Dil – Sayfa 7 – Dipnotski

Bedia Demiriş – Latincede Fiiller (2014)

Bedia Demiriş, Latinceyi yeni öğrenmeye başlayanlar için hazırladığı ‘Latincede Filler’de, Latincenin gramerinde önemli bir yeri olan filleri özelliklerine göre gruplandırıyor; fiil çekimlerinin kip, çatı, zaman ve şahıslara göre aldığı biçimleri anlatıyor.

Kitapta, oluşturulan çekim tablolarında her bir gruptan örnek bir fiil alınarak var olan bütün kip, çatı ve zamanlarında çekim yapılıyor, bunun yanı sıra fiilerden isim ve sıfatların nasıl oluşturulduğu, kelimelerin nasıl okunduğu ve Latincede en çok kullanılan kelimelerin hangileri olduğu gösteriliyor.

Kitap, Latinceyi yeni öğrenenler için nitelikli bir başlama kılavuzu.

Künye: Bedia Demiriş – Latincede Fiiller, Kabalcı Yayınları, dil, 327 sayfa

Dilek Şahzâde – Türkçe’yi Doğru,, Etkili ve Güzel Konuşma Kit-Hapı (2008)

TÜRKÇE’Yİ DOĞRU, ETKİLİ VE GÜZEL KONUŞMA KİT-HAPI, Dilek Şahzâde, Omega Yayınları, dil, 452 sayfa

Dilek Şahzâde’nin ‘Türkçe’yi Doğru, Etkili ve Güzel Konuşma Kit-Hapı’, dilin ne olduğundan sunum tekniklerine ve yaratıcı okumaya kadar, Türkçe’nin düzgün kullanımına dair birçok ayrıntı barındırıyor. Türkçe’nin zenginliği, ses özellikleri, türetme gücü, sözdizimi, yapısı, evreleri ve sık yapılan yanlışlar, kitabın ele aldığı konuların başında geliyor. Şahzâde bu yanlışları açıkladıktan sonra, Türkçe’nin doğru kullanımında gözetilmesi gereken teknik, pratik ve kuramsal süreçleri anlatıyor. Çalışma, bununla da yetinmeyerek, Türkçeyi konuşmanın ve yazmanın on bir altın kuralını da sunuyor. ‘Doğallık’ ‘Anlamlılık’, ‘Akıcılık’, Vurgu ve Tonlama’, ‘Anlaşılabilirlik’, ‘Harflerin Doğru Çıkışı’, ‘Hız’ ve ‘Ses Kalitesi’ gibi, bir dilin doğru konuşulmasının olmazsa olmazları konusunda nitelikli bir kılavuz.

Christine Allison – Yezidi Sözlü Kültürü (2007)

YEZİDİ SÖZLÜ KÜLTÜRÜ, Christine Allison, çeviren: Fahriye Adsay, Avesta Yayınları, kültür, 502 sayfa

Yezidiler, Kürtlerden oluşan dini ve kültürel bir topluluk. Christine Allison’ın ‘Yezidi Sözlü Kültürü’ de, Yezidi geleneklerini sosyal bağlamlarıyla ele alan ilk eser. Kitabını, “Yezidilerin sözlü gelenek alanını yabancılarca anlaşılabilir şekilde ‘haritalandırma’ çabasıdır,” şeklinde tanımlayan Allison, bu halkın geleneklerinin belli başlı alanlarını ve özelliklerini belirlemeyi ve bir diğeriyle olan ilişkilerini kaydetmeyi amaçlıyor. Şu ana kadar sadece Yezidilerin dini inanışını temel alan eserlerin çokluğu düşünüldüğünde, Yezidilerin ve genelde Kürtlerin geleneklerinin anlamına, sözlü kültürüne odaklanan böylesi bir çalışmanın değeri daha iyi anlaşılır.

Ali Işık – Yabancı Dil Nasıl Öğrenilmez? (2007)

YABANCI DİL NASIL ÖĞRENİLMEZ?, Ali Işık, Elma Yayınları, kişisel gelişim, 131 sayfa

Ali Işık’ın İngilizce öğretmenliği gibi, dil öğrenimi konusunda önemli bir deneyimi var. Yazarın bu çalışması, herhangi bir dilin nasıl öğrenilemeyeceğine odaklanıyor. Işık’a göre önemli olan, yabancı dil edinmek değil, yabancı dili öğrenmektir. Dolayısıyla çalışma, dil öğrenimi konusunda yaşanılan sorunları ve başarı eksikliğinin nedenlerini anlatıp, bunlar için çözüm önerileri sunuyor. Işık, her insanın yüzme gibi, doğuştan yeteneklere sahip olduğunu ve dil öğrenmenin de bu tarz bir yetenek olduğunu savunuyor. Yazarın öğretmenliğinden kaynaklı olarak, çalışmasının hem dil öğrenenlere hem de öğretenlere yararlı bilgiler ve öneriler sunduğunu söyleyebiliriz.

Kadri Yıldırım – Temel Alıştırma ve Metinlerle Kürtçe Dilbilgisi (2013)

TEMEL ALIŞTIRMA VE METİNLERLE KÜRTÇE DİLBİLGİSİ, Kadri Yıldırım, Avesta Yayınları, eğitim, 448 sayfa

Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesindeki Yaşayan Diller Enstitüsü müdürlüğünü yürüten Kadri Yıldırım’ın rehber çalışması, derslerde ve kurslarda Kürtçe öğrenmeye katkıda bulunmayı amaçlıyor. Yıldırım, Kürtçenin standartlaşması yolunda bir çaba olarak değerlendirilebilecek kitabında, Latin Kürt alfabesini tanıtıyor, dil, lehçe ve ağız terimlerini kapsamlı bir bakışla ele alıyor. Yıldırım devamında, Kürtçede eril dişil ayrımı, mastar ve filler, fiil kökleri, şahıs zamirleri, sıfatlar, edatlar ve bağlaçlar gibi konuları anlatıyor. Kürtçenin Kurmancî lehçesinden örnek metinler barındıran kitabın anlatım dili ise Türkçe.

