Rıza Yıldırım – Menâkıb-ı Evliyâ (2020)

 

Menâkıb-ı Evliyâ (Buyruk), Kızılbaş-Aleviliğin inançları, ritüelleri, toplumsal yapısı ve kurumları için temel kaynak niteliğindedir.

‘Buyruk’, 16. yüzyıldan itibaren Kızılbaş-Alevi toplumunun inancı, kolektif belleği, örgütlenme yapısı, dini-toplumsal kurumları, ritüelleri, Safevi merkezi ile bağlantıları ve Sünni toplumla ilişkileri gibi birçok konuda zengin bir içeriğe sahiptir.

İşte Rıza Yıldırım da bu önemli incelemesinde, ‘Buyruk’un ilk kez bir edisyon-kritik metninin sunmasının yanı sıra, eserin tarihsel ve toplumsal bağlamı, kaynakları, oluşum süreci ve kavramsal dünyası üzerine kapsamlı bir analiz sunuyor.

Alevilik üzerine çalışan araştırmacıların Kızılbaş hareketi ve Kızılbaş-Alevi kaynaklarına ilgisizliğini en bariz şekilde ‘Buyruk’ örneğinde görüyoruz.

Bu nedenle bu önemli eser, Alevilik çalışmalarında hak ettiği öncelikli yere kavuşamadı.

Yıldırım’ın çalışması ise, bu eksikliği bir nebze de olsa gideren çok önemli bir eser.

  • Künye: Rıza Yıldırım – Menâkıb-ı Evliyâ (Buyruk), Yapı Kredi Yayınları, inceleme, 576 sayfa, 2020

Linda Nochlin – Kadınlar, Sanat ve İktidar (2020)

Kadınlar, sanat ve iktidar arasındaki bağları 18. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan bir grup görsel imge üzerinden inceleyen öncü bir çalışma.

Feminist sanat tarihi üzerine önemli çalışmaları bulunan Linda Nochlin’in yaklaşık yirmi yılı bulan çalışmalarının ürünü olan kitap, ideolojik bakımdan iktidarın ve toplumsal cinsiyet farklılığının ele avuca gelmez şekillerde nasıl işlediğini gözler önüne seriyor.

David’in temsil ettiği Horatius hikâyesi, Delacroix’nın betimlediği Sardanapulus’un ölümü ve İngiliz ressam Augustus Egg’in ‘Geçmiş ile Bugün’ olarak bilinen üçlemesinin öne çıkardığı üzücü, ibretlik ev içi yaşamdan düşüş ve cezalandırma hikâyesi, burada ele alınan görsel imgelerden bazıları.

Nochlin’in 1970 yılında yazmaya başladığı ve sanat tarihinin en güçlü ve akılda kalıcı metinlerinden “Neden Hiç Büyük Kadın Sanatçı Çıkmadı?” makalesinin de aralarında bulunduğu yedi yazı barındıran kitap, bizi kadınların sanatla ilişkilenmeleri üzerine cesaretle düşünmeye davet ediyor.

  • Künye: Linda Nochlin – Kadınlar, Sanat ve İktidar, çeviren: Süreyyya Evren, Yapı Kredi Yayınları, sanat, 184 sayfa, 2020

Frédéric Gros – İtaat Etmemek (2020)

Primo Levi, bir zamanlar şöyle demişti:

“Canavar diye bir şey var. Ama sayıları gerçekten tehlike arz etmek için oldukça az. Esas tehlikeli olanlar sıradan insanlar. Hiç tartışmadan itaat etmeye ve inanmaya hazır, memur zihniyetli insanlar.”

Howard Zinn ise şöyle demişti:

“Bizim sorunumuz sivil itaatsizlik değil. Bizim sorunumuz sivil itaat. Bizim sorunumuz yöneticilerin dayattığı diktalara itaat ederek savaşı destekleyen insanlar. Milyonlarca insan bu itaat yüzünden öldürüldü. Bizim sorunumuz fakirlik, açlık, aptallık, savaş ve acımasızlık dünyayı altüst ederken itaat eden insanlar.”

Frédéric Gros da bu muhteşem çalışmasında, itaat ve itaatsizlik konusunu çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

Çoktan itaatsizliğimizi uyandırması gerekmesine rağmen ve üstelik gözümüzün önündeki tablo gittikçe vahimleşmesine rağmen boyun eğmeme dürtümüzü bir türlü uyandıramayan etkenleri irdeleyen Gros, “itaat etmeme” sorusunu “itaat etme sorunsalı”ndan yola çıkarak soruyor ve insanı esas şoke eden tepkisizliğin, edilgenliğin ve dinginliğin ardındaki dinamikleri tartışıyor.

Yazar bunu yaparken de, ekonomik boyun eğişten toplum sözleşmesine, siyasi kabullenmeden vicdani redde, Diogenes’ten Thoreau’ya, Antigone’den La Boétie’ye, Foucault’dan Arendt’e, bireysel ya da toplumsal itaatsizliğin felsefi kökenlerini inceliyor.

  • Künye: Frédéric Gros – İtaat Etmemek, çeviren: Zeynep Büşra Bölükbaşı, Yapı Kredi Yayınları, siyaset, 168 sayfa, 2020

John Gray – Ateizmin Yedi Türü (2020)

Ateizm tarih boyunca tekrar sahneye çıkan tek bir dünya görüşü değildir; çatışan dünya görüşlerine sahip birçok ateizm olmuştur.

