Roman, öykü ve deneme gibi farklı türlerde sayısız eser vermiş Cevdet Kudret’in, güncelliğini hâlâ koruyan dil üzerine denemeleri.
50 yıl öncesinden bugünü görmüş öngörü sahibi Kudret, Türkçenin özleşmesinden dilin karakoncoloslarına, dil devriminden edebiyat diline, oyun dilinden dillerin gizli dünyasına ufuk açıcı pek çok konuyu irdelemekte.
‘Küçük Umutlar’, Mehmet Serdar’ın yirmiyi aşkın denemesini bir araya getiriyor.
1988 yılından bu yana, denemeleri farklı dergilerde yayımlanan Serdar, bu kitaptaki metinleriyle, okurla bir duyguda buluşmayı, bir düşünceyi paylaşmayı ve ortaklaşa bir duyarlılık ve düşünce düzlemi oluşturmayı amaçlıyor.
“Deneme yaşam bilgeliğine dayanmalı. Bilgiçlik kesinliğinde değil bilgelik esnekliğinde olmalı. En önemlisi okuyucunun katılımına açık bir yapısı olmalı. Deneme yazmak var olanın dışına çıkma girişimidir. Kuralları aşmaya çalışmaktır.” diyen Serdar, birbirinden farklı konuları işleyen metinleriyle, okurunu, iki yönlü bir diyaloga, derinlikli bir sorgulamaya davet ediyor.
‘Konuşmalar’a, Federico Garcia Lorca’nın şiir, tiyatro, resim, müzik, halk şarkıları, ninniler hakkında görüşlerini yansıtan konuşmaları yer alıyor.
Lorca 1922-1935 arasında İspanya’nın ve Amerika’nın çeşitli şehirlerinde, İspanyol sanatının önemli kültürel değerlerini yeniden canlandırmak ve yaymak; şiirlerinde ve tiyatro eserlerinde ima ettiği estetik fikirlerini ifade etmek ve yaratım sürecini açıklamak için konferanslar verdi.
Zamansız ölümü birçok çalışmasını yarım bıraktığı gibi, bu konuşmaları derleyip yayına hazırlamasını da engelledi.
Fakat ölümünden sonra kardeşeri, dostları ve yayımcıları, geride bıraktığı her bir satırı kurtarıp okurlarına iletmeye çalıştı.
İşte bu derleme, böylesi bir çabanın ürünü olarak elimizde duruyor.
Derleme özellikle, Lorca’nın şiir konusundaki düşüncelerindeki değişimi detaylı bir biçimde göstermeleriyle ilgi çekiyor.
‘Yasemin Mürekkebiyle’ isimli elimizdeki eser, Esra Yalazan’ın hayatı ve edebiyatı konu edinen denemelerinden oluşuyor.
Bir gazetenin iş ve yönetimle ilgili ekinde yazılar kaleme alan Yalazan, bu kitapta, edebiyat dünyasından isimler ve eserler kadar, insanı ilgilendiren birçok konuyu da irdeliyor.
Sait Faik, Le Clézio, Dvorjak, Nâzım Hikmet, Marquez, Marguerite Yourcenar, Hrant Dink, Romain Gary, Miguel de Unamuno, Tolstoy, Marcel Aymé, André Gorz, İlhan Berk, Eduardo Galeano; ‘Aylak Adam’, ‘İklimler’ ve ‘Kâtip Bartleby’, Yalazan’ın denemelerine konu olan yazarlar ile eserlerden birkaçı.
Yazar ayrıca, insanın hayatını etkileyen farklı ruh hallerini de denemelerinde işliyor.
Kahve sohbetlerine renk katacak, bilimsel olaylar ve kitaplarla ilgili, toplam 185 hikâye.
Elektrikli otomobilin gelişimi neden engellendi?
Bir asırdır yanan ampulün sırrı ne?
Hangi makine The Turk adıyla anılıyordu?
Kaybolan bir polisiye yazarı, on bir gün boyunca neler yaşadı?
Bu ve buna benzer, ilginç mi ilginç pek çok öykü, burada.
