Kategori: İktisat

David Harvey – Neoliberalizmin Kısa Tarihi (2015)

Neoliberalizmin tarihsel gelişimini izleyen, sistemin dünya çapında zenginler lehine ve yoksullar aleyhine sebep olduğu büyük yıkımı gözler önüne seren bir eser.

Kitap, neoliberalleşmenin nereden geldiğinin ve dünya sahnesini nasıl bu kadar kuşatıcı bir şekilde istila ettiğinin politik-ekonomik öyküsü.

David Harvey, bununla da yetinmeyerek, bu öyküyü eleştirel bir şekilde ele alıyor; alternatif politik ve ekonomik düzenlemelerin tespiti ve inşası için bir çerçeve de sunuyor.

Harvey, neoliberalizmi aşmanın tek yolunun da, sadece neoliberalizmin değil, genelde sermayenin çelişkilerine otoriter değil sosyalist bir çözüm üretecek yerel muhalefet güçlerinin ve küresel bir toplumsal hareketin ortaya çıkmasıyla mümkün olduğunu belirtiyor.

Rızanın inşası, neoliberal devletin oluşumu, eşitsiz coğrafi gelişmeler ve Çin tarzı neoliberalizm üzerine yeniden ve derinlemesine düşünmek için birebir.

  • Künye: David Harvey – Neoliberalizmin Kısa Tarihi, çeviren: Aylin Onacak, Sel Yayıncılık, iktisat, 256 sayfa, 2015

Yiğit Karahanoğulları – Marx’ın Değeri Ölçülebilir mi? (2009)

Yiğit Karahanoğulları, alt başlığı ‘1988-2006 Türkiyesi İçin Ampirik Bir İnceleme’ olan ‘Marx’ın Değeri Ölçülebilir mi?’de, Marksist değer kategorilerinin ampirik tahlilini yapıyor.

Kitabın isminde dile getirilen soruya “evet” yanıtını veren Karahanoğulları, değer kategorilerini Türkiye ekonomisi açısından ölçüyor ve bu ölçümlerden hareketle, Türkiye’nin yakın dönem geçmişinde kriz dinamiklerine ilişkin yorumlar üretiyor.

Çalışmasına, “değer nedir?” sorusunun iktisat bilimi için anlamını sorgulayarak başlayan yazar, Marksist iktisadın 20. yüzyıldaki dönüşümü; değerin hesaplanması ve üretken emek konularına odaklanıyor ve nihayetinde, ampirik bulgular ile 1988-2006 yıllarında Türkiye kapitalizminin yapısal dönüşümü arasındaki ilişkileri tartışıyor.

Kitabın, Marksist iktisadı öğrenmek ve geliştirmek isteyen okurlara özellikle hitap edeceğini söylemeliyiz.

  • Künye: Yiğit Karahanoğulları – Marx’ın Değeri Ölçülebilir mi?, Yordam Kitap, iktisat, 320 sayfa

Orhan Kurmuş – Bir Bilim Olarak İktisat Tarihinin Doğuşu (2009)

Orhan Kurmuş, ilk baskısı 1982 yılında yapılan ‘Bir Bilim Olarak İktisat Tarihinin Doğuşu’nda, iktisat tarihinin bir bilim dalı olarak nasıl ortaya çıktığını irdeliyor.

Kurmuş, 1830’lardan 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan zaman dilimine yayılan ve literatürde İngiliz Tarihçi Okulu olarak geçen düşünce okulunu oluşturan isimlerin, iktisat bilimi ve yöntemi konularındaki görüşlerini açıklıyor ve bu isimlerin, bir bilim dalı olarak iktisat tarihinin temelini atmalarını inceliyor.

Kurmuş kapsamlı çalışmasında, günümüz iktisat tarihinin daha iyi anlaşılabilmesi için, bu dalın nasıl oluştuğunun ve hangi düşünce temellerine dayandığının izini sürüyor.

  • Künye: Orhan Kurmuş – Bir Bilim Olarak İktisat Tarihinin Doğuşu, Yordam Kitap, iktisat, 256 sayfa

David Harvey – Dünyanın Halleri (2019)

‘Dünyanın Halleri’, coğrafyamızı üreten ve yeniden üreten süreçleri, ayrıca bunların dünyadaki insan hayatı ve çevre açısından sonuçlarını anlamak için sağlam bir çerçeve çıkarıyor.

Zamanımızda dünyanın değişen coğrafyasını eleştirel bir anti-kapitalist perspektiften değerlendirmenin hem mantıklı hem de zorunlu olduğunu belirten David Harvey, tüm dünyayı saran betonlaşma dalgasının, kapitalizmin sermaye fazlası ve emek için görece tam istihdam yaratarak toplumsal istikrarı garantiye alma girişiminin sonucu olduğunu, pek çok somut örnekten hareketle gösteriyor.

