‘Bayraklarımı Çektim’, Türkiye şiirinin önde gelen isimlerinden Oktay Rifat’ın, 1946-73 yılları arasında yayımladığı kitaplarının bazılarından seçerek okuduğu on altı şiirden oluşuyor.
Rifat’ın gitarla okuduğu şiirleri, kendi tonlaması ve edasıyla, şiirindeki bazı ince ayrımları belirginleştiriyor, yalın ve lirik okuyuş biçimiyle de öne çıkıyor.
İlk baskısı 1942’de yapılan Elsa’nın Gözleri’nin tamamı, Hüseyin Demirhan’ın uzun süren çabalarıyla ilk kez Türkçede.
Bu ünlü şiirin ünlü girişi şöyle başlar:
“Ne derinmiş içmeye eğildiğim gözlerin
Gördüm ki güneşlerin yansır oraya tümü
Her umutsuz onlara dalıp bulur ölümü
Ben kendimi yitirdim ta dibinde o yerin
Kuşlar gölge düşürür bu duru okyanusa
Sonra bir açar hava ışır gözbebeklerin
Yaz kırpar önlüğüne bulutu meleklerin
Gök bunca mavi vurur ekine vursa vursa (…)”
‘Yağmura Bunca Düşkün’, Nazmi Ağıl’ın 1998-2014 arasında yayınlanmış sekiz şiir kitabını bir araya getiriyor.
Kitaptan bir alıntı:
“Girdabının en güvenli ve durgun
merkezine derken döne döne meğer
doruğuna varmışım bir dağın. Vurgun
yemiş gibiyim işte, felçliyim ve her
yanım rüzgâra açık, eşiğindeyim
savruluşların. Ufalanıp geliyor taşlar
elimi atsam, yıkılıyor dağ ve deyim
yerindeyse küsüyor dağa ne kadar
tavşan varsa içimde. Yüzlercesi şimdi
eteklerde soluk soluğa.(…)”
‘Balkanlar’da Türk Çocuk Şiiri’ isimli bu antoloji, Makedonya, Kosova, Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya gibi, Balkanlar’ın değişik coğrafyalarına yayılmış Türk şairlerin çocuk şiirlerini bir araya getiriyor.
Çalışmada ilk olarak, bölgenin Türk tarihiyle ilişkisi ele alınmış ve Balkanlar’da Türk edebiyatının bir panoraması çizilmiş.
Kitabın ikinci bölümünde de, yukarıda değindiğimiz coğrafyalarda yaşamış ve Türkçe çocuk şiiri kaleme almış şairlerin kısa özgeçmişleri ile şiirlerinden örnekler verilmiş.
Şiirlerin ortak özelliği ise, çocukluk anılarını, barış özlemlerini ve doğa sevgisini öne çıkarmaları.
Zeynep Aliye, şairliği dışında, öykü başta olmak üzere, inceleme ve söyleşi çalışmalarıyla da bilinen bir isim.
Aliye’nin ‘Çöl Kapısı’ da, ‘Sevilmemiş Kadınlar’, ‘Kapılar’ ve ‘Uçurum’ başlıklı üç bölümden oluşuyor.
‘Bir Çocuk Tanrı’ şiirinden bir alıntı:
“öpüyorum yaralarımı
hiç yaşanmamış bir yalnızlığa
kusursuz kapanırken dişleri kozanın
benim olmadı hiçbir şey yaralarımdan başka
bir çocuğun tanrısını istiyorum
içi en kavurgan volkanların sarmalında
hokkada yay kırmızı mürekkebin sabrıyla
hiç sevilmemiş bir kadının bedeninden
bir çocuğun tanrısını
acı çekmesini iyi bilen acımasız
kül kasırgalarında şampanya patlatıp
yaramı göstermek için
samuray kılıcımın biçtiği (…)”
‘Yahya Kemal’in Rüzgarıyle’, Sadettin Ökten’in düşünce ve duygu dünyasında, Yahya Kemal’in çağrıştırdıklarını anlatıyor. Ökten bu çağrışımlardan yola çıkarak başka yollara, başka alanlara açılıyor.
Yazar, Yahya Kemal’in şiirini, ‘Cemiyet, Ferd ve Hakan Üzerine’, ‘Musiki Üzerine’ ve ‘Tarih ve Vatan Üzerine’ başlıklı üç bölümde incelerken, bu şiirleri tarihsel, toplumsal ve kültürel açılardan yorumluyor.
