Etiket: Metis Yayınları

Kolektif — Birlikte Düşünmek: Fatmagül Berktay’a Armağan (2026)

‘Birlikte Düşünmek: Fatmagül Berktay’a Armağan’, yalnızca bir akademisyene adanmış bir derleme olmaktan öte, düşünmenin kendisini politik ve etik bir eylem olarak yeniden hatırlatan kolektif bir çağrı niteliğinde. Kitap, Fatmagül Berktay’ın metinlerini tekrar etmek yerine, onun nasıl düşündüğünü, hangi soruların peşinden gittiğini ve dünyayla nasıl bir ilişki kurduğunu izliyor. Böylece düşünceyi kapalı bir kuramsal alan olmaktan çıkarıp, dünyaya yönelen, sorumluluk üstlenen ve birlikte üretilen bir pratik olarak konumlandırıyor.

Kitapta yer alan yazılar, politik aktörlük, dünyaya karşı sorumluluk, bakım emeği, suskunluk deneyimi gibi temalarda yazılmış metinleri bir araya getiriyor. Siyaset teorisinden feminist düşünceye, otoriterlik tartışmalarından dostluk ve bakım kavramına kadar uzanan geniş bir yelpaze, düşünmenin tekil değil çoğul bir faaliyet olduğunu gösteriyor. Metinler, yalnızca analiz yapmıyor; aynı zamanda dünyaya karşı sorumluluk alma, eşitsizlikleri sorgulama ve politik olanı yeniden kurma çabasını birlikte taşıyor. Böylece kitap, farklı disiplinlerin kesiştiği bir düşünsel karşılaşmalar alanına dönüşüyor.

Kitabın Sevgi Uçan Çubukçu tarafından yazılan sunuş metni ise bu bütünün felsefi zeminini kuruyor. Düşünmenin, dünyadan kopuk bir zihinsel egzersiz değil, etik ve politik bir yükümlülük olduğunu vurguluyor. Yaşamanın, yalnızca var olmak değil; anlam aramak, sorgulamak ve müdahil olmak anlamına geldiğini hatırlatıyor. Bu yaklaşımda düşünmek, iktidar ilişkilerini görünür kılan, geçmişle hesaplaşan ve bastırılan seslerin izini süren bir eylem haline geliyor.

Kitapta öne çıkan bir diğer eksen, dostluk ve çoğulluk fikri etrafında şekilleniyor. Dostluk, burada özel alanla sınırlı bir duygu değil; birlikte düşünmenin ve kamusal bir dünya kurmanın koşulu olarak ele alınıyor. Farklılıkların yan yana durabildiği, mesafenin ve ayrılığın korunduğu bir ilişki biçimi olarak dostluk, politik bir anlam kazanıyor. Bu bağlamda birlikte düşünmek, yalnızca entelektüel bir faaliyet değil; aynı zamanda dünyayı birlikte kurma iradesi anlamına geliyor.

Eserde feminist düşünce de belirleyici bir yer tutuyor. Kadınların tarih boyunca nasıl görünmez kılındığını sorgulayan yaklaşım, yalnızca eksik bir temsili düzeltmeye çalışmıyor; bilginin, tarihin ve teorinin nasıl kurulduğunu da yeniden düşünmeye açıyor. Böylece kitap, kişisel olan ile politik olan arasındaki bağı güçlendirirken, düşünmenin aynı zamanda bir konum alma ve müdahale etme biçimi olduğunu gösteriyor.

