınları, çizgiroman, 64 sayfa, 2019

Athony Zee – Kütleçekim (2019)

Kütleçekim, güçlü nükleer kuvvet, zayıf nükleer kuvvet ve elektromanyetik kuvvet ile birlikte, doğanın dört temel kuvvetinden biri.

Fakat bunların içinde hem en anlaşılmaz olanı hem de en etkili ve içli dışlı olanı da kütleçekimdir.

Fizikçi Anthony Zee de bu kitabında, bu çetrefilli konuyu anlaşılabilir bir tarzda bize açıklıyor.

Kütleçekime iyi bir giriş olarak önerebileceğimiz çalışmasında Zee, hem çocukluktan yetişkinliğe tüm yaşamımızda hem de bizzat gündelik hayatta kütleçekimin ne denli etkili olduğunu ilgi çekici örnekler eşliğinde anlatıyor.

Bunu yaparken Albert Einstein’ın genel görelilik kuramını da ele alan Zee, aynı zamanda bizi uzay zaman bükülmesi, karadelikler, kuantum kütleçekim, karanlık madde, karanlık enerji ve Hawking ışıması gibi konularda bizi aydınlatıcı bir yolculuğa çıkarıyor.

Künye: Athony Zee – Kütleçekim: Ağır Bir Konu Üzerine Kısa Gezinti, çeviren: Tonguç Rador, Ginko Bilim, bilim, 181 sayfa, 2019

Victor J. Stenger – Tanrı ve Çoklu Evren (2019)

Bu kitap, “akıllı tasarım”cıların tüm safsatalarını çürütüp yerle bir ettiği gibi, kozmolojinin harika bir özetini sunuyor.

Victor Stenger, bize evrenin kökeniyle ilgili son bilimsel kuramları, hem de her seviyeden okurun rahatlıkla anlayabileceği bir üslupla açıklıyor ve aynı zamanda Tanrı kavramının uygarlığımızdaki ve bilim dünyasındaki serüvenini sorguluyor.

Evren hakkındaki bilgi ve görüşlerimizin yüzyıllar içinde nasıl dönüştüğünü izleyen Stenger, Antik düşünceden modern bilimin ortaya çıkışı ve gelişimine kadarki geniş bir zaman dilimini kat ediyor.

Yazar bunu yaparken de okurunu, yeryüzüne, her biri yüz milyar yıldıza ve sayısız gezegene sahip yüz milyar galaksiye ve nihayet sınırsız ve sonsuz çoklu evrene doğru aydınlatıcı bir yolculuğa çıkarıyor.

Tanrı anlayışı nedir, çoklu evren ne anlama geliyor, sonsuz şişme nasıldır, kuantum kütle çekimi Tanrı kavramını nasıl dönüştürdü gibi sorulara doyurucu yanıtlar arayanların muhakkak edinmesi gereken bir çalışma.

Künye: Victor J. Stenger – Tanrı ve Çoklu Evren, çeviren: Banu Özgür, Ginko Bilim Yayınları, bilim, 400 sayfa, 2019