İnceleme – Sayfa 61

Metin Cengiz – Küreselleşme, Postmodernizm ve Edebiyat (2007)

KÜRESELLEŞME, POSTMODERNİZM VE EDEBİYAT, Metin Cengiz, Şiirden Yayınları, inceleme, 285 sayfa

Metin Cengiz elimizdeki kitabında, küreselleşme ve postmodernizm kavramlarını, edebiyat, birey ve toplum bağlamında tartışıyor. İki bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde, küreselleşmenin ne olduğu, tarihi süreci ve postmodernizmle ilişkisi, Marksist bir bakış açısıyla irdeleniyor. Kitabın ikinci bölümünde de, postmodernist teoriler ile bunların önemli temsilcileri inceleniyor. Türkiye’de küreselleşme ve postmodernizm gibi konuların edebiyat üzerinden düşünüldüğü önemli bir çalışma olan kitap, günümüz şiirine ve yaşadığı tıkanmalara yeni bir bakış açısı getirmeyi amaçlıyor. Marksist felsefe ve şiir ilişkisi, kitabın öne çıkan bir diğer yönü.

Ayşenur Kolivar ve Leyla Çelik (ed.) – Fadime Kimdir? (2007)

FADİME KİMDİR, editör: Ayşenur Kolivar ve Leyla Çelik, Heyamola Yayınları, folklor, 250 sayfa

Fadime, genellikle Karadeniz bölgesine atfedilen fıkraların, Temel figürüyle birlikte olmazsa olmaz karakterlerindendir. Yayınevinin bu çalışması da, çoğu zaman Temel’in karısı ya da kızı karakteriyle karşımıza çıkan Fadime’nin folklorik, sosyolojik ve güncel değerlendirmelerinden oluşuyor. Kitabın en ilgi çeken yönü, Fadime’yi hem coğrafi ve toplumsal koşulların ortaklaştırdığı yönleriyle hem de farklı kültürler ve dillerde ifade edilen kadınlık durumlarının çeşitliliğiyle sunmasıdır diyebiliriz. Hatırlanacağı gibi Heyamola Yayınları tarafından daha önce de ‘Temel Kimdir’ adlı bir çalışma da yayımlanmıştı.

Rebecca Bryant – Tebaadan Vatandaşa (2007)

TEBAADAN VATANDAŞA: KIBRIS’TA MODERNİTE VE MİLLİYETÇİLİK, Rebecca Bryant, çeviren: Seyhan Özmenek, İletişim Yayınları, inceleme, 336 sayfa

Rebeca Bryant, ‘Tebaadan Vatandaşa: Kıbrıs’ta Modernite ve Milliyetçilik’ isimli bu kitabında, Türkler ve Rumlardan ibaret günümüz Kıbrıs’ının milliyetçilikle dansına odaklanıyor. Adadaki milliyetçi hareketlerin yükselişe geçtiği ve çatıştığı dönemlerin tarihini veren Bryant, Kıbrıs’ı milliyetçilik öncesi ve milliyetçilik sonrası şeklinde iki dönemde ele alıyor. Böylece, adanın tarihini, antropolojik bir gözle yalnızca ada üzerindeki iki cemaatin tarihiyle okumayı öneren Bryant, bu iki cemaatin kendi aralarındaki ilişkileri, ada bölünmeden önce ve yüzyıllara yayılan birliktelik, farklılık ve çatışmalar ile İngiliz sömürge döneminde yaşananlar çerçevesinden ele alıyor. Bryant’ın çalışması, Kıbrıs ve milliyetçilik üzerine yeniden düşünmek isteyenlere ziyadesiyle hitap edecek kapsam ve nitelikte.

Zehra İpşiroğlu (haz.) – Çağdaş Türk Yazını (2007)

ÇAĞDAŞ TÜRK YAZINI, hazırlayan: Zehra İpşiroğlu, Toroslu Kitaplığı, inceleme, 247 sayfa

Zehra İpşiroğlu’nun hazırladığı ‘Çağdaş Türk Yazını’, Türkiye şiir, öykü, roman, tiyatro, eleştiri, çocuk edebiyatı gibi yazın türlerinin serüvenini öğrenmek isteyenler için önemli bir kaynak kitap. İpşiroğlu, “yazının işlevi ve konumu nedir?” sorusundan hareketle, Türkiye edebiyatında bu yazınsal türlerin kökenlerine ve gelişim aşamalarına odaklanıyor. Nazan Aksoy, Semih Gümüş, Turgay Fişekçi, Cenk Gündoğdu, Füsun Akatlı, Yıldız Ecevit, Ayşegül Yüksel, Zehra İpşiroğlu, Nihal Kuyumcu, Karin Emine Yeşildada ve Selahattin Dilidüzgün’ün yazarları olduğu kitap, Türkiye edebiyatının serüvenini, temel sorunları ve buna dair çözüm önerilerini barındırıyor.

Müslüm Yücel – Edebiyatta Ölüm ve İntihar (2007)

EDEBİYATTA ÖLÜM VE İNTİHAR, Müslüm Yücel, Agora Yayınları, inceleme, 466 sayfa

Müslüm Yücel’in ‘Edebiyatta Ölüm ve İntihar’ başlıklı bu kitabı, sıkıntılı bir konuyu, intiharın yazıyla ve edebiyatla olan ilişkisini değerlendiriyor. ‘Felsefe ve Ölüm’, ‘Din ve Ölüm’ ve ‘Edebiyatta Ölüm ve İntihar’ gibi üç bölümden oluşan kitap, intiharın sadece edebiyatla ilişkisiyle sınırlı kalmıyor ayrıca felsefe ve dinlerin ölümle kurduğu ilişkiyi de irdeliyor. Yücel’in ilk baskısı 2003 yılında yapılan bu kapsamlı incelemesi, merkeze aldığı edebiyat ve intihar ilişkisi konusunda yazınsal kaynaklar sunmasıyla önemli.

