Başta Viyana olmak üzere birçok şehirde önemli binalar inşa eden, modern Avrupa mimarisini etkilemiş Adolf Loos’tan seçme yazılar.
Loos, aralarında “Süsleme ve Suç” adlı metninin de yer aldığı kitabında, mimarlıkta eski ve yeni üslubu, inşaat malzemelerinin kullanımını, sanat ve mimarlık gibi konuları tartışıyor.
Cengiz Bektaş, ‘Şirince/Tirilye’de, Anadolu evlerinin en güzel örneklerini barındıran ve her ikisi de zeytin ağaçlarıyla ünlü Şirince ve Tirilye’nin mimari örneklerine odaklanıyor.
Eski bir Rum köyü olan Şirince, İzmir’in Selçuk ilçesine bağlı.
Diğer adıyla Zeytinbağı olan Tirilye ise, özellikle Tirilye zeytini ile nam salmış, Bursa’nın Mudanya ilçesine on kilometre uzaklıkta bir kıyı kasabası.
Bektaş’ın çalışması, bu iki mekânın mimari özelliklerini, çizimler ve fotoğraflar eşliğinde veriyor.
Kitap, bu iki coğrafyanın halk yapı sanatı örneklerini vermesinin yanı sıra, bunların tarihi, kültürel ve ekonomik özelliklerini de okurlarıyla paylaşmakta.
1930 ve 1940 arasındaki on yıllık süre, Cumhuriyet reformlarının önemli bir bölümünün yapıldığı dönemlerden.
Örneğin 1933 yılındaki üniversite reformu ile Darülfünun İstanbul Üniversitesi’ne dönüşmüş, Güzel Sanatlar Akademisi geleneksel anlayıştan vazgeçip modern olana yüzünü dönmüştü.
Bu kitap bağlamında, o yılların en önemli ayrıntısı ise, İTÜ Mimarlık Fakültesi’nin temellerinin atılmasıydı.
İşte Necati İnceoğlu’nun ‘Anılarda Yalnızlar’ı, bu kurumun ilk dönemlerine tanık olan isimlerin anılarından oluşuyor.
Harika Söylemezoğlu, Prof. Kemal Ahmet Arû, Prof. Doğan Erginbaş, Bülent Çetinor, Doğan Tekeli, Radi Birol, Prof. Doğan Kuban, İnceoğlu’nun o dönemi konuştuğu isimlerden birkaçı.
Türkiye’nin o döneminde mimarlığın içinde bulunduğu şartlar, İTÜ Mimarlık Fakültesi’nin kurulmasının hemen ertesinde parlak bir dönem yaşamaya başlayan modern mimarlık, İnceoğlu’nun anılarında yer bulan birkaç ayrıntı.
‘Mimarlıkta Tasarımın Ruhu’, projeye giriş, mimarlık eğitimi ve tasarım konularında akademik çalışmalarda bulunan Lerzan Aras’ın, ilk projelerini çizecek öğrencileriyle arasında geçen diyaloglardan oluşuyor.
Kafe ve anaokulu projeleri çizmek üzere çalışmaya başlayan Ayla Hanım ile öğrencileri Erkin, Burak ve Ali arasındaki diyalogu hikâye eden metin, proje çiziminin temel ilkelerini ve disipline ait esasları ele alıyor.
Burada karşımıza çıkan öğrenciler de, üç aylık süreçte, mimarlık mesleğine ilk adımlarını atmış oluyor.
Aras’ın kitabı, öğrenciler için rehber olduğu kadar, bir fikrin yapım sürecine hangi aşamalardan geçilerek varıldığına tanık olmak isteyenlerin de ilgisini çekebilecek nitelikte.
Uğur Tanyeli, mimarlık kuramına önemli katkılar sunan yeni kitabında, mimarlık bilgi alanındaki egemen iktidar yapılarını, yani mimarlık söylemlerini, önyargılarını, stereotiplerini ve inançlarını sorunsallaştırıyor.
Tanyeli’nin burada hesaplaştığı ikinci husus ise, mimarlık söylemlerindeki gizli totalitarizm.
Yazara göre, mimarlık düşüncesinin çoğu metninde, dünyanın kişisel bir beceriyle cennet kılınabileceği gibi totaliteryen bir beklentiden söz edilir.
Mimara fırsat verilirse, tüm sorunlarımızı rasyonel mesleki kavrayışıyla çözeceği inancının beyhude olduğunu düşünen Tanyeli, böyle bir inancın, örtük bir biçimde siyasal iktidarların diktatoryel tutumuna su taşıdığını söylüyor. Çünkü mimarın tasarımsal iktidarı ile siyasal yöneticinin toplum mühendisliği yapma iktidarı arasındaki mesafe çok kısadır ve her ikisi de toplumsallık üzerinde kurulması amaçlanan bir diktaya işaret etmektedir.