Sonuç olarak bu armağan kitabı, okuru düşünmeye, sorgulamaya ve dünyaya karşı sorumluluk almaya çağırıyor. Berktay’ın entelektüel mirası burada, yeni başlangıçların zemini olarak yeniden kuruluyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Alev Aslan, Asuman Suner, Aykut Çelebi, Aylin Kılıç Cepdibi, Aynur Soydan Erdemir, Ayşe Güneş Ayata, Ayşe Köse Badur, Ayşenur Emer, Deniz Kandiyoti, Eser Köker, Feride Çiçekoğlu, Füsun Üstel, Gürcan Türkoğlu, Güven Gürkan Öztan, H. Birsen Hekimoğlu, İnci Özkan Kerestecioğlu, Kağan Şeker, Levent Köker, M. İnanç Özekmekçi, Meral Özbek, Namık Sinan Turan, Nimet Altıntaş, Nur Kıpçak, Özgür Emrah Gürel ve Virginia Keyder.

Kolektif — Birlikte Düşünmek: Fatmagül Berktay’a Armağan
Hazırlayan: Sevgi Uçan Çubukçu • Metis Yayınları
Armağan • 512 sayfa • 2026

Ashley Ward — Beş Duyu ve Ötesi (2026)

Ashley Ward’ın bu çalışması, insanın dünyayı nasıl algıladığını yeniden düşünmeye çağıran kapsamlı bir çalışma. Ward, duyuların yalnızca dış dünyayı algılamaya yarayan araçlar olmadığını, aynı zamanda gerçeklik dediğimiz deneyimi kuran temel mekanizmalar olduğunu savunuyor. Ona göre yaşamak, büyük ölçüde duyumsamak anlamına geliyor; çünkü iç dünyamız ile dış gerçeklik arasındaki köprüyü duyularımız kuruyor.

‘Beş Duyu ve Ötesi’ (‘Sensational’), geleneksel olarak bilinen görme, işitme, dokunma, tat ve koku duyularının ötesine geçerek, insanın sahip olduğu daha az fark edilen duyusal sistemlere de odaklanıyor. Denge, içduyum ve özduyum gibi duyuların, gündelik yaşamın görünmez ama vazgeçilmez unsurları olduğunu gösteriyor. Bu yaklaşım, duyuların sayısının beşle sınırlı olduğu yönündeki yaygın kabulü sorguluyor ve algının aslında çok daha karmaşık bir yapı olduğunu ortaya koyuyor.

Ward, duyuların tek tek değil, sürekli bir işbirliği içinde çalıştığını vurguluyor. Beyin, farklı duyulardan gelen verileri bir araya getirerek anlamlı bir gerçeklik inşa ediyor. Bu süreçte algı, pasif bir yansıma değil; aktif bir yorumlama haline geliyor. Böylece aynı dünyayı paylaşan bireylerin neden farklı deneyimler yaşadığı da açıklık kazanıyor. Her bireyin duyusal sistemi ve geçmiş deneyimleri, onun gerçeklik algısını benzersiz kılıyor.

Eserde dikkat çeken bir diğer nokta, insan duyularının diğer canlılarla karşılaştırmalı olarak ele alınması. Ward, bazı hayvanların insanın algılayamadığı frekansları duyabildiğini ya da manyetik alanları hissedebildiğini göstererek, insan algısının sınırlı ve göreli olduğunu hatırlatıyor. Bu karşılaştırmalar, “gerçeklik” dediğimiz şeyin aslında türlere özgü bir inşa olduğunu düşündürüyor.

Kitap aynı zamanda duyuların biyolojik temellerini, psikolojik süreçlerini ve kültürel etkilerini bir arada ele alıyor. Duyusal deneyimin yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda öğrenilmiş ve şekillendirilmiş bir süreç olduğu vurgulanıyor. Böylece algı hem bedenin hem de kültürün ortak ürünü olarak yeniden tanımlanıyor.

Sonuç olarak kitap, duyuların hayatı nasıl anlamlı kıldığını ve gerçeklik algımızı nasıl biçimlendirdiğini derinlemesine inceliyor. Okuru, gündelik deneyimlerin ardındaki görünmez mekanizmaları fark etmeye davet ederken, yaşadığımız dünyanın aslında sandığımızdan çok daha öznel ve çok katmanlı olduğunu gösteren önemli bir eser olarak öne çıkıyor.

