Tekelci dünya düzeninde edebiyat eleştirisi kimin içindir?
Bu soruya, “insan içindir” yanıtını veren Sadık Albayrak, bu bilinçle kaleme aldığı ‘Cinayet Olan Edebiyat’ta, belli kişi ve edebiyat olgularını tartışarak, bizdeki edebi eğilimlerin ortaya konması ve anlaşılması konularında ipuçları veriyor, gerçekliğe eleştirel bakabilmenin kavramsal araçlarını paylaşıyor.
Okuma ve yazma, daha iyi bir kişilik kurmak, insanı umut ve öfkeyle ileriye götürmek için değilse, neye yarar?
Sadık Albayrak, harfleri öğrenmekten başlayarak, kitapların öğretmenliğinde süren kendi umut ve öfke yolculuğunun kapsamlı bir atlasını çıkarıyor.
Bir nevi kişisel tarihçe olarak tanımlayabileceğimiz kitap, her okurun kendi okuma macerasından çok şey bulacağı türde çalışmalardan.
Denemeleriyle her kuşaktan okuru cezbetmiş Adnan Binyazar’dan, bu toprakların özgün kültürüne odaklanmış metinler.
Hoşgörü, okuma kültürü, bilimin halklaşması, ulusal birikim, aydınlar ve bilinçlilik, çağdaş eğitim, çağdışı eğitimin tehlikeleri ve Anadolu’nun kadim bilgeliği, özgün üsluplarıyla öne çıkan bu denemelerde ele alınan kimi konular.
‘Radyo Benjamin’, her şeyden önce, Walter Benjamin’in ne denli çok yönlü ve üretken bir düşünür olduğunu ortaya koymasıyla dikkat çekiyor diyebiliriz.
Bu kitap, düşünürün 1929-1933 arasında Frankfurt ve Berlin radyolarında yaptığı 80’i aşkın yayınından yapılmış bir derleme.
Adı ekseriyetle fotoğraf hakkındaki yazılarıyla ve sinema, mimari, Yahudi teolojisi, Marksizm, çeviri çalışmaları, şiddet ve egemenlik alanlarına yaptığı katkılarla anılan Benjamin’in, radyo tarihinin ilk dönemlerindeki katkıları ise nispeten gölgede kaldı.
İşte Benjamin’in çoğu çocuklara yönelik yapılmış bu programları, hayranlık uyandıran genişlikte bir konu yelpazesine yayılıyor:
Benjamin’in konuşmaları, çocuklara yönelik olanlarına ek olarak, edebiyat zevki, okuma pratiklerinin popülerleşmesiyle ilgili Aydınlanma dönemi tartışmaları ve insanların mutsuz olma kapasitesi gibi konuları da ele alıyor.
Kitabın birinci bölümünde, Benjamin’in Berlin Radyosu ve Frankfurt Radyosu’nun “gençlik saati” için yazıp sunduğu “çocuklar için radyo hikâyelerinden” günümüze ulaşan metinler yer alıyor.
İkinci bölümde, Benjamin’in çocuklar için yazdığı radyo oyunları olan Kaspercik Hakkında Kuru Gürültü ve Soğuk Kalp bulunuyor.
Üçüncü bölüm, Benjamin’in “edebi radyo konuşmalarını”, derslerini, okumalarını, radyo sohbetlerinden ulaşılabilen metinleri, Hörmodelle yani ibretlik radyo oyunlarını ve çocuklar için hazırlanmamış iki radyo oyununu bir araya getiriyor.
Son olarak dördüncü bölümde ise, Benjamin’in radyoda yayınlanmak üzere kaleme alınmamış olmakla beraber radyo üzerine olan yazılarından bir seçki sunuluyor.
George Orwell’ın edebiyat yazılarını bir araya getiren, dönemin edebiyat dünyasına güçlü bir ışık tutmasıyla önem arz eden güzel bir derleme.
Orwell’ın metinleri, dönemin sanat akımlarıyla önde gelen eserleri, yazarları ve dönemin edebi tartışmalarını ele alıyor.
Fakat metinler bunun yanı sıra, yeni kelimeler yaratmaktan yazmanın bedeline, sosyalist yazından kitapların pahalılığına, basın özgürlüğünden edebiyatta bayağılaşmadan komik olmaya, Tolstoy’dan Joyce’a, pek çok konu ve kişiye doğru yol alıyor.
