Biyografi – Sayfa 34

Gökhan Atılgan – Behice Boran (2007)

BEHİCE BORAN: ÖĞRETİM ÜYESİ, SİYASETÇİ, KURAMCI, Gökhan Atılgan, Yordam Kitap, biyografi, 559 sayfa

Gökhan Atılgan’ın Behice Boran biyografisi, Türkiye’nin önemli Marksist aydınlarından Boran’ın kapsamlı bir siyasal ve entelektüel portresini çiziyor. Beş bölümden oluşan kitapta, salt bir eylemci olmayan, toplum bilimlerinde çığır açmış çalışmaları bulunan Boran’ın hayatına ve çalışmalarına dair çok sayıda ayrıntıya ulaşmak mümkün. Türkiye’nin tarihsel ve toplumsal yapısının çözümlenmesinde sınıf analizini yetkin bir biçimde kullanışıyla öne çıkan Boran’ın, Türkiye’deki sosyalist düşünceye en büyük katkısı da, sosyalist devrim tezidir. Atılgan, Behice Boran’ın siyasal ve entelektüel serüveni üzerinden Türkiye sosyalist hareketinin tarihini de izliyor.

Tülin Arseven – Yazgıya Başkaldıran Yazar: Necati Tosuner (2007)

YAZGIYA BAŞKALDIRAN YAZAR: NECATİ TOSUNER, Tülin Arseven, Salkımsöğüt Yayınları, edebiyat inceleme, 360 sayfa

Tülin Arseven, ‘Yazgıya Başkaldıran Yazar: Necati Tosuner’de, son dönem Türkiye öykücülüğünün önemli isimlerinden olan Necati Tosuner’i çok boyutlu bir şekilde ele alıyor. Yazarın yaşamı, sanat anlayışı, öyküleri, romanları, diğer eserleri, dil ve üslubu, çalışmanın konu başlıklarını oluşturuyor. Türkiye’deki edebiyat incelemelerinin, özellikle de belli bir yazar üzerine yapılan incelemelerin azlığı düşünüldüğünde, Arseven’in çalışması önemli bir işlev üstlenmiş oluyor. Çalışma, kırk yılı aşan yazı deneyimi olan ve yukarıda saydığımız eserler dışında çocuk kitapları ve oyunlar da kaleme almış Tosuner’i, eksiksiz bir şekilde analiz ediyor.

David Owen – Saniyede Kopyalama (2007)

SANİYEDE KOPYALAMA, David Owen, çeviren: Nuran Mavi, Ledo Yayıncılık, biyografi, 294 sayfa

David Owen, ‘Saniyede Kopyalama’da, çığır açan icatlardan olan fotokopi cihazı Xerox ile bunun mucidi Chester Carlson’un hikâyesini anlatıyor. 1960 yılında tanıtımı yapılan A4 kâğıtlı ofis fotokopisi, merkezi çalışma sisteminin tümünün tek bir kişi tarafından yapılmış olmasıyla, diğer yüksek teknoloji buluşlarından farklıydı. Çok yoksul büyüyen Carlson, icadını hurda parçalarıyla oluşturmuş ve cihazının temizleme fırçalarını da elle dikilmiş tavşan kürkünden yapmıştı. Çalışma, gerçekleşmesi imkânsız gibi görünen bu icat ve bunun mucidi Carlson’un ilginç hayatını anlatıyor.

Jean-Pierre Deleage – Abidin Dino ya da Kanatlanan El (2007)

ABİDİN DİNO YA DA KANATLANAN EL, Jean-Pierre Deleage, çeviren: Samih Rifat, Yapı Kredi Yayınları, biyografi, 170 sayfa

‘Abidin Dino ya da Kanatlanan El’, Türk yazını üzerine çalışmalarıyla bilinen Fransız yazar Jean-Pierre Deleage imzasını taşıyor. Kitapta, Abidin Dino’nun Cenevre’deki çocukluğu, İstanbul’a dönüşü, Moskova, Paris ve Adana yılları; ressamlar, yazarlar, ozanlar, dostluklar, çalkantılar, savaşlar ve bitmek bilmeyen bir resim tutkusuyla örülü dünyası yer alıyor. Deleage, Dino’nun hayatını anlatırken, bu anlatımın arka planında seyreden Türkiye’yi de ihmal etmiyor. Kitabın çevirisini ise, kısa süre önce aramızdan ayrılan Samih Rifat yapmış.

Orhan Karaveli – Sakallı Celal (2007)

SAKALLI CELAL, Orhan Karaveli, Doğan Kitap, biyografi, 200 sayfa

Orhan Karaveli’nin ilk baskısı 2004 yılında yapılan ‘Sakallı Celal’ isimli bu çalışması, üç yıl içinde on bir baskı yaparak, azımsanmayacak bir başarı yakaladı. Bu başarıda Sakallı Celal’in kendine has kişiliğinin de önemli bir payının olduğu âşikar. Birçok kuşağın yetişmesinde katkısı olan Sakallı Celal, hatırlanacağı gibi, özgürlüğü her şeyin üstünde görmüş, hayatı boyunca onurlu yaşamak için çabalamış bir isimdi. Karaveli, Sakallı Celal’in biyografisini, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e uzanan birçok tarihi ayrıntının çerçevesinden anlatıyor. Çalışmanın asıl başarısı, kuşkusuz, bu ayrıntılarla Sakallı Celal’in kişiliği arasında kurduğu yetkin, sağlam bağdır.