Ashley Ward — Beş Duyu ve Ötesi: Dünyayı Nasıl Algılıyoruz?
Çeviren: Deniz Keskin • Metis Yayınları
Bilim • 304 sayfa • 2026

Kolektif — Zulmün Adını Koymak (2026)

Devrim Sezer ve Ümit Kurt’un hazırladığı ‘Zulmün Adını Koymak: Soykırım ve Ötesi’, modern dünyada giderek artan şiddet biçimlerini anlamanın en kritik adımının, onları doğru kavramlarla adlandırmak olduğunu savunuyor. Kitap, “soykırım”, “katliam”, “etnik temizlik” ya da “tehcir” gibi terimlerin yalnızca tanımlayıcı değil, aynı zamanda politik ve etik yükler taşıyan kavramlar olduğunu vurguluyor; bu kavramların yanlış ya da kasıtlı biçimde kullanılmasının, yaşanan zulmü görünmez kılabildiğini gösteriyor.

Eser, öncelikle bu kavramlar arasındaki sınırların neden bu kadar tartışmalı olduğunu sorguluyor. Soykırım ile insanlığa karşı suçlar arasındaki farkın nerede başladığı, kitlesel şiddetin failin niyetiyle mi yoksa ortaya çıkan sonuçlarla mı tanımlanması gerektiği gibi sorular etrafında ilerliyor. Bu çerçevede kitap, yalnızca hukuki bir tartışma yürütmüyor; tarih, sosyoloji ve siyaset teorisini bir araya getirerek disiplinlerarası bir düşünme alanı açıyor.

Kitabın önemli katkılarından biri, kitlesel şiddeti tekil olaylar olarak değil, belirli tarihsel süreçler ve yapılar içinde ele alması oluyor. Farklı bölümlerde, imha rejimlerinin nasıl oluştuğu, zorunlu göç ve yerinden etme pratiklerinin nasıl işlediği ve devlet politikalarının bu süreçlerdeki rolü inceleniyor. Bu analizler, şiddetin yalnızca anlık patlamalar değil, çoğu zaman uzun vadeli politikaların sonucu olduğunu ortaya koyuyor.

Eser aynı zamanda “adlandırma siyaseti” meselesine özel bir ağırlık veriyor. Özellikle soykırım inkârcılığı, yalnızca geçmişi çarpıtmakla kalmayan, mağdurlar üzerinde yeni bir adaletsizlik yaratan bir süreç olarak ele alınıyor. Bu yaklaşım, zulmün adının konmamasının ya da yanlış konmasının, şiddetin kendisine eklenen ikinci bir şiddet biçimi olduğunu ileri sürüyor.

Kitapta dikkat çeken bir diğer yön ise, şiddeti insan-merkezli bir çerçevenin ötesine taşıma çabası oluyor. Ekoloji, mekân ve beden üzerinden geliştirilen analizler, kitlesel zulmün yalnızca insan topluluklarını değil, onların yaşadığı çevreyi ve hafızayı da dönüştürdüğünü gösteriyor. Bu sayede eser, soykırım çalışmalarına yeni kavramsal açılımlar kazandırıyor.

Sonuç olarak ‘Zulmün Adını Koymak’, kavramların netleştirilmesi ile etik ve politik sorumluluk arasındaki bağı görünür kılıyor. Okuru, yalnızca geçmişte yaşanan vahşetleri anlamaya değil, bugünün şiddet biçimlerini doğru adlandırarak onlarla yüzleşmeye çağırıyor ve bu yönüyle hem teorik hem de güncel bir müdahale niteliği taşıyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarla ise şöyle: Devrim Sezer, Ümit Kurt, Umut Özsu, Aytek Soner Alpan, İmge Oranlı, Umut Yıldırım ve Eray Çaylı.

