Mustafa Kemal Atatürk – Sayfa 3

Serdar Şahinkaya – Gazi Mustafa Kemal ve Cumhuriyet Ekonomisinin İnşası (2009)

Serdar Şahinkaya ‘Gazi Mustafa Kemal ve Cumhuriyet Ekonomisinin İnşası’nda, Türkiye’de sanayi temelli bir ulusal devlet kurulurken verilen mücadelede, Mustafa Kemal’in izini sürüyor.

Şahinkaya bu izleri, Mustafa Kemal’in TBMM’de yaptığı açış konuşmalarından ve 1923’te İzmir İktisat Kongresi açış konuşması, 1931 yılında yine İzmir’de yaptığı iki konuşma ve 1935’te Cumhuriyet Halk Fırkası’nın Dördüncü Büyük Kurultay konuşmasındaki iktisat ile ilgili kısımda sürüyor.

Ele aldığı konuyu dört kapsamlı bölüme ayırarak inceleyen Şahinkaya, okuyucuya daha geniş bir perspektif vermek amacıyla, döneme ait görsel malzemelere de yer veriyor.

Künye: Serdar Şahinkaya – Gazi Mustafa Kemal ve Cumhuriyet Ekonomisinin İnşası, ODTÜ Yayıncılık, ekonomi, 285 sayfa

Haluk Oral – Arıburnu 1915 (2015)

Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Çanakkale Savaşlarında önemli roller üstlenmiş aktörlere dair önemli bilgiler veren, savaşa dair bir belgesel.

Görsel zenginliğiyle öne çıkan çalışma, hem pek çok yeni belge sunuyor hem de Türk askerlerinin yanı sıra bu büyük savaşın diğer tarafı olan Anzak askerlerinin ilgiyle okunacak öykülerine de yer veriyor.

Künye: Haluk Oral – Arıburnu 1915, İş Kültür Yayınları

Christopher S. Wilson – Anıtkabir’in Ötesi (2018)

Bilindiği gibi, Mustafa Kemal Atatürk’ün naaşı, Anıtkabir’e nakledilip halkın ziyaretine açılana kadar farklı yerlerde kalmıştı.

Christopher Wilson’ın, ilk baskısı 2015’te yapılan, şimdi ikinci baskısıyla raflardaki yerini alan bu ilgi çekici kitabı da, Atatürk’ün naaşının tutulduğu bu yerlerden, o dönemde yapılan cenaze törenlerinden ve Anıtkabir’in inşa sürecinden hareketle, mezar mimarisinde ortaya çıkan Atatürk temsillerinin ulusal ve kolektif belleği nasıl şekillendirdiğini kapsamlı bir bakışla ortaya koyuyor.

Kitapta,

Mezar mimarisi bağlamında Atatürk ve Atatürk’ün Türkiye’deki temsiliyeti,
Kimlik, bellek ve milliyetçilik ile mimari arasındaki ilişki,
Atatürk’ün naaşının Dolmabahçe Sarayı’ndan Ankara’ya nakli,
Atatürk’ün Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabri,
Naaşın Anıtkabir’e nakli,
Anıtkabir için yapılan mimari yarışma,
Kazananın ödüllendirilmesi,
Anıtkabir’in inşası gibi birçok ilgi çekici konu ele alınıyor.

Wilson’ın çalışmasını önemli kılan hususlardan biri de, Dolmabahçe Müzesi, Atatürk’ün Dolmabahçe’deki yatak odası, Anıtkabir’in abidevi niteliği, Atatürk evleri ve müzeleri ve son olarak da törenler ve anmalar ile Atatürk kimliği üzerinden ulusal belleğin nasıl sürdürüldüğünü ortaya koyması.

Künye: Christopher S. Wilson – Anıtkabir’in Ötesi: Atatürk’ün Mezar Mimarisi – Ulusal Belleğin İnşası ve Sürdürülmesi, çeviren: Mehmet Beşikçi, Koç Üniversitesi Yayınları, mimari, tarih, 176 sayfa, 2018

Cavit Orhan Tütengil – Atatürk’ü Anlamak ve Tamamlamak (2009)

‘Atatürk’ü Anlamak ve Tamamlamak’, Cavit Orhan Tütengil’in Atatürk ve Cumhuriyet Türkiye’si üzerine 1953’ten itibaren kaleme aldığı makalelerden oluşuyor.

Tütengil bu eserinde, temelde, Atatürk’ü anlamanın, Atatürkçü düşünceyi canlı tutmanın ilk basamağı olduğunu ve Atatürk’ü tamamlamanın da, Atatürkçü eylemi geliştirmenin ilk koşulu olduğunu söylüyor.

Yazara göre, Atatürk’ün yüklendiği misyonun ulusal ve evrensel tarihteki yeri, düşünce-eylem bütünlüğü içinde ele alınıp değerlendirilmelidir.

Tütengil’in, 1975 yılında yayımlanan çalışması, Atatürk ve Atatürkçülük konusunda günümüzde halen devam eden tartışmalara, kendi cephesinden katkı sunuyor.

Künye: Cavit Orhan Tütengil – Atatürk’ü Anlamak ve Tamamlamak, İş Kültür Yayınları, siyaset, 156 sayfa

Selma Fındıklı – Vardar Rüzgârı (2009)

Selma Fındıklı son romanı ‘Vardar Rüzgârı’nda, Mustafa Kemal’in hem yaşıtı hem de memleketlisi olan Cenap Fehmi’nin, Türkiye tarihinin önemli olaylarıyla iç içe geçmiş hikâyesini anlatıyor.