Hasan Tin – Köy Enstitüleri ve Oryantalizm (2017)

KÖY ENSTİTÜLERİ VE ORYANTALİZM, Hasan Tin, E Yayınları, inceleme

Çağdaşlaşma ve oryantalizm bağlamında Köy Enstitülerini tartışan bir çalışma. Tin, Türkiye’de çağdaşlaşma süreci ve bu süreçle oryantalizmin ilişkisi, Doğu-Batı çatışmasında oryantalizmin rolü, Türkiye’nin Batılılaşma girişiminin önemli bir durağı olarak Köy Enstitülerinin kuruluşu, enstitüler öncesinde eğitimin durumu ve buna benzer birçok konuyu irdeliyor.

Gérard Dorel – Amerikan İmparatorluğu Atlası (2007)

AMERİKAN İMPARATORLUĞU ATLASI, Gérard Dorel, çeviren: Alper Altuğ, NTV Yayınları, atlas, 79 sayfa

Gérard Dorel’in ‘Amerikan İmparatorluğu Atlası’, 17. yüzyıldaki kuruluşundan itibaren klasik bir yayılmacı hareket haline gelen ve günümüzün devasa emperyalist ülkelerinden olan ABD’nin jeostratejisine odaklanıyor. Özgün bir imparatorluk-cumhuriyet olan ABD, bu özelliğini, üzerine kurulduğu geniş coğrafyaya, daha da önemlisi, daima genç kalan ulusuna borçlu. Dorel’in çalışması, Soğuk Savaş’tan tek küresel güç olarak çıkan Amerikan İmparatorluğu’nun üstlendiği yeni jeostratejik bağlamında 11 Eylül 2001’de gafil avlanıp aşağılanma sürecine, hiçbir zaman ele geçiremeyeceği yeni düşmanına karşı açtığı savaşa ve bunun sonucu olarak Afganistan ile Irak’ı işgal edişine ışık tutuyor.

Tülin Arseven – Yazgıya Başkaldıran Yazar: Necati Tosuner (2007)

YAZGIYA BAŞKALDIRAN YAZAR: NECATİ TOSUNER, Tülin Arseven, Salkımsöğüt Yayınları, edebiyat inceleme, 360 sayfa

Tülin Arseven, ‘Yazgıya Başkaldıran Yazar: Necati Tosuner’de, son dönem Türkiye öykücülüğünün önemli isimlerinden olan Necati Tosuner’i çok boyutlu bir şekilde ele alıyor. Yazarın yaşamı, sanat anlayışı, öyküleri, romanları, diğer eserleri, dil ve üslubu, çalışmanın konu başlıklarını oluşturuyor. Türkiye’deki edebiyat incelemelerinin, özellikle de belli bir yazar üzerine yapılan incelemelerin azlığı düşünüldüğünde, Arseven’in çalışması önemli bir işlev üstlenmiş oluyor. Çalışma, kırk yılı aşan yazı deneyimi olan ve yukarıda saydığımız eserler dışında çocuk kitapları ve oyunlar da kaleme almış Tosuner’i, eksiksiz bir şekilde analiz ediyor.

Hüseyin Köse – İletişimin Issızlaşması (2007)

İLETİŞİMİN ISSIZLAŞMASI, derleyen: Hüseyin Köse, Yirmi Dört Yayınları, inceleme, 238 sayfa

Hüseyin Köse tarafından derlenen ‘İletişimin Issızlaşması’, medya-iletişim-kültür ekseninde yaşanan sorunlara kafa yoran makalelerden oluşuyor. ‘Sinemasal/Görsel Issızlaşma’, ‘Küresel Issızlaşma’, ‘İmgesel/Melodik Issızlaşma’ ve ‘Toplumsal Bellekte Issızlaşma’ başlıkla dört bölümden oluşan kitap, yeni teknolojilerin ve “iletişim/enformasyon çağı” olarak adlandırılan günümüzün, nasıl da iletişimsizliğin birebir kendisi olduğunu anlatmayı amaçlıyor. Ele aldığı sorunla, gün geçtikçe daha da pervasızlaşan küresel kapitalist yapı arasındaki ilişkiyi ihmal etmeyen bu makaleler, sorunu filmlerden kliplere, reklamcılıktan sanatsal yaratıya kadar çok çeşitli çerçevelerden ele alıyor.

William R. Everdell – İlk Modernler (2007)

İLK MODERNLER, William R. Everdell, çeviren: Hülya Kocaoluk, Yapı Kredi Yayınları, tarih, 626 sayfa

Amerikalı tarihçi ve yazar William R. Everdell ‘İlk Modernler’de, dünyanın büyük değişimler geçirdiği 20. yüzyılın ilk dönemlerinin önemli şahsiyetlerini anlatıyor. Bu isimler, sordukları sorular ve buldukları yanıtlarla dünyanın, deyim yerindeyse, çehresini değiştirdiler. İşte Everdell’in kitabı, 20. yüzyılın eşiğindeki dünyanın dâhilerinin portrelerini ve düşünce tarihinin kırılma noktalarını akıcı ve etkileyici bir tarzda anlatmasıyla dikkat çekiyor. Yazarın, kültürel, sanatsal ve bilimsel çerçeveyi geniş tutması da, kitabı nitelikli kılan başlıca unsurlardan.