Zafer Köse – Son Ozan: Livaneli (2007)

SON OZAN: LİVANELİ, Zafer Köse, Mevsimsiz Yayınları, biyografi, 397 sayfa

Türkiye’de sol, muhalif müzik düşünüldüğünde, kuşkusuz ilk akla gelecek isimlerden biri de Zülfü Livaneli’dir. Zafer Köse’nin bu kitabında, bedelleri ödenmiş bir ünün, muhalif bir müzik insanının, yazarın deyimiyle bir “Anadolu Meleği”nin hikâyesi yer alıyor. Kitabın yazarı Köse’nin, Livaneli’yle uzun zamana yayılan bir arkadaşlığı bulunuyor. Dolayısıyla kitap, Livaneli’nin müzik anlayışını, politik tavrını, yazarlığını ve sinemacılığını, “içerden” bir gözle değerlendiriyor. Kitap bunun yanı sıra, Türkiye sol müziğinde uzun yıllara yayılan dönüşümleri vermesiyle de ilgi çekiyor.

Yener Oruç – Atatürk’ün “Fikir Fedaisi” Dr. Reşit Galip (2007)

ATATÜRK’ÜN “FİKİR FEDAİSİ” DR. REŞİT GALİP, Yener Oruç, Gürer Yayınları, biyografi, 320 sayfa

Dr. Reşit Galip Türkiye tarihinin önemli figürlerinden biri. Zira kendisi, Türkiye eğitim tarihindeki diğer çalışmaları yanında, 1933 yılındaki üniversite reformunu da başlatmış isimdir. Atatürk’ün, zamanında, “Hem doktordur, hem hukuk doktorudur, hem siyaset doktorudur, hem edebiyat doktorudur ve güzel arkadaştır,” diye bahsettiği Galip, henüz 39 yaşındayken Milli Eğitim Bakanı olmuştu. Oruç’un bu çalışması, Türkiye’nin kuruluşunda, başlıca reformlara imza atmış bu ismin kişisel dünyasına odaklanırken, yakın tarihe dair önemli veriler de sunuyor.

Michel Surya – Georges Bataille (2017)

GEORGES BATAILLE: ÖLÜM UĞRAŞI, Michel Surya, çeviren: Işık Ergüden, Alfa Yayınları

Bataille, çağdaş düşünceye önemli katkılarda bulunmuş filozoflardan. Surya’nın kapsamıyla dikkat çeken bu biyografisi de, Bataille’ın çalışmaları ve hayatı hakkında bilinmeyenleri aydınlatıyor. Kitap, Bataille aracılığıyla, son yüzyılın ilk yarısındaki Fransız entelektüel hayatını ayrıntılı bir şekilde ortaya koymasıyla da önemli.

Annemarie Schimmel – Hazreti Muhammed (2007)

HAZRETİ MUHAMMED, Annemarie Schimmel, çeviren: Okşan Aytolu, Profil Yayınları, din, 308 sayfa

Şu an Harvard Üniversitesi İslam Bilimleri Profesörü olarak görev yapan Annemarie Schimmel, Batı’nın İslam’a ve onun peygamberi Hz. Muhammed’e önyargılı olduğunu savunuyor. “Batı’nın İslâm peygamberi Muhammed’e karşı gösterdiği anlayışsız tavır beni eskiden beri rahatsız etmiştir. Sadece sıradan insanlar değil, oryantalistlerin çoğu da tarihin eleştirisini yaparken Muhammed’in negatif niteliklerini sergilemeye daha yatkın olmuşlardır,” diyen Schimmel’in kitabı, bu temel eleştiriden hareketle, Hz. Muhammed’e bir güzelleme niteliğinde. Schimmel, Hz. Muhammed’in doğumu şerefine yapılan kutlamaları, O’nun göklere yolculuğunu, isimlerini ve mucizelerini anlatıyor.

Richard T. Kelly – Sean Penn (2007)

SEAN PENN: HAYATI VE ZAMANLARI, Richard T. Kelly, çeviren: Sabri Kaliç, Stüdyo İmge Yayınları, biyografi, 512 sayfa

Richard T. Kelly, ‘Sean Penn’ kitabını bir “sözel biyografi” olarak tanımlıyor. Yani kitap, Amerikan sinemasının ünlü bir yönetmen ve oyuncusunun anlatımlarıyla hazırlandı. Bu kitap için, son dönemde Türkiye’de de kendince okur kitlesi edinen biyografik eserlerin iyi bir örneğidir denebilir. Kelly, Penn’in biyografisini vermeye çalışırken, sadece oyuncunun kişisel anlatımlarıyla sınırlı kalmak yerine, eleştirmenlerin ve yakın çevresinin Penn’e dair anlatımlarına da olabildiğince başvuruyor. Dolayısıyla eser, Penn’in ailesinden kişisel dünyasına; oyunculuk anlayışından muhalif tavrına kadar çok sayıda ayrıntıya uzanıyor.