Kitapta tartışılan kimi konular şöyle:

  • Coğrafyada devrimci ve karşı-devrimci kuramlar ve getto oluşumu,
  • Marx’ın teorisinden hareketle kapitalist birikimin coğrafyası,
  • Kapitalist sistemde kent süreci,
  • Sacré-Cœur Bazilikası bağlamında anıt ve mit,
  • Zaman-mekân sıkışması ve postmodern durum,
  • Geç kapitalizmde kent yönetiminin dönüşümü,
  • Yeni emperyalizmde mülksüzleştirme yoluyla birikim,
  • Kapitalist sistemin krizlerinin kentsel kökenleri,

Harvey’nin kitabı, aşırı birikim sorunlarının nasıl bariz bir şekilde dizginlenmemiş kentleşmeye ve beraberinde getirdiği toplumsal hastalıklara dönüştüğünü gözler önüne sermesiyle dikkat çekiyor.

  • Künye: David Harvey – Dünyanın Halleri, çeviren: Kolektif, Sel Yayıncılık, siyaset, 432 sayfa, 2019

Bağımsız Sosyal Bilimciler – AKP’li Yıllarda Emeğin Durumu (2015)

AKP’nin, bütünüyle sermaye kesimini gözeten, kollayan neoliberal politikalarının toplumun çoğunluğu üzerindeki olumsuz etkilerini gözler önüne seren bir çalışma.

AKP döneminde işgücü piyasalarındaki gelişmeler, gelir ve servet bölüşümündeki adaletsizlikler ile partinin sağlık ve kentleşme politikaları hakkında aydınlanmak için iyi bir kaynak.

  • Künye: Bağımsız Sosyal Bilimciler – AKP’li Yıllarda Emeğin Durumu, Yordam Kitap

Yanis Varoufakis – Kızımla Ekonomi Sohbetleri: Kapitalizmin Kısa Tarihi (2019)

Bu kitap, meslekten ekonomist olmayan her okurun kütüphanesinde bulunmayı hak ediyor.

Yunanistan’da ekonomi bakanlığı yaparken tanıdığımız Yanis Varoufakis, kızıyla sohbet havasında kaleme aldığı bu kısa ama etkili kitabında, ekonomik konuları duru bir şekilde açıklıyor.

Akademik derinliğe dayanmakla birlikte son derece akıcı olan metin, gençler başta olmak üzere, daha çok teknik bir konuymuş gibi bize sunulan ekonomiyi ve ekonominin işleyişini daha iyi kavramak isteyen her okura hitap edecek türden.

Biliyoruz ki, uzmanlar çoğu zaman karmaşık fikirleri basit şekilde açıklamaktansa jargonun arkasına saklanmayı tercih eder.

Varoufakis ise bu yaklaşıma temelden karşı çıkıyor ve eğer ekonomiyi uzmanlara bırakırsak en önemli siyasi kararları da onlara bırakacağımız gerçeğini özellikle vurguluyor.

Kitapta yanıtı aranan kimi sorular şöyle:

  • Borç, para ve servetin kökeni nedir?
  • Toplumlar arası eşitsizlikler nasıl ortaya çıktı ve derinleşti?
  • Piyasaları olan toplumlar neden ve nasıl piyasa toplumlarına dönüştü?
  • Takas değerinin deneyimsel değere üstünlüğü hangi sonuçları doğurdu?
  • Yoktan para yaratılması nasıl mümkün olabilir?
  • Borç ile kâr neden birbirinden ayrılamaz?
  • Neden kamu borcu diğer borç tiplerinden farklıdır?
  • Emek ve para piyasalarını diğer piyasalardan ayıran nedir?
  • İnsan emeği üretim sürecinden bütünüyle çıkarılabilir mi?
  • Bankacılar neden krizleri tetikleyici şekilde davranırlar?
  • Enflasyon, deflasyon ve arbitraj nasıl işler?
  • Para politikalarını siyasetten ayırmak mümkün müdür?
  • Piyasa ekonomilerinin sorunları daha çok piyasa ile çözülebilir mi?
  • Ekonomi, mutluluk ve anlam arayışı üzerine bize neler söyleyebilir?

Künye: Yanis Varoufakis – Kızımla Ekonomi Sohbetleri: Kapitalizmin Kısa Tarihi, çeviren: Sinan Aslaner, Epsilon Yayıncılık, iktisat, 165 sayfa, 2019

Asbjørn Wahl – Refah Devletinin Yükselişi ve Düşüşü (2015)

Bu kitap, uzun bir tarihe sahip refah devletine, özellikle de bunun Kuzey ülkeleri modeline sıkı eleştiriler yönelten bir inceleme.

Bu sosyal modelin toplumsal ve tarihsel kökenlerine, 1980’lerden bu yana süren neoliberal saldırıların modele etkilerine ve daha da önemlisi refah devletinin geleceğine dair nitelikli bir tartışma.