Kolektif — Zulmün Adını Koymak: Soykırım ve Ötesi
Hazırlayan: Devrim Sezer, Ümit Kurt • Metis Yayınları
Siyaset • 272 sayfa • 2026

Alenka Zupančič — Cinsellik Nedir? (2026)

Alenka Zupančič tarafından yazılan bu kitap, “cinsellik nedir?” sorusunu psikanaliz ile felsefenin kesişiminde yeniden kuran yoğun bir teorik metin olarak, cinselliği biyolojik ya da kimlik temelli açıklamaların ötesine taşıyor.

Zupančič, cinselliğin yalnızca bedensel bir dürtü ya da toplumsal bir inşa olmadığını, öznenin yapısal bir eksikliğiyle ilişkili olduğunu savunuyor. Sigmund Freud ve Jacques Lacan çizgisini takip ederek, cinselliği arzunun işleyişi ve bilinçdışının dinamikleri üzerinden ele alıyor. Bu bağlamda cinsellik, düzenli ve tamamlanabilir bir alan değil, aksine sürekli bir kopukluk ve uyumsuzluk içeriyor.

‘Cinsellik Nedir?’in (‘What IS Sex?’) merkezindeki iddialardan biri, “cinsel ilişki yoktur” (Lacan) önermesinin yanlış anlaşılmasına yöneliktir. Zupančič’e göre bu ifade, cinselliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez; tam tersine, cinselliğin özünde bir uyumsuzluk barındırdığını ve bu uyumsuzluğun cinselliği mümkün kıldığını gösterir. Yani cinsellik, tam bir birleşme değil, eksiklik ve fark üzerinden işler.

Eserde aşk, haz ve arzu arasındaki ilişkiler de yeniden düşünülüyor. Cinsellik yalnızca haz üretimiyle açıklanamaz; çünkü haz, çoğu zaman arzunun karmaşık yapısı içinde kesintiye uğrar. Bu nedenle cinsellik hem çekim hem de gerilim içeren paradoksal bir alan olarak tanımlanıyor.

Zupančič ayrıca çağdaş kültürde cinselliğin nasıl ele alındığını da eleştiriyor. Kimlik politikaları ve biyolojik indirgemecilik, cinselliğin bu yapısal karmaşıklığını göz ardı etme eğilimindedir. Kitap, bu yaklaşımların yerine cinselliği ontolojik bir problem olarak düşünmeyi öneriyor.

Çalışma, cinselliği sabit kategorilerle açıklamaya çalışan yaklaşımlara karşı çıkarak, onu öznenin oluşumuyla doğrudan bağlantılı, eksiklik ve çelişki üzerine kurulu bir süreç olarak kavrıyor; böylece hem psikanalitik hem de felsefi tartışmalara güçlü bir katkı sunuyor.

Alenka Zupančič — Cinsellik Nedir?
Çeviren: Barış Engin Aksoy • Metis Yayınları
Psikanaliz • 244 sayfa • 2026

John Berger, Katya Berger Andreadakis — Tiziano: Su Perisi ile Çoban (2026)

 

John Berger ve kızı Katya Berger Andreadakis’in bu kitabı, Rönesans ressamı Tiziano’nun aynı adlı tablosunu merkeze alarak sanat tarihine ve görme deneyimine dair özgün bir yorum sunuyor. John Berger, resme yalnızca estetik bir nesne olarak yaklaşmıyor; onun içinde saklı olan bakış ilişkilerini, arzuyu ve doğa ile insan arasındaki bağı çözümlemeye çalışıyor. Tabloya bakan izleyicinin de bu ilişkilerin bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Berger, Tiziano’nun resminde yer alan çoban ile su perisi figürlerinin yalnızca mitolojik karakterler olmadığını, aynı zamanda doğayla kurulan insani ilişkiyi ve bakışın yönünü temsil ettiğini anlatıyor. Bu yorum resmin yalnızca bir sahneyi betimlemediğini, aynı zamanda izleyiciyle kurulan bir düşünme alanı yarattığını gösteriyor.