Fındıklı, doğup büyüdüğü Selanik’ten bir daha dönmemek üzere İstanbul’a sürüklenen Cenap Fehmi’nin, Dimitra isimli bir Rum kızıyla yaşadığı aşkı, aylarca Çanakkale Savaşı’nda Mustafa Kemal’in askerlerinden biri olarak savaşmasını, Anadolu’da verilmekte olan Milli Mücadele’ye ve zorluklarla dolu Kurtuluş Savaşı’na katılmasını anlatıyor.

Roman, Cenap Fehmi’nin kişisel dünyasında yaşadığı dönüşümleri anlatırken, bu dönüşümü, dönemin iz bırakan trajik olaylarıyla iç içe geçmiş bir halde kurguluyor.

Künye: Selma Fındıklı – Vardar Rüzgârı, Remzi Kitabevi, roman, 267 sayfa

Çetin Yetkin – Atatürk: Ben de Bir İnsanım (200)

Çetin Yetkin ‘Atatürk: Ben de Bir İnsanım’da, Atatürk’ü zaafları, tutkuları, merakları, çocuklara ve hayvanlara olan sevgisi ve dostluk ilişkileri çerçevesinden anlatıyor.

Birçok kaynaktan ve Atatürk üzerine yazılmış kitaplardan yararlanan Yetkin, ortaya insan yönleri daha baskın olan bir Atatürk portresi çıkarmış.

Atatürk yaşamı, çocukluğu, öğrencilik dönemi, askerlik hayatı, savaşlardaki başarıları, yeni bir ulus yaratma çabası, yeteneği ve politikalarıyla, hakkında en çok yazılan isimlerin başında geliyor.

Son zamanlarda, Atatürk’ün insani özelliklerini merkeze alan çalışmalarda da artış gözleniyor.

Yetkin’in eseri de, Atatürk’ün bu niteliklerini okurlara sunmasıyla, bu türde çalışmalara iyi bir örnek.

Künye: Çetin Yetkin – Atatürk: Ben De Bir İnsanım, Gürer Yayınları, biyografi, 152 sayfa

Mahmut Goloğlu – Tek Partili Cumhuriyet (2009)

‘Tek Partili Cumhuriyet’, Mahmut Goloğlu’nun ‘Türkiye Cumhuriyeti Tarihi’ başlıklı dizisinin ikinci kitabı.

Yazar, dizinin ilk kitabı ‘Devrimler ve Tepkileri’nde, Mustafa Kemal’in hedeflediği reformları ve bunlara karşı geliştirilen tepkileri anlatmıştı.

Goloğlu, dizinin 1931-1938 arasındaki zaman dilimine odaklanan elimizdeki ikinci kitabında, Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümüne kadarki dönemde yaşananları anlatıyor.

1929 ekonomik krizin yansımaları sonucunda kurumsallaşan devletçilik; tarih ve dil reformları; kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması; ölçü ve takvim reformu; Hatay’ın Türkiye’ye katılışı; Soyadı Kanunu; Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne davet edilişi; Avrupa’da Almanya lehine hızla değişen politik dengeler; Türkiye önderliğinde Balkan Paktı’nın kuruluşu ve Boğazlar sorununun Montreaux’de nihai çözüme ulaştırılması, kitapta anlatılan konulardan birkaçı.

Künye: Mahmut Goloğlu – Tek Partili Cumhuriyet, İş Kültür Yayınları, tarih, 420 sayfa

Sermet Atacanlı – Arıburnu’nun İlk Müdafaası (2015)

25 Nisan 1915’te, henüz şafak sökerken Arıburnu’na yapılan çıkarma harekâtının zengin askeri raporlara dayalı hikâyesi.

Atacanlı bu girişimin, kurmaylık öngörüsü, atılganlığı ve parlak sevk ve idaresi ile Müttefiklerin Çanakkale harekâtını daha başından başarısızlığa mahkûm eden Atatürk’ü tarih sahnesine çıkaran bir süreç olduğunu belirtiyor.

Künye: Sermet Atacanlı – Arıburnu’nun İlk Müdafaası, İş Kültür Yayınları

Sermet Atacanlı – Atatürk ve Çanakkale’nin Komutanları (2015)

Çanakkale Savaşları’nda Mustafa Kemal’in arazideki Türk ve yabancı komutanlarla ilişkilerini ve bu ilişkilerin bir bölümünün Cumhuriyet döneminde nasıl ve hangi çerçevede sürdüğünü araştıran önemli bir çalışma.

Esat, Vehip ve Enver paşalar ile Liman Von Sanders, General Gouraud ve General Birdwood, kitabın konukları arasında.

Künye: Sermet Atacanlı – Atatürk ve Çanakkale’nin Komutanları, İş Kültür Yayınları

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet (2015)

İngiltere’nin, Cumhuriyetin kuruluşu ve sonrasındaki yıllarda, ülkenin önde gelen isimleri hakkında hazırladığı istihbarat raporları bulunuyor.

Bu raporlarda, kimin hangi ülke yanlısı olduğundan kimin namaz kıldığına pek çok detay yer alıyor.

Atatürk’ten Ali Fuat Cebesoy’a, Yunus Nadi’den Halide Edip Adıvar’a pek çok isim hakkında sıcağı sıcağına sunulan bu raporlar, aynı zamanda İngiltere’nin Türkiye’ye yönelik politikalarına dair önemli ipuçları da barındırıyor.

Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe’nin kaleme aldıkları bu kapsamlı çalışma, söz konusu raporların izini sürüyor ve bu raporlar aracılığıyla hem dönemin bir panoramasını çiziyor hem de İngilizlerin dönemin Türkiye’sine yönelik politikalarını açıklığa kavuşturuyor.

Künye: Bülent Özdemir ve Cihat Göktepe – Fişlenen Cumhuriyet, Yitik Hazine Yayınları