Steven Roger Fischer – Dilin Tarihi (2013)

Steven Roger Fischer’in özel dilbilim terminolojisi ya da yöntemleri hakkında hiçbir önbilgi gerektirmeyen kitabı ‘Dilin Tarihi’, dilin nitelikli bir tarihini sunuyor.

Dili, yalnızca insan dillerini değil, hayvan dillerini de kapsayacak şekilde ele alan Fischer, bütün hayvanların dillerinden primat dillerine, genel olarak Homo Sapiens‘lerin dilinden büyük dil ailelerine, yeni küresel toplumun dil kullanımından özgül dil ailelerine ve İngilizcenin muhtemel geleceğine kadar, dilin kapsamlı bir hikâyesini kaleme getiriyor.

Çalışma, dilbilim öğrencilerinin yanı sıra, konuya giriş yapmak isteyen okurlara da hitap ediyor.

Künye: Steven Roger Fischer – Dilin Tarihi, çeviren: Muhtesim Güvenç, İş Kültür Yayınları, dilbilim, 260 sayfa

Guy Deutscher – Dilin Aynasından (2013)

DİLİN AYNASINDAN, Guy Deutscher, çeviren: Cemal Yardımcı, Metis Yayınları, dilbilim, 293 sayfa

Dilbilimci Guy Deutscher elimizdeki kitabında, dilin kültürle ilişkisini ayrıntılı bir analize tabi tutuyor. Deutscher, her geçen gün sayıları azalan yerel diller de dahil, dünyadan pek çok dili inceleyerek, dilin kültür tarafından mı biçimlendirildiği, yoksa doğadan mı devralındığı; dil ile düşünüş tarzı arasında ne gibi bağlantılar olduğu ve dilin düşünce üzerinde etkileri gibi tartışmaları, çalışmasının merkezine alıyor. Akıcı tarzıyla, dilbilimciler kadar, konuya vakıf olmayan okurlara da hitap eden kitap, dilin renk ve mekân algımız ile cinsiyet ayrımına dair fikirlerimizdeki belirleyiciliğini de araştırıyor.

Derek Bickerton – Âdem’in Dili (2012)

ÂDEM’İN DİLİ, Derek Bickerton, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, dil, 283 sayfa

Dilbilimci Derek Bickerton ‘Âdem’in Dili’nde, dilin nasıl evrimleştiğini araştırarak, insan olmanın anlamı konusunda lisanın neden kilit öğe konumunda olduğunu irdeliyor. Dilin, dik yürümek ve kavrayıcı başparmaklar gibi evrimsel bir adaptasyon olduğunu söyleyen Bickerton, çalışmasının merkezine, burada ne tür bir evrimin söz konusu olduğu sorusunu yerleştiriyor. Yazar, dilin, çevresel şartları kendi gereksinimlerimize uydurmamazın bir parçası olduğunu belirtiyor ve yaklaşık iki milyon yıl geriye giderek, insanı vahşi doğada bir araya getirip onu güçlü kılan özgül bir iletişim sisteminin nasıl inşa edildiğini araştırıyor.

Mehmet Çelik ve Mehmet Sait Toprak – Süryanca Dilbilgisi (2012)

SÜRYANCA DİLBİLGİSİ, Mehmet Çelik ve Mehmet Sait Toprak, Atılım Üniversitesi Yayınları, dil, 418 sayfa

Uzun soluklu bir akademik çalışmanın meyvesi olan ‘Süryanca Dilbilgisi’, aynı dil ailesine mensup Arapça ve İbranice’den yararlanarak Süryanca’nın gramatik kurallarını ortaya koyuyor. Süryani dili ve edebiyatının tarihi süreçteki evriminin anlatımıyla açılan kitapta, Süryani alfabesi, harf sistemi, telaffuz kuralları; Süryanca isimler, zamirler, ayrılmaz takılar, tümleç, sıfatlar ve son ekler gibi konular ele alınıyor. Kitabın devamında, Süryanca filler ile okurun fiil yapısını tam olarak kavrayabilmesi için hazırlanmış fiil çekim tabloları yer alıyor. Kitaba, Süryanca-Türkçe ve Türkçe-Süryanca bir sözlük de eklenmiş.

Kâmil Aksoylu – Lazuri Notkvamepe (2012)

LAZURİ NOTKVAMEPE, Kâmil Aksoylu, Genesis Kitap, dil, 216 sayfa

Laz dili ve kültürü üzerine yapılan araştırmalar çok yeni sayılır. Zira Laz kültürü hareketi, 1993 yılında OGNİ dergisi süreciyle başlamıştı. Yirmi yıllık süreçte dil ve kültür alanında önemli çalışmalar yapılmış olsa da, bu alanlarda bilgi, kaynak ve arşivlerin oluşturulması konusundaki çalışmalar yetersiz. İşte Kâmil Aksoylu ‘Lazuri Notkvamepe’de, bu konuda değerli bir adım atıyor. Yazar, Türkiye’nin kadim dillerinden Lazcanın deyimlerini ve atasözlerini açıklıyor; Laz dili ve alfabesi ve Laz alfabesinin kullanımı gibi konularda okuyucularını aydınlatıyor. Kitapta, bin 200 civarında deyim ve atasözü yer alıyor.