Tarihçi Haşim Şahin, daha önce yayımlanan ‘Dervişler ve Sufi Çevreler’ adlı özgün çalışmasında, klasik çağ Osmanlı toplumunda, halkı derinden etkilemiş tasavvufi şahsiyetlere ve bu şahsiyetlerin dönemlerinin iktidarlarıyla ilişkilerine odaklanmıştı.
Şahin şimdi de, erken dönem Osmanlı toplumunun önde gelen dini zümrelerini kapsamlı bir şekilde izliyor.
Kitabın, özellikle Türklerin İslam dinini kabul ettikleri dönemden başlayarak sufilerin Türk devletleri içerisindeki faaliyetleri, belli başlı sufi ekolleri ve Türk sufiliğini etkilemiş önemli mutasavvıflar hakkında muazzam bir çalışma olduğunu belirtelim.
Şahin, Türkmen gruplarının muhtemel göç güzergâhındaki coğrafyanın dinî hareketliliğini, sufîlerin yaşantısını, erken yüzyıllardan itibaren bu güzergâhta faaliyet gösteren mutasavvıfların ve sufî ekollerin varlığını çok yönlü bir şekilde araştırıyor ve böylece Osmanlı tarihinin bu döneminin sağlam bir analizini yapıyor.
Türklerin İslam’ı kabul edip benimsemesinde ticarî ve siyasî ilişkilerin yanı sıra, Türk geleneğindeki alplık motifi ile İslam’daki eren-evliyâ inancı gibi İslam diniyle eski Türk dini arasındaki benzerlikler ve Türk toplumu arasında yayılan Budizm’in de etkisi olduğunu savunan Şahin, bu etkileşimin, Müslüman Türklerin kullandıkları bazı kelimelerde yahut bazı geleneklerinde bariz bir şekilde kendisini gösterdiğini ortaya koyuyor.
- Künye: Haşim Şahin – Dervişler, Fakihler, Gaziler: Erken Osmanlı Döneminde Dinî Zümreler (1300-1400), Yapı Kredi Yayınları, tarih, 328 sayfa, 2020
Dipnotski 