John Gray de elimizdeki çalışmasında, birbirinden farklı yedi ateizm türünü kapsamlı bir bakışla irdeliyor.

Burada yedi türe ayrılan ateizmleri şöyle özetleyebiliriz:

  • Yazarın, tarihteki Hıristiyan kurtuluş inancının içi boşaltılmış bir versiyonu olarak tanımladığı seküler hümanizm,
  • Evrimci hümanizm, mesmerizm, diyalektik materyalizm ve günümüzdeki transhümanizm gibi, bilimden bir din çıkaran ateizm türü,
  • Jakobenlikle başlayıp Nazizm yoluyla günümüzün evanjelik liberalizmine uzanan modern siyasal dinler,
  • Marquis de Sade, Dostoyevski’nin kurmaca karakteri İvan Karamazov ve şair William Empson gibi, Tanrı düşmanlığıyla öne çıkan ateizm türü,
  • “İnsanlık” yönünde herhangi bir saygı duymaksızın yaratıcı-tanrı fikrini reddeden George Santayana ile Joseph Conrad’ın ateizmleri,
  • Ve Arthur Schopenhauer’in mistik ateizmi ile Spinoza ile Lev Şestov’un negatif ilahiyatları.

Kitap, dünya tarihinin önde gelen düşünürlerinin kurtuluş, ilerleme, kötülük ve din sorunlarına nasıl baktıklarını daha iyi kavramak için iyi fırsat.

  • Künye: John Gray – Ateizmin Yedi Türü, çeviren: Nurettin Elhüseyni, Yapı Kredi Yayınları, inceleme, 176 sayfa, 2020

Stefan Boonen – Teo Artık İyi Görüyor (2016)

Kahramanımız Teo’nun görme sorunu var.

Yakını iyi göremiyor ve kitap okurken ya da televizyon izlerken başı ağrıyor.

Bu esnada bir göz doktoruna görünen Teo, gözlük kullanması gerektiğini öğrenir.

Bu, onun, arkadaşları gibi iyi görebilmesini sağlayacaktır.

Görmek ve gözlük kullanmak üzerine güzel bir hikâye.

  • Künye: Stefan Boonen – Teo Artık İyi Görüyor, resimleyen: Pauline Oud, çeviren: Yalçın Varnalı, Yapı Kredi Yayınları

Francesca Haig – Ateş Vaazı (2016)

Büyük bir patlama, dünyanın kaderini değiştirmiştir.

İnsanoğlu mutasyona uğramış, artık tüm bebekler ikiz doğmaktadır.

İkizlerden Omega olanları fiziksel bir engelle, sağlıklı olanları ise Alfa olarak adlandırılmıştır ve bu durum, büyük bir ayrımcılığa neden olmuştur.

Bu korkunç durumu değiştirebilecek tek kişi ise, bir Omega olan Cass’tır.

  • Künye: Francesca Haig – Ateş Vaazı, çeviren: Aslı Konaç, Yapı Kredi Yayınları

Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu (2016)

Biz yetişkinlere artık ihtiyaçlarının kalmadığını öne sürdükleri bir yaşta, ergen çocuklarımıza nasıl yardımcı olabiliriz?

Birçok anne-babaya ve eğitimciye ilham verecek bu kitap, ergenleri terslemeden onlara sevgimizi nasıl göstereceğimizi, olgunluk ve bağımsızlık yolunda onlara nasıl eşlik edebileceğimizi anlatıyor.

  • Künye: Michel Delagrave – Ergen Kullanma Kılavuzu, çeviren: Esra Özdoğan, Yapı Kredi Yayınları

Muzaffer Özgüleş – Mimar Sinan Macerası (2016)

Deniz, büyüyünce mimar olmak istemektedir.

Fakat yönünü nasıl bulacağı konusunda kararsızdır.

Tam bu esnada, büyük usta Mimar Sinan’dan bir e-posta alır.

İlk şaşkınlığını üzerinden atan Deniz, hem kendisini her biri Mimar Sinan’ın farklı eserleri içinde geçen heyecanlı maceraların içinde bulacak hem de Sinan’ın hayatıyla ilgili aydınlanacaktır.

  • Künye: Muzaffer Özgüleş – Mimar Sinan Macerası, resimleyen: Ayşın Delibaş Eroğlu, Yapı Kredi Yayınları

Guido Sgardoli – Ejder Çocuk (2016)

Hem sıkıcı derslerden hem de zorba arkadaşlarından çok çeken Maks, görünmez adam olmayı hayal etmektedir.

Günün birinde Maks’ın bir çizgi roman bulması, hayatına yeni bir heyecan katar.

Bir süre sonra kahramanımız, bu maceralar aracılığıyla birilerinin kendisine mesaj verdiğinden şüphelenir ve bu gizemi çözmek için kolları sıvar.

  • Künye: Guido Sgardoli – Ejder Çocuk, çeviren: Filiz Özdem, Yapı Kredi Yayınları

Italo Calvino – Kurnazların Kazandığı Masallar (2016)

Zorbaların ve en önemlisi de kendini akıllı zannedenlerin karşısında kurnazlıklarıyla kazanmış karakterlerin hikâyeleri.

İtalyan edebiyatının dev ismi Italo Calvino, büyülü bir dünyada geçen dört masalında, kurnaz insanların ve hayvanların maceralarını resmediyor.

Alicia Baladan’ın muhteşem çizimleri eşliğinde.

  • Künye: Italo Calvino – Kurnazların Kazandığı Masallar, çeviren: Meryem Mine Çilingiroğlu, Yapı Kredi Yayınları