Kitabın öne çıkan kimi konularını şöyle özetleyebiliriz:
Künye: Uğur Tanyeli – Yıkarak Yapmak: Anarşist Bir Mimarlık Kuramı İçin Altlık, Metis Yayınları, mimari, 376 sayfa
Sanat tarihi profesörü Mehmet Zeki Sönmez, yoğun çabalarının ürünü olan çalışmasında, klasik Türk mimarisinin önde gelen simalarından Mimar Sinan’ın hayatı ve eserleriyle ilgili çok sayıda tarihi yazma ve belgeye yer vererek önemli bir katkı sunuyor.
Sönmez, yalnız 16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin değil, tüm Anadolu mimarisinin en önemli sanatçılarından Mimar Sinan ve eserleriyle ilgili oldukları tespit edilmiş altı yazma ile altmışa yakın belgenin Türkçe çevirilerini sunuyor.
Bu yazmalar ise ‘Tezkiretü’l-Bünyân’, ‘Tezkiretü’l-Ebniye’, ‘Tuhfetü’l-Mi’mârîn’, ‘Risâle-i Mi’mâriyye’, ‘Adsız Risale’ ve ‘Selimiye Risalesi’.
Yeme-içme mekânları, sosyal etkileşimin en yoğun olduğu, şehir hayatını tamamlayan olmazsa olmaz durakların başında geliyor.
Çağdaş kent yaşamının en güzel sürprizlerinden biri ise, yeni ve öncü tasarım projeleriyle bizi şaşırtması.
İşte ‘Restoran ve Kafeler’ de, farklı amaçlar ve işlevler için tasarlanmış yeme-içme mekânlarının izini sürüyor.
14 ülkeden 24 mimari anlayış…
31 restoran, kafe, bar…
Rehberde, Türkiye’den ve dünyadan mimar ve içmimarların restoran, kafe ve bar projeleri yer alıyor.
Burada, kullanılmayan yaya geçitlerinden eski fabrika binalarından dönüştürülen restoranlara ve gece geç saatlerde sahne performansları gerçekleştirilen gece kulüplerine kadar, karşımıza pek çok sıra dışı proje çıkmakta.
Hem gönlündeki mekânı arayanlara hem de kendi yeme-içme mekânı için özgün fikirler hayal edenlere ziyadesiyle hitap edecek bir rehber.
‘Peyzaj Tasarımı’, meydan, yol, park, konut, kamu ve ticari kurum projelerinden yapılmış bir seçmeden oluşuyor. Meydan, yol, kamu ve ticari kurumlar, park, bahçe, konut ve çevre düzenlemesine ilişkin çoğu ödüllü, uygulanmış yetmiş proje barındıran kitap, bu yönüyle, hem uygulama yapan profesyoneller hem de öğrencilere, alandaki yeni eğilimlerin iyi örneklerini sunmasıyla büyük bir boşluğu dolduruyor. Yaklaşık dört yüz fotoğraf ve çizimden oluşan, kaliteli bir baskıyla yayımlanmış kitap, bu projelerin konseptten uygulamaya, problemin analiz edilmesinden çözüm tasarlanmasına ve uygulamanın denetlenmesine kadar, projelerin bütün tasarım sürecini kapsıyor.
Türkçe ve İngilizce yayınlanan ‘Dalaman Havalimanı’, başarılı bir mimari örnek olan Dalaman Havalimanı’nın yaşama geçirilme öyküsünü, bunu gerçekleştirenlerin kaleminden anlatıyor. 1999 yılında açılan mimari yarışmada, Emre Arolat ve Bünyamin Derman’ın projesi birinci oldu. Ardından Emre Arolat Architects uygulama ve detay projeleri ile yapım kontrolörlüğünü üstlendi. Temmuz 2006’da açılışı yapılan havalimanı, ‘AR Awards for Emerging Architecture’ ödülleri kapsamında, övgüye değer yedi projeden biri seçilmişti. Bu kitapta projenin üretim sürecini ele alan Emre Arolat ile Gonca Çırakoğlu, aslında tüm zorluklara rağmen nasıl başarılı bir iş üretilebileceğini de göstermiş oluyor.
Doğan Hasol’un mimarlık alanına büyük katkı sunan, ‘Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü’nün ilk baskısı 1976 yılında yapılmıştı. Sözlük, aradan geçen süre içinde 10. baskısına da ulaştı. Her baskısında içeriği zenginleştirilen ve güncellenen sözlükte, mimarlık dilinin kavram ve terimleri, çizim ve fotoğraflar eşliğinde tanımlanıyor. Sözlüğün bu yeni baskısında, çok sayıda yeni ve güncel kavram, terim ve sözcük bulunuyor. Sözcüklerin açıklanmasını kolaylaştırmak için kullanılan 500’ün üzerindeki açıklayıcı çizim ve fotoğraflara yenileri de eklendi. Hasol’un geçen zamanla birlikte zenginleşen çalışması, Türkiye’de bu alanda gerçekleştirilen ilk çalışma olmasıyla da ayrı bir önem taşıyor.
Dipnotski 