‘Tiziano: Su Perisi ile Çoban’ (‘Titian: Nymph and Shepherd’) Tiziano’nun resim anlayışını Rönesans sanatının genel bağlamı içinde ele alıyor. Berger ve Katya Berger Andreadakis, Tiziano’nun renk kullanımı, ışık düzeni ve figürlerin konumlanışı üzerinden tablonun içindeki gerilimi açıklıyor. Çoban figürü doğaya ait sakin bir varlığı temsil ederken su perisi figürü hem arzuyu hem de ulaşılamayan bir dünyayı çağrıştırıyor. Bu karşılaşma pastoral bir sahnenin ötesinde, insanın doğa karşısındaki konumunu düşündüren bir anlatı oluşturuyor. Yazarlar bu yorumla izleyicinin tabloya bakarken gördüğü şeyin yalnızca figürler olmadığını, aynı zamanda tarihsel bir bakış biçimi olduğunu vurguluyor.

John Berger ve Katya Berger Andreadakis kitabın genelinde sanat eserine bakmanın nasıl bir düşünme pratiği olduğunu gösteriyor. Tiziano’nun tablosu üzerinden görme, temsil ve arzu gibi kavramlar tartışılıyor. Bu yaklaşım sanat tarihini yalnızca kronolojik bir disiplin olarak değil, görme biçimlerini inceleyen eleştirel bir alan olarak ele alıyor. Böylece kitap, tek bir tabloya odaklanmasına rağmen sanatın anlamını, izleyici ile eser arasındaki ilişkiyi ve resmin kültürel bağlamını açıklayan önemli bir yorum çalışması olarak öne çıkıyor.

John Berger, Katya Berger Andreadakis — Tiziano: Su Perisi ile Çoban
Çeviren: Beril Eyüboğlu • Metis Yayınları
Sanat • 112 sayfa • 2026

James Kinross — Mikrobiyom (2026)

James Kinross’un bu kitabı, insan bedeninde yaşayan trilyonlarca mikroorganizmayı modern tıbbın yeni keşif alanı olarak ele alıyor. Kinross, mikrobiyomu evrendeki “karanlık madde” benzetmesiyle açıklıyor; uzun süre fark edilmeyen ama sağlığımız üzerinde belirleyici etkiler yaratan görünmez bir sistem olduğunu vurguluyor.

‘Mikrobiyom’ (‘Dark Matter’), bağırsak bakterilerinin sindirimden bağışıklık sistemine, ruh hâlinden metabolizmaya kadar pek çok süreci nasıl etkilediğini anlatıyor. Özellikle bağırsak-beyin ekseni, obezite, kanser ve otoimmün hastalıklar gibi alanlarda yapılan güncel araştırmalar üzerinden mikrobiyomun rolünü tartışıyor. Kinross, hastalıkların yalnızca genetik ya da bireysel faktörlerle açıklanamayacağını, mikrobiyal ekosistemin de hesaba katılması gerektiğini savunuyor.

Eser, modern yaşam tarzının –işlenmiş gıdalar, aşırı antibiyotik kullanımı, steril çevreler– mikrobiyal çeşitliliği azalttığını ve bunun uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığını ileri sürüyor. Mikrobiyomu bir “organ” gibi düşünmeyi öneriyor ve beslenme alışkanlıklarının, çevresel koşulların ve tıbbi müdahalelerin bu ekosistemi nasıl dönüştürdüğünü gösteriyor.

Kinross aynı zamanda mikrobiyom araştırmalarının etik ve toplumsal boyutlarına da değiniyor. Kişiselleştirilmiş tıp, dışkı nakli gibi yenilikçi uygulamalar ve veri temelli sağlık modelleri üzerinden geleceğin tıbbının nasıl şekillenebileceğini tartışıyor.