Osman Torun’un hazırladığı ‘Düşünceler Sözleşince’, genç okurlar için günümüz Türkiyeli yazarlardan seçilmiş denemeler sunuyor.
Deneme türünün, Türkiye’deki gençlik edebiyatı içinde kendisine henüz sağlam bir yer edinememiş olduğu gerçeği düşünüldüğünde, antolojinin bu anlamda önemli bir boşluğu doldurduğunu söyleyebiliriz.
Türkiye deneme edebiyatının bugünkü önemli elli dört yazarından seçilmiş ürünleri barındıran elimizdeki nitelikli antoloji, gençleri denemeyle tanıştırmayı, onlara bu eleştirel, sorgulayıcı, ufuk açan türü sevdirmeyi amaçlıyor.
Antolojiye alınan denemeler, gençlerin ilgi alanları, değerleri ve gençlik dönemi özellikleri dikkate alınarak seçilmiş.
Türkiye’nin son dönemdeki dönüşümünde edebiyat, şiir ve sanatın nasıl bir rol üstlendiğini, belli başlı aktörler üzerinden tartışan denemeler.
Enver Gökçe’yi doğuran siyasi ve toplumsal koşullar; İsmet Özel’in bir devrimci ve İslamcı şair olarak portresi ve 1980’lerde sanat pratikleriyle solun ilişkisi, Osman Çutsay’ın eleştirel bir bakışla irdelediği kimi konular.
‘Şair Sözü Yalan Değildir’, şair ve yazar Hasan Hüseyin Yalvaç’ın 2003-2008 arasında kaleme aldığı denemelerini bir araya getiriyor.
Türkiye edebiyatında yeni üretimlerin gerekliliği; edebiyat yarışmaları; kültür emperyalizmi; ulusal kimlik ve edebiyat; yazarlık ve eylem ilişkisi; edebiyatta özgür irade ve Anadolu’da edebiyat ve sanat, denemelerde ele alınan konulardan birkaçı.
Yalvaç, kitaba adını veren denemesinde ise, Fuzulî’nin “Ger derse ki Fuzulî güzellerde vefa var / Aldanma ki şair sözü elbette yalandır” dizelerine itiraz ediyor.
Yalvaç, dünyaya karşı sorumluluk duyan aydın şairlerin, kaleme aldıkları ürünlerinde yalancı olamayacaklarını söylüyor.
Bir doktor olarak hastalarına şifa dağıtan İzzet Memi, bu sefer kendisiyle derinlemesine bir yüzleşmeye girerek, ruhunu ameliyat masasına yatırıyor.
Yazar bu yüzleşmeye, fikirlerimizin yuvalandığı ve kimi zaman değişime direnç gösteren beyinden başlayarak duyguların şekillendiği kalbe, lezzeti simgeleyen mideye ve hayatın yükünü çeken ayaklara uzanıyor.
Robert Moor’da bu kitabın ilk nüveleri, 2009 yılında yaptığı bir yürüyüşte, ayaklarımızın altında yatan yolların, patikaların neler olabileceği ve bizi nereden alıp nereye götürdüğü üzerine düşünürken ortaya çıktı.
‘Patikalar’, dünyayı gezmiş Moor’un, tarihte unutulup gitmiş Cherokee parkurlarından devasa karınca patikalarına, kıtaları birbirine bağlayan yürüyüş yollarından otobanlara, internet ağlarından göç yollarına, hem insanların hem de hayvanların inşa etmiş olduğu patikaları bilim, tarih, felsefe, doğa ve bilgelik perspektifli bir bakışla irdelediği yazılarını sunuyor.
Moor bunu yaparken de, insanların ve hayvanların dünya üzerindeki yolculuğunun kıtaları aşacak seviye ve yoğunluğa nasıl ulaştığını, insanın doğa ve teknolojiyle kurduğu ilişkinin bizzat doğanın kendisini nasıl dönüştürdüğünü ve kişisel olarak her birimizin kendi yaşam patikalarımızı nasıl inşa ettiğimizi irdeliyor.
Bu ağların hem insanı hem de dünyayı anlamamız konusunda bize nasıl yardımcı olduğu üzerine düşünmek isteyenler bu kitabı muhakkak edinmeli.
Dipnotski 