Kategori: Anı

Mithat Diker – Yolun Yarısında (2008)

  • YOLUN YARISINDA: RALLİLERDE 35 YIL, Mithat Diker, Geniş Kitaplık, anı, 136 sayfa

Ralli dalında birçok ödülün sahibi olan Mithat Diker için, hayat ve yol aynı anlamlara geliyor. Diker’in anılarından oluşan bu kitap, kendisinin yollarda otomobil yarışlarıyla geçen otuz beş yılını kapsayan anılarından oluşuyor. Kitabın en ilgi çeken yönü, bu spora uzun yıllarını vermiş bir ismin, Türkiye’deki ralli sporu tarihinin nitelikli bir fotoğrafını çekmesidir denebilir. Diker bu otuz beş yılın kişisel hayatındaki izdüşümünü paylaştığı gibi, Türkiye’de gittikçe yaygınlaşan bu sporun geçirdiği büyük dönüşümü de gözler önüne seriyor. Diker’in anıları, kendisinin 1970’li yıllardaki gençlik dönemlerinde, gizli gizli başladığı yarışlar ile 2000’li yıllardaki profesyonel mücadelelerine kadar uzanıyor.

 

Mehmet Şevki Yazman – Cephaneniz Yoksa Süngünüz Var (2008)

  • CEPHANENİZ YOKSA SÜNGÜNÜZ VAR, Mehmet Şevki Yazman, yayına hazırlayan: Tuncay Yılmazer, Yeditepe Yayınları, tarih, 455 sayfa

Mehmet Şevki Yazman’ın ‘Cephaneniz Yoksa Süngünüz Var’ isimli bu çalışması, Çanakkale Savaşı konusunda yazılmış en önemli eserlerden biri. Kitabı bu derece önemli kılan başlıca nokta da, Yazman’ın 20. Tümen içerisinde Teğmen olarak bizzat savaşa katılmış olması. Dolayısıyla, kitabın tasvirlerinin olabildiğince canlı olması, yazarının birebir tanıklığına dayanmasından kaynaklanıyor. Bu zorlu ve çileli savaşı başlangıcından sonuna kadar anlatan Yazman, savaşa katılmış çok sayıda subayın anılarını ve savaşa dair pek bilinmeyen ayrıntıları, kendine özgü bir üslupla yorumluyor. Yazarın kimi zaman sohbet eder, kimi zaman sorular sorar ve kimi zaman da olayları yorumlar tarzda karşımıza çıkan anlatımının da oldukça orijinal olduğunu söylemeliyiz.

 

Munzur Çem – Qurzeli Usiv’in 70 Yılı (2014)

  • QURZELİ USİV’İN 70 YILI, Munzur Çem, İletişim Yayınları, anı, 310 sayfa

Munzur Çem, sıra dışı bir hayat yaşayan Dersimli Usiv’in tanıklığı ekseninde, Osmanlı ve Türkiye tarihinde yaşanmış kıyımları kayda geçiriyor. Bingöl’ün Kiğı ilçesine bağlı Qurze mezrasından olan Usiv anılarında, çocukluk yıllarını, Şeyh Sait isyanında yaşananları, Ermeni katliamına dair hatırladıklarını, Dersim’de 1938’de yaşanan katliamı ve buradan kaçış öyküsünü, katliamdan kaçan Dersimlilerin yeniden bir araya gelme çabalarını, askerlik yıllarında maruz kaldığı aşağılamaları ve Almanya’ya göç edişini anlatıyor. Kitap, Usiv’in Dersim’in bazı usul ve töreleri ile sosyal yaşamına dair anlatımlarını barındırmasıyla da değerli bir kaynak.