‘Mikrobiyom’, insan bedenini tek başına bir organizma değil, çok katmanlı bir canlılar topluluğu olarak düşünmeye çağırıyor. Kitap, sağlığı bireysel değil ekolojik bir denge olarak kavramayı önererek tıp anlayışımızı yeniden çerçeveliyor.

James Kinross — Mikrobiyom: Canlılığın Karanlık Maddesi
Çeviren: Sevkan Uzel • Metis Yayınları
Bilim • 376 sayfa • 2026

Federico Campagna — Akdeniz’in Hayal Gücü (2026)

Federico Campagna’nın bu çalışması, Akdeniz’i romantize edilen bir “ruh” ya da yekpare bir kültür alanı olarak değil, felaketlerle örülü bir tarihin içinden başka yaşama ve düşünme biçimleri üretmiş melez bir hayal gücü coğrafyası olarak ele alıyor. Kitabın merkezinde, ilerleme, kader ve zorunluluk fikri üzerine kurulu modern tarih anlayışından “kaçış” imkânları yer alıyor. Campagna’ya göre Akdeniz halkları, kuraklık, tufan, fetih, kıtlık ve savaş gibi süreklilik arz eden yıkımlar karşısında, ne galiplerin ne de mağlup edilenlerin diline tam olarak sığan, arada ve akışkan dünyalar kurarak hayatta kaldı.

‘Akdeniz’in Hayal Gücü: Tarihten Kaçmak Üzerine Dersler’ (‘Otherworlds: Mediterranean Lessons on Escaping History’), Antikçağ’dan erken modern döneme uzanan geniş bir düşünsel harita çiziyor. Büyük İskender’in farklı kültürlerde farklı anlamlara bürünmesi, Roma’nın gölgesinde yaşamaya çalışan pagan düşünürler, din savaşlarının ortasında çeviri yoluyla fikirleri hayatta tutan entelektüeller, korsanlar, köleler, “dönmeler” ve hain ilan edilen figürler bu anlatının asli kahramanları. Campagna, tarihin merkezine yerleşemeyen bu figürlerin, tam da dışarıda kalmışlıkları sayesinde başka “dünya” tasavvurları geliştirdiklerini gösteriyor.

Akdeniz burada sabit kimliklerin değil, melezliğin, geçişliliğin ve çoğulluğun mekânı olarak beliriyor. Mitolojiyle felsefe, tarih ile edebiyat iç içe geçerken, düşünce doğrusal bir ilerleme çizgisinden çok, kriz anlarında sığınılan muhayyile kaleleri üzerinden okunuyor. Campagna, bu kaleleri nostaljik bir geçmiş olarak değil, bugünün siyasal ve varoluşsal çıkmazları karşısında hâlâ işlevsel olan kaçış yolları olarak değerlendiriyor.

Sonuçta ‘Akdeniz’in Hayal Gücü’, bir tarih kitabından çok, tarihin buyruğuna teslim olmadan yaşamanın imkânlarını arayan şiirsel ve felsefi bir deneme. Akdeniz, burada ne Doğu ne Batı; ne geçmişte kalmış bir miras ne de saf bir kimliktir. O, felaketler çağında “başka türlü” var olmayı mümkün kılan çoğul dünyaların ortak adıdır.

Federico Campagna — Akdeniz’in Hayal Gücü: Tarihten Kaçmak Üzerine Dersler
Çeviren: Burcu Tümkaya • Metis Yayınları
Tarih • 320 sayfa • 2026

David Harvey — Marx’ın Grundrisse’si İçin Kılavuz (2026)

David Harvey’nin bu kitabı, Marx’ın en zor ve en karmaşık metinlerinden biri olan ‘Grundrisse’yi okur için anlaşılır kılan kapsamlı bir düşünsel rehber. Harvey, bu eseri yalnızca açıklayan bir yorum kitabı olarak değil, Marx’ın düşünme biçimine açılan bir kapı olarak kurguluyor. Amaç, Marx’ın siyasal iktisat eleştirisini sadeleştirmek değil, onun kavramsal derinliğini kaybetmeden erişilebilir hale getiriyor. Grundrisse, kapalı bir teorik metin olmaktan çıkıyor, günümüz dünyasının ekonomik, toplumsal, siyasal ve ekolojik krizlerini anlamaya imkân veren bir düşünme alanına dönüşüyor.