Orwell burada ayrıca, ‘Hayvan Çiftliği’nin yazım sürecinden kitabın yayıncılar tarafından ilk etapta neden ve nasıl reddedildiğini de okurlarıyla paylaşıyor.
Roman, öykü ve deneme gibi farklı türlerde sayısız eser vermiş Cevdet Kudret’in, güncelliğini hâlâ koruyan dil üzerine denemeleri.
50 yıl öncesinden bugünü görmüş öngörü sahibi Kudret, Türkçenin özleşmesinden dilin karakoncoloslarına, dil devriminden edebiyat diline, oyun dilinden dillerin gizli dünyasına ufuk açıcı pek çok konuyu irdelemekte.
‘Küçük Umutlar’, Mehmet Serdar’ın yirmiyi aşkın denemesini bir araya getiriyor.
1988 yılından bu yana, denemeleri farklı dergilerde yayımlanan Serdar, bu kitaptaki metinleriyle, okurla bir duyguda buluşmayı, bir düşünceyi paylaşmayı ve ortaklaşa bir duyarlılık ve düşünce düzlemi oluşturmayı amaçlıyor.
“Deneme yaşam bilgeliğine dayanmalı. Bilgiçlik kesinliğinde değil bilgelik esnekliğinde olmalı. En önemlisi okuyucunun katılımına açık bir yapısı olmalı. Deneme yazmak var olanın dışına çıkma girişimidir. Kuralları aşmaya çalışmaktır.” diyen Serdar, birbirinden farklı konuları işleyen metinleriyle, okurunu, iki yönlü bir diyaloga, derinlikli bir sorgulamaya davet ediyor.
‘Konuşmalar’a, Federico Garcia Lorca’nın şiir, tiyatro, resim, müzik, halk şarkıları, ninniler hakkında görüşlerini yansıtan konuşmaları yer alıyor.
Lorca 1922-1935 arasında İspanya’nın ve Amerika’nın çeşitli şehirlerinde, İspanyol sanatının önemli kültürel değerlerini yeniden canlandırmak ve yaymak; şiirlerinde ve tiyatro eserlerinde ima ettiği estetik fikirlerini ifade etmek ve yaratım sürecini açıklamak için konferanslar verdi.
Zamansız ölümü birçok çalışmasını yarım bıraktığı gibi, bu konuşmaları derleyip yayına hazırlamasını da engelledi.
Fakat ölümünden sonra kardeşeri, dostları ve yayımcıları, geride bıraktığı her bir satırı kurtarıp okurlarına iletmeye çalıştı.
İşte bu derleme, böylesi bir çabanın ürünü olarak elimizde duruyor.
Derleme özellikle, Lorca’nın şiir konusundaki düşüncelerindeki değişimi detaylı bir biçimde göstermeleriyle ilgi çekiyor.
‘Yasemin Mürekkebiyle’ isimli elimizdeki eser, Esra Yalazan’ın hayatı ve edebiyatı konu edinen denemelerinden oluşuyor.
Bir gazetenin iş ve yönetimle ilgili ekinde yazılar kaleme alan Yalazan, bu kitapta, edebiyat dünyasından isimler ve eserler kadar, insanı ilgilendiren birçok konuyu da irdeliyor.
Sait Faik, Le Clézio, Dvorjak, Nâzım Hikmet, Marquez, Marguerite Yourcenar, Hrant Dink, Romain Gary, Miguel de Unamuno, Tolstoy, Marcel Aymé, André Gorz, İlhan Berk, Eduardo Galeano; ‘Aylak Adam’, ‘İklimler’ ve ‘Kâtip Bartleby’, Yalazan’ın denemelerine konu olan yazarlar ile eserlerden birkaçı.
Yazar ayrıca, insanın hayatını etkileyen farklı ruh hallerini de denemelerinde işliyor.
Kahve sohbetlerine renk katacak, bilimsel olaylar ve kitaplarla ilgili, toplam 185 hikâye.
Elektrikli otomobilin gelişimi neden engellendi?
Bir asırdır yanan ampulün sırrı ne?
Hangi makine The Turk adıyla anılıyordu?
Kaybolan bir polisiye yazarı, on bir gün boyunca neler yaşadı?
Bu ve buna benzer, ilginç mi ilginç pek çok öykü, burada.