Akan Bozat – Ham Elma (2014)

  • HAM ELMA, Akan Bozat, Som Kitap, anı, 120 sayfa

Akan Bozat ‘Ham Elma’da, taksi şoförlüğü yaptığı dönemde yaşadığı ilginç olayları anlatıyor. Bozat, taksiciyken farklı sosyal ve sınıfsal kesimlerden insanları tanıma fırsatı bulmuş. Bu dönemde onun arabasına pezevenkler ve hayat kadınları kadar, önemli konumlarda bulunan iş adamları ve ünlü isimler de konuk olmuş. Bozat anılarında ayrıca, ergenlikten gençliğe adım atarken cinsellik konusunda yaşadığı trajikomik olayları, ünlü isimlerle arasında yaşanan ilginç diyalogları da anlatıyor.

Halit Ziya Uşaklıgil – Kırk Yıl (2008)

  • KIRK YIL, Halit Ziya Uşaklıgil, Özgür Yayınları, anı, 967 sayfa

Halit Ziya UŞaklıgil’in ‘Kırk Yıl’ı, Türkiye edebiyatında anı türüne en iyi örneklerden biri. Kitap, sadece Uşaklıgil’in yetişme ve olgunluk dönemini değil, tanıklık ettiği 2. Abdülhamid döneminin toplumsal yaşamını, başta Servet-i Fünun olmak üzere, dönemin kültür ve edebiyat çevrelerini ayrıntılı bir şekilde ve özgün bir üslupla gözler önüne seriyor. Kitap, yazarın çocukluğu, okul hayatı, iş hayatı, edebiyat dünyasına girişi, Servet-i Fünun yazı çevresinin kalemlerinden biri oluşu, Dolmabahçe Sarayı’nın Mabeyn Başkitabet Dairesi’ndeki görevi gibi, yaşamının ilk kırk yılındaki anılarını kapsıyor. Kitap, o dönemi anlamak açısından en çok başvurulan ve kullanılan kaynak eserlerden biri.

 

Nevzad (Odyakmaz) Sudi – Devletin Şamarını Yiyenler (2008)

  • DEVLETİN ŞAMARINI YİYENLER, Nevzad (Odyakmaz) Sudi, Siyah Beyaz Yayınları, anı, 199 sayfa

Gerçek adıyla A. Nevzad Odyakmaz, buradaki anılarında 1945 yılında hiçbir yasadışı eyleme katılmadıkları halde, sırf Nâzım’ın kitaplarını el altından okudukları için, kendisinin de aralarında bulunduğu dört solcu gencin Sansaryan Han’a kapatılışını ve burada geçirdikleri zorlu günleri anlatıyor. Odyakmaz, Sansaryan Han’da kaldıkları zaman zarfında yaşadıkları baskıların yanı sıra, İsmet İnönü döneminde yaşanan keyfi gözaltıları, Sansaryan Han’ın ‘Parmaksız Hamdi’ ismiyle ünlü emniyet amirini, Varlık Vergisi’ni ve Tan Matbaası’nın yobazlarca basılma sürecini de anlatıyor.

 

Marine Benjamin – Bağdatlı Bir Yahudi Ailesinin Hikâyesi (2008)

  • BAĞDATLI BİR YAHUDİ AİLESİNİN HİKÂYESİ, Marine Benjamin, çeviren: Okşan Aytolu, Profil Yayıncılık, anı, 320 sayfa

Marine Benjamin’in orijinal adı ‘Last Days in Babylon / Babil’de Son Günler’ olan bu kitabında, Irak’ta yirminci yüzyılın ilk yarısında yaşayan Yahudilerin dünyasına konuk oluyor. Yazarın büyükannesi Regina zamanındaki Bağdat’a dair canlı tasvirleriyle öne çıkan kitap, aynı zamanda kendileri için büyük zorluklarla dolu bu coğrafyada hayatta kalabilmek için verdikleri mücadeleyi sunmasıyla da ilgi çekiyor. Irak’ta bugün, Yahudi cemaatinden neredeyse eser kalmadı. Kitap, Bağdat’a tarihi bir gezi yapıyor, Yahudi cemaatinin bir döneminin nitelikli bir panoramasını sunuyor.