‘Marx’ın Grundrisse’si İçin Kılavuz’ (A Companion to Marx’s Grundrisse’), Marx’ın sermaye, emek, değer, doğa ve toplum ilişkisini nasıl birlikte düşündüğünü görünür kılıyor. Harvey, Marx’ın temel derdinin yalnızca sömürü ilişkilerini çözümlemek olmadığını, aynı zamanda sermayenin insan ihtiyaçlarını karşılamada ve doğayı tahrip etmeyi durdurmada neden yapısal olarak başarısız kaldığını anlamak olduğunu vurguluyor. ‘Grundrisse’, kapitalizmi teknik bir ekonomik sistem olarak değil, bütünlüklü bir toplumsal düzen olarak ele alıyor ve bu düzenin uzun vadede kendi krizlerini nasıl ürettiğini gösteriyor.

Harvey’nin yaklaşımı, tek bir “doğru Marx yorumu” dayatmıyor. Okuru metinle doğrudan ilişkiye sokuyor, düşünsel bağlantılar kurmaya teşvik ediyor ve ‘Grundrisse’yi bir keşif alanı olarak okumayı öneriyor. Kitap, Marx’ın notlar halinde yazdığı bu metni bir sistematik doktrin olarak değil, düşüncenin hareket halindeki biçimi olarak ele alıyor.

Bu çalışma, Marx okumalarını akademik sınırların dışına taşıyan, öğrenciler ve araştırmacılar için temel bir kaynak. Harvey, ‘Grundrisse’yi bugünün dünyasını anlamaya yarayan kurucu bir düşünsel araç olarak konumlandırıyor ve Marx’ın düşüncesinin neden hâlâ güncel olduğunu gösteriyor.

David Harvey — Marx’ın Grundrisse’si İçin Kılavuz
Çeviren: Onur Orhangazi • Metis Yayınları
Siyaset • 440 sayfa • 2026

Bülent Somay — Fantazi, Bilimkurgu ve Başka Meseleler (2026)

‘Fantazi, Bilimkurgu ve Başka Meseleler’, bilimkurguyu ve fantaziyi geleceğin dekorları olarak değil, bugünü düşünmenin en güçlü düşünsel alanlarından biri olarak ele alıyor. Yapay zekâdan kıyamet-sonrası dünyalara, ütopyadan distopyaya uzanan anlatılar, kitapta tek bir merkezî sorunun etrafında toplanıyor: İnsan nedir? Bu soru, teknolojik ilerleme, savaş tehdidi, toplumsal çözülme ve kapitalist düzenin yarattığı yıkımla birlikte artık soyut bir felsefi tartışma olmaktan çıkıyor, doğrudan yaşamsal bir probleme dönüşüyor.

Bülent Somay, bilimkurguyu “gelecek anlatısı” olarak değil, bugünü görünür kılan bir düşünme biçimi olarak konumluyor. Fantazi ise gerçeklikten kopuş değil, gerçekliğin sınırlarını genişleten bir sorgulama alanı hâline geliyor. Dünya kurmak, dünya keşfetmek, radikal farklılık ve alternatif toplumsal düzenler yalnızca edebi temalar değil; insanın kendini yeniden tanımlama çabalarının düşünsel araçları olarak okunuyor. Türler arasındaki sınırlar bulanıklaşıyor, bilimkurgu ile fantazi aynı etik ve politik soruların etrafında birleşiyor.