Ökten, sunulan Yahya Kemal imgesinin yetersiz olduğunu ve bu şairin düşünce dünyasının zengin bir medeniyet iklimi sunduğunu söylüyor.
Ökten’in yorumları da, bu medeniyet ikliminin açığa çıkarılma çabası olarak düşünülebilir.
Türkiye sol edebiyatının önemli isimlerinden Nihat Behram’ın ‘Tanımlar’ı, kendisinin son dönem şiirleri ile kırk yıllık serüveninden derlenmiş, kırk şiirini bir araya getiriyor.
Coşkulu, politik, duyarlı, sevinçli ve kimi zaman öfkeli olan bu şiirlerden, ‘İnsana Tanım’ isimli olanından bir alıntı:
“Hiçbir şey heyecanlandırmadı beni
Ayaklanıp
acısının hesabını soran
halktan daha fazla;
bir roman ya da bir filmin
arasında bile ansızın
çıkıverse karşıma
böylesine bir başkaldırı sahnesi:
ne hekimlik kaygılar, ne hakimin yargısı,
Che’nin sesi bilenir ıslığımda,
ince mi ince, derin mi derin, insan mı insan
adları kardeşlerimin:
Spartakus, Rosa Luxemburg, Lenin… (…)”
‘Atların Uykusu’, şiir, deneme ve derleme çalışmaları yayımlanmış Salih Bolat’ın yeni şiirlerinden oluşuyor.
Bolat, kitaba adını veren şiirinde şöyle diyor:
“atların yelesinde geliyor gece
dalgalarını kıyıdan çekip alıyor deniz
ve birden bir kemik
hesabı verilmiş bir gecikme.
gecenin biçimlendirdiği atlar vardı.
taşların uykusunu kaçıran ayazda.
ateş yoktu.
kanla ısıtılmış elleri.
çatlamış toprak ve kükürtle.
onlar burunlarıyla yırttılar şafağı.
uyanın!
yanlış biniciler taşıyan atlar
bulun kaybettiğiniz yönü
üzengilerinizdeki yabanmersini yapraklarından tanıyın
güneyi ve geleceği. (…)”
Mustafa Yılmazer, şiirleriyle olduğu kadar, Bob Dylan, Leonard Cohen ve Patti Smith’ten yaptığı çevirilerle de bilinir.
Yılmazer’in yeni şiirlerinden oluşan ‘Kar ve Köpük’te yer alan ‘Eğiliyor Üzerine Kent’ adlı şiir şöyle:
“Sinemalar dağılıyor
Yüzler daha geri gelmemiş
Bir sır söylemek ister gibi
Eğiliyor üzerine kent
Dönülüyor gerçeğe yenik bir ordu
Gibi yavaş yavaş. Ah çocuklara film
Seyrettirmemeli, bir kovboy bir savaş
Eğiliyor üzerine kent
Akıntıda sürüklenen gece / Tüm bozgun anlarını içine alacak kadar geniş
Karar anı sığmıyor ama
Eğiliyor üzerine kent
Neonlara ve farlara sığınanlar
Kuyuya daha düşmeden taş
Büyütmeden bir kırgınlığı
Eğiliyor üzerine kent”
Şiirler ve düzyazı metinlerden oluşan ‘Elli Belirsiz’, küçük İskender’in ellinci yaşı onuruna yayımlanmış.
Ellinci yaşın kutlu olsun, nice yıllara küçük İskender!
küçük İskender ‘Ağır Roman’ isimli şiirinde şöyle diyor:
“Denizden gelen uğultular
sallarken üç kuruşluk jiletleri
karanlık delikanlıların açgözlü göğüslerine.
Rüzgâra yamanmış dolunaylarla
şahlanır itler,
çığlığın çığlığa
kanka düştüğü tehlikelerde
Raconun kırmızı pelerinini savururken o zarif zamana
sen ki bir gizli öfkeyle hasta olmuş,
incelikli bir haytasın
O muhteşem raksına çökerken elâlemin
maaşallah’ları, eyvallah’ları,
güzellik bu be oğlum!
şimdilik ölümüne kadar hayattasın.”
Dipnotski 