Fuat Balkan – Komitacı (2008)

  • KOMİTACI, Fuat Balkan, hazırlayan: Turgut Gürer, Gürer Yayınları,  anı, 272 sayfa

‘Komitacı’, BJK’nin kurucusu Fuat Balkan’ın anılarından oluşuyor. Balkan, Birinci Dünya Savaşı’nda Batı Trakya’da Bulgar komitacılarıyla Sırp ve Yunanlılara karşı mücadele etmiş, Kurtuluş Savaşı’nda da, Yunanlıların Anadolu’ya sevk edecekleri kuvvetleri, Rumeli’de oyalamakla görevlendirilmişti. Kılıç Ali tarafından Balkan’a verilen ve denize atılan bavulda neler vardı? Milli Mücadele’ye katılan Beşiktaşlı sporcular kimdi? İsmet İnönü başkanlığındaki Teşkilat-ı Mahsusa toplantısında neler konuşuldu? BJK’nin ilk kulüp binası bir gecede nasıl yapıldı? Teşkilat-ı Mahsusa’nın İstanbul’daki gizli karargâhı neredeydi? Kitapta, bu ve buna benzer pek çok konu aydınlatılıyor.

Nuri Pamir – 316 Gün (2014)

  • 316 GÜN, Nuri Pamir, hazırlayan: Puna Pamir ve Erhan Çiftci, Yapı Kredi Yayınları, anı, 322 sayfa

Önemli bir tanıklık olan ‘316 Gün’, Albay Nuri Pamir’in Kore Savaşı günlüklerini ve mektuplarını bir araya getiriyor. Nuri Pamir, Kore’deki Türk Silahlı Kuvvetler Komutan Muavini olarak 1952 yılında cephede vurulup ölmüştü. Pamir, Kore’de kaldığı 316 gün boyunca günlük tutmuş, eşi Meliha Pamir’le mektuplaşmıştı. Kitapta yer alan bu belgeler, Kore Savaşı’na dair bilinmeyen pek çok ayrıntıyı barındırmasıyla önemli bir tarihi belge niteliğinde. Kod adı “Küçük Kartal” olan Pamir, birliğiyle Kore’ye hareket edişini, buradaki atmosfere dair gözlemlerini, savaşın kimi kritik aşamalarını, ailesine ve Türkiye’ye duyduğu özlemi anlatıyor.

Umur Bugay – Oğlum Adam Olacak (2017)

  • OĞLUM ADAM OLACAK, Umur Bugay, Tarihçi Kitabevi, anı, 288 sayfa

‘Kapıcılar Kralı’, ‘Düttürü Dünya’ ve ‘Çöpçüler Kralı’ gibi filmler ile ‘Bizimkiler’ ve ‘Yazlıkçılar’ gibi dizilerin senaryo yazarı olarak Türkiye sinema ve dizi dünyasına unutulmaz katkılar yapmış senarist, oyuncu, yönetmen, dramaturg ve yazar Umur Bugay’dan anılar ve öyküler. Bugay, 1940 yılının Ekim ayında Ankara Etlik’te Kâzım Karabekir Paşa’nın eski köşkünde hayata gözlerini açışından başlayarak ailesini, yetiştiği çevreyi, eğitim yıllarını, erken yaşlarında başlayan tiyatro aşkını, sinema dizi dünyasındaki günlerini ve bu dönemde tanıdığı isimlere dair anı ve gözlemlerini çarpıcı ve kendine has bir üslubuyla bizimle paylaşıyor. Kitap ayrıca, ilginç kişi ve olaylar barındıran öyküleriyle de okurunu tebessüm ettiriyor. Bugay’ın keyifle okunacak ve yakın tarihten birçok olayı yeniden gözümüzde canlandıracak güçte bir tanıklık.