Asbjørn Wahl, toplumda gücün nasıl yer değiştirdiğini ve bunun neden giderek artan eşitsizliklere yol açtığını gözler önüne seriyor.

Kitabın bir diğer önemli katkısı ise, dikkatini sosyal demokrasinin serpilip gelişmesinin ve halen yaşamakta olduğu yıkımın ardında yatan güç dengesindeki değişim üzerinde yoğunlaştırması.

  • Künye: Asbjørn Wahl – Refah Devletinin Yükselişi ve Düşüşü, çeviren: Haldun Ünal ve Baran Öztürk, h2O Kitap, siyaset, 288 sayfa, 2015

Hayri Kozanoğlu – Küresel Krizin Anatomisi (2009)

‘Küresel Krizin Anatomisi’, Hayri Kozanoğlu’nun BirGün gazetesinde yayımlanan köşe yazılarını bir araya getiriyor.

Kitabın “Sunuş” kısmında, 2008 yılında Amerika’da başlayıp hızla bütün dünyaya yayılan küresel krizin genel bir panoramasını çizen Kozanoğlu, devamındaki yazılarında da, bunalımı çok boyutlu bir bakışla irdeliyor.

Krizin henüz başlarında bulunduğumuzu savunan yazar, 2007 krizinin, kapitalist küreselleşmenin ilk buhranı olduğunu ve etkisinin daha uzun süreceğini söylüyor.

Kozanoğlu’nun yazıları, muazzam şiddetiyle tüm coğrafyaları, sektörleri ve toplumsal kesimleri etkileyen krizi farklı yönleriyle inceliyor.

  • Künye: Hayri Kozanoğlu – Küresel Krizin Anatomisi, Agora Kitaplığı, iktisat, 156 sayfa

Pierre Dardot ve Christian Laval – Dünyanın Yeni Aklı (2018)

Bizde yeni baskısı yapılan ‘Dünyanın Yeni Aklı’, 2009’da ilk yayımlandığında, Fransa’da başlayarak bütün dünyada büyük tartışmalar yaratmıştı.

Pierre Dardot ve Christian Laval burada, neoliberalizmi yalnızca çağdaş kapitalizmin en güncel biçimi olarak değil, insanları evrensel rekabet ilkesi uyarınca yönetme eğiliminde olan ve toplumlarımızda baskın olan bir akılsallık biçimi olarak tanımlayıp çözümlemeye koyuluyor.

Başka bir deyişle neoliberalizmi, insanların kendileriyle kurduğu ilişkileri belirleyen bir “varoluş normu” olarak tanımlayan yazarlar, neoliberal aklın bir yandan yeni piyasalar oluştururken, öte yandan piyasa mantığını devletin yanı sıra, kişilerin kendileriyle kurdukları ilişkiye de sirayet edecek şekilde genişlettiğini belirtiyor.

Kitabın asıl vuruculuğu da burada yatıyor.

Zira Dardot ve Laval, neoliberal dünyada devletin bir şirket gibi yönetilmesi kadar, her birimiz de kendimizi bir şirket gibi yönetmeye itiliyoruz.

Kitapta, Ferhat Taylan’ın yazarlarla yaptığı bir söyleşi yer alıyor.

Bu söyleşi de, kitabın Fransa’da yayımlanmasından sonraki tartışmalar ve sonrasında yaşananlar hakkında okuru aydınlatmasıyla önemli.

Özellikle, neoliberal dünyada beyaz yakalıların işletme mantığı ve onun getirdikleri üzerine düşünmek isteyenlerin muhakkak okumaları gereken bir eser.

  • Künye: Pierre Dardot ve Christian Laval – Dünyanın Yeni Aklı: Neoliberal Toplum Üzerine Bir Deneme, çeviren: Işık Ergüden, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, siyaset, 476 sayfa, 2018

Sadun Aren – 100 Soruda Para ve Para Politikası (2009)

Sadun Aren ‘100 Soruda Para ve Para Politikası’nda, çağımızda ekonomik ve toplumsal yaşamın ayrılmaz parçası haline gelen para ve para sorunlarını anlatıyor.

İlk baskısı 1984 yılında yapılan kitabında Aren, para hakkında temel bilgiler verdikten sonra, uluslararası para ve ödeme sorunları ve para politikası sorunlarını kapsamlı bir bakışla ele alıyor.

Gerçek olayların, parasal örtülerle karşımıza çıktığını söyleyen Aren, olayların perde arkasındaki gerçeklerin daha iyi anlaşılabilmesini para ve para politikaları konusundaki temel bilgileri okurlara sunuyor.

  • Künye: Sadun Aren – 100 Soruda Para ve Para Politikası, İmge Kitabevi, iktisat, 204 sayfa