Sonbaharın adım adım yaklaştığı, yanı sıra Türkiye’nin hüzünlü, solgun bir sarıya teslim olduğu 70’li yılların ikinci yarısı…
Ağaoğlu, bir Akdeniz kasabasında bir araya gelmiş karakterlerinin, kendileri, geçmişleri ve ülkelerinin trajedisiyle hesaplaşmalarını anlatıyor.
Toplumsal ve politik ortamın derinlikli bir tasviri eşliğinde.
‘Boşluğa Gülümsemek’, genç öykücülerimizden Onat Bahadır’ın on iki öyküsünü barındıran bir ilk kitap.
Kendisini kutluyor ve eserlerinin devamını diliyoruz.
Bahadır’ın hem daha önce çeşitli dergilerde yayınlanan hem de bu kitapta bir araya getirdiği öyküleri için, karakterlerinin iç dünyalarını merkeze alan ve bunu yaparken de ağırlıklı olarak gerilim unsurunu kullanan metinlerdir diyebiliriz.
Bahadır’ın öykülerindeki karakterler, dışarlıklı olmaktan çok kendi içlerine kapanan, gerçek dünyadan çok iç dünyalarıyla alışverişte bulunan karakterlerdir.
Karakterlerin iç dünyalarının beklenmedik bir aşamada gerçek dünyayla ilişkiye geçmesi ise metne hareket kazandıran önemli unsurlardan.
‘Büyük Tartışma’, efsanevi devrimci Ernesto Che Guevara’nın farklı bir yanını, ekonomist ve entelektüel yönünü ön plana çıkaran bir eser.
Kitap çoğunlukla Che’nin ekonomik konulara odaklanan yazılarından oluşuyor.
Fakat eserde aynı zamanda, Alberto Mora, Miguel Cossio, Joaquin Infante Ugarte, Luis Alvarez Rom, Charles Bettelheim, Mario Rodriguez Escalona, Ernest Mandel, Alexis Codina, Marcelo Fernandez Font ve Carlos Rafael Rodriguez gibi isimlerin ekonomi konusunda kaleme aldığı yazılar da yer alıyor.
Çalışma bu çerçeveden bakıldığında 1963-1964 yıllarında Küba’da, ekonomik konular etrafında dönen bir tartışma anlamına da geliyor.
Kitabın tümüne bakıldığında da, yazıların temelde üç konu üzerinde yoğunlaştığı görülüyor.
Bunlar, ekonomi politikasının sorunları, ekonomi politiğin sorunları ve Marksist teorinin genel sorunları şeklinde özetlenebilir.
Adalet Ağaoğlu’nun, Türk aydınının iç dünyasını inceleyen bir anatomi dersi olarak da okunabilecek romanı, ilk yayımlandığı 1979 yılında, verilen bütün edebiyat ödüllerini kazanmıştı.
Bir gecede yaşananları anlatan ve o kült “İntihar etmeyeceksek içelim bari!” cümlesiyle açılan roman, Anadolu kulübündeki bir düğüne katılan Aysel’in iç dünyasına iniyor.
Roman, Aysel’in çevresindeki karakterler ekseninde Türkiye yakın tarihindeki iktidar olgusuyla görkemli bir tarzda yüzleşiyor.
Düşünür ve aktivist David Graeber, günümüz siyasetinde öne çıkan bir dizi konu ve kavramı irdeliyor.
Graeber,
Künye: David Graeber – Tersine Devrimler, çeviren: Aslı Esen, Everest Yayınları, siyaset, 133 sayfa
Türkiye sol edebiyatının önemli isimlerinden Nihat Behram’ın ‘Tanımlar’ı, kendisinin son dönem şiirleri ile kırk yıllık serüveninden derlenmiş, kırk şiirini bir araya getiriyor.
Coşkulu, politik, duyarlı, sevinçli ve kimi zaman öfkeli olan bu şiirlerden, ‘İnsana Tanım’ isimli olanından bir alıntı:
“Hiçbir şey heyecanlandırmadı beni
Ayaklanıp
acısının hesabını soran
halktan daha fazla;
bir roman ya da bir filmin
arasında bile ansızın
çıkıverse karşıma
böylesine bir başkaldırı sahnesi:
ne hekimlik kaygılar, ne hakimin yargısı,
Che’nin sesi bilenir ıslığımda,
ince mi ince, derin mi derin, insan mı insan
adları kardeşlerimin:
Spartakus, Rosa Luxemburg, Lenin… (…)”
Gediz Akdeniz’in ‘7 Hariç’i, yazarın fizik ve yaşamla iç içe geçen denemelerinden oluşuyor.
Bazen anılardan bazen bilimin kendinden yola çıkan bu denemeler, okuru, geçmiş, şimdi, bilim, olan ve olması muhtemel olan ile hesaplaşmaya, karşıt kavramların ortak noktalarını bulmaya çağırıyor.
“Bu denemeler, geçmişinde kırgınlıklar ve kaygılar olan bir fizikçinin ötekini arama çabalarıdır. Düzensiz duyarlı insan davranışlarını gözleyerek ve onların yaşadıkları yerlerde dolaşarak beslediği karmaşıklık paradigması ile dönüşümleri aramaktır, ” diyen Akdeniz’in denemeleri, kişisel dünyasını yansıtmalarının yanı sıra, modernitenin bir kritiği olarak da dikkat çekiyor.
Neşe Cehiz, ‘Çukurda’ isimli bu son romanında, eğlencenin, parlak ışıkların mekânı Beyoğlu-Cihangir hattında yaşanan dramları hikâye ediyor.
Roman, büyük ve gürültülü kalabalığın tam ortasında, bir yandan büyük şehrin