Etiket: Özgür Gökmen

Esat Âdil Müstecaplıoğlu — Demokrasi, Sınıf, Halkçılık, Sosyalizm (2026)

‘Demokrasi, Sınıf, Halkçılık, Sosyalizm (1933-1951)’, Türkiye’de sosyalist düşüncenin erken ve çoğu zaman gözden kaçmış bir damarını görünür kılan önemli bir derleme. Türkiye sosyalizminin kadri bilinmemiş bir şahsiyetine saygı duruşu niteliğinde olan kitap, Esat Âdil Müstecaplıoğlu’nun 1933 ile 1951 yılları arasında kaleme aldığı metinlerden oluşan bir seçki aracılığıyla onun siyasal düşüncesini ve Türkiye toplumuna dair değerlendirmelerini bir araya getiriyor. Bu metinler yalnızca bir düşünürün fikirlerini değil, aynı zamanda Cumhuriyet’in erken döneminde demokrasi, sınıf ve halk kavramlarının nasıl tartışıldığını da ortaya koyuyor.

Esat Âdil’in düşünsel özgünlüğü, Türkiye’de sosyalizmi tek bir gelenek içinde düşünmemesinde yatıyor. O, Türkiye Komünist Partisi (TKP) çevresinde şekillenen ana akımın dışında farklı bir sosyalist çizgi arayışı geliştiriyor. 1946’da kurduğu Türkiye Sosyalist Partisi (TSP) bu arayışın ifadesi oluyor. Bu girişim, sosyalizmi Türkiye’nin toplumsal gerçekliğiyle ilişkilendirme çabasının bir parçası olarak öne çıkıyor. Esat Âdil, demokrasi ile sosyal adalet arasındaki bağa dikkat çekiyor ve halkçılığı yalnızca bir slogan değil, toplumsal eşitsizliklere karşı somut bir siyasal tutum olarak yorumluyor.

Yerel eşraf kökenli ve iyi eğitim almış bir aydın olan Esat Âdil’in düşüncesinin merkezinde toplumdaki derin sınıfsal uçurum yer alıyordu. Türkiye’de halkın farklı kesimleri arasında gözlemlediği yaşam ve duygu dünyası farkı onu derinden etkiliyordu. Bu eşitsizliği yalnızca ekonomik bir sorun olarak değil, aynı zamanda insani bir mesele olarak görüyordu. Yazılarında halkın yaşam koşullarını, demokrasi talebini ve sosyal adalet arayışını bir arada düşünüyordu.

Bu kitap, Türkiye sosyalizminin erken dönemine farklı bir perspektiften bakma imkânı sunuyor. Aynı zamanda uzun süre yeterince hatırlanmamış bir düşünürün fikirlerini yeniden gündeme taşıyor. Kitap, Esat Âdil’in entelektüel mirasını görünür kılarken Türkiye’de demokrasi ve sosyalizm tartışmalarının tarihine de önemli bir katkı sunuyor.

Esat Âdil Müstecaplıoğlu — Demokrasi, Sınıf, Halkçılık, Sosyalizm (1933-1951)
Yayına hazırlayan: Özgür Gökmen • İletişim Yayınları
Siyaset • 839 sayfa • 2026

Asef Bayat – Siyaset Olarak Hayat (2016)

Ortadoğu’nun madun grupları, zorlu siyasi ve iktisadi koşullar altında hangi mücadele biçimlerini geliştiriyor, daha geniş toplumsal kesimlerle nasıl ilişkileniyor?

Asef Bayat, hem bu grupların pratik ve doğrudan sokak siyasetini irdeliyor hem de bölgedeki toplumsal hareketlerin dinamiklerini gözler önüne seriyor.

Bayat’ın çağdaş Ortadoğu’da toplumsal ve siyasal hayatın çeşitli veçheleri hakkında on beş yılı aşan çalışmasının ve düşünmesinin ürünü olan kitap, Ortadoğu’da madun gruplar (yoksullar, marjinalleştirilmiş kadınlar, gençlik ve diğerleri) zorlu siyasal, iktisadi ve normatif koşullar karşısında yaşam fırsatlarını geliştirmeyi nasıl başarıyorlar; mücadeleleri hangi biçimleri alıyor ve devletle, ekonomiyle ve daha geniş toplumsal hareketlerle nasıl bağlantı kuruyorlar? gibi, önemli sorular soruyor.

  • Künye: Asef Bayat – Siyaset Olarak Hayat: Sıradan İnsanlar Ortadoğu’yu Nasıl Değiştiriyor?, çeviren: Özgür Gökmen, Metis Yayınları, siyaset, 464 sayfa, 2016

Asef Bayat – İslâm’ı Demokratikleştirmek (2015)

Mısır ve İran’da siyasetin nasıl şekillendiğini; siyasal güçlerin tarihsel, siyasal, sınıfsal ve dinsel kökenlerini irdeleyen ufuk açıcı bir inceleme.

Toplumsal hareketler ve toplumsal değişim, din ve siyaset, İslâm ve modern dünya, kentsel mekân ve siyaset gibi alanlarda çalışan önde gelen isimlerden Asef Bayat, bu iki ülkede son 20-30 yıldaki dinsel hareketlerin mücadele pratiklerini ortaya koyarken, Türkiye’deki post-İslamcı siyasetlerin mantığına dair bize de çok şey söylüyor.

Müslüman Ortadoğu bağlamında, farklı hareketlerin, toplumsal ve siyasal değişim yaratabilmek, otoriter bir iktidarı meşrulaştırmak ya da tam tersine demokratik bir yönetim biçimini kucaklayan kapsayıcı bir inanç inşa etmek üzere dine anlam yükleyen hareketlerin pratiklerini inceleyen, çok önemli bir eser.

  • Künye: Asef Bayat – İslâm’ı Demokratikleştirmek, çeviren: Özgür Gökmen, İletişim Yayınları, siyaset, 376 sayfa, 2015