Metnin merkezinde insanın yalnızca biyolojik değil, etik, politik ve toplumsal bir varlık olduğu fikri duruyor. Yapay zekâ tartışmaları, savaş olasılığı, kıyamet-sonrası tahayyüller ve ütopya arayışları, insanın ne olduğu kadar ne olabileceğini de sorguluyor. Somay, “insan”ı sabit bir öz olarak değil, tarihsel, toplumsal ve düşünsel olarak sürekli yeniden kurulan bir varlık olarak ele alıyor.

Bu yönüyle kitap, edebiyat incelemesinin ötesine geçerek bir düşünce haritası kuruyor. Fantazi ve bilimkurgu, kaçış edebiyatı değil; bugünü anlamanın, geleceği düşünmenin ve insanı yeniden tanımlamanın yolları hâline geliyor. Kitap, tür edebiyatını bir düşünsel kaynak olarak konumlandırarak, bugünün krizlerini “insan” sorusu etrafında yeniden okumaya davet eden güçlü ve özgün bir metin ortaya koyuyor.

Künye: Bülent Somay – Fantazi, Bilimkurgu ve Başka Meseleler, Metis Yayınları, felsefe, 168 sayfa, 2026

Bülent Somay — Fantazi, Bilimkurgu ve Başka Meseleler
• Metis Yayınları
Felsefe • 168 sayfa • 2026

Kostas Kampourakis – Soyu Yeniden Düşünmek (2025)

Kostas Kampourakis’in bu kitabı, genetik köken testleriyle birlikte yaygınlaşan “biyolojik kimlik” anlayışını sorguluyor. Yazar, genetik bilginin tarih, kültür ve kimlik algısı üzerindeki etkilerini ele alarak, “etnik kökenin DNA’da saklı olduğu” fikrinin bilimsel bir yanılsama olduğunu savunuyor. Kampourakis, genetik verilerin yalnızca bireylerin soy ilişkilerini kısmen açıklayabildiğini, ancak bu bilgilerin sosyal anlamlar kazandığında kimlik politikalarına ve ırkçı söylemlere malzeme haline geldiğini gösteriyor.

‘Soyu Yeniden Düşünmek’ (‘Ancestry Reimagined: Dismantling the Myth of Genetic Ethnicities’), biyolojinin yanlış yorumlanmasının nasıl ideolojik bir araç haline geldiğini ayrıntılı biçimde inceliyor. Genetik çeşitliliğin, insan gruplarını keskin sınırlarla ayırmadığını, aksine türümüzün tarih boyunca süren karışım ve göç hareketleriyle şekillendiğini vurguluyor. Kampourakis, DNA testlerinin pazarlanma biçimlerinin insanlarda “genetik aidiyet” yanılsaması yarattığını; oysa atalık kavramının biyolojik olduğu kadar kültürel, tarihsel ve hatta politik bir inşa olduğunu belirtiyor.

Eser, genetik determinizmin toplumsal yansımalarını eleştirirken, bilimin popülerleştirilme süreçlerinin etik boyutlarına da değiniyor. Kampourakis, kimliği genetik bir özle tanımlamanın hem bilime hem insan deneyimine zarar verdiğini savunuyor. Ona göre, “atalık” bir biyolojik yazgı değil, çok katmanlı bir hikâyedir. ‘Soyu Yeniden Düşünmek’, genetik bilginin sınırlarını hatırlatarak kimliğin bilimle değil, anlamla kurulduğunu gösteriyor. Yazar, bizi DNA’dan ibaret bir benlik tasarımını terk etmeye ve insan olmanın kültürel, tarihsel karmaşıklığını yeniden düşünmeye davet ediyor.

  • Künye: Kostas Kampourakis – Soyu Yeniden Düşünmek: Genetik Etnisite Mitinin Çürütülmesi, çeviren: Gürol Koca, Metis Yayınları, biyoloji, 280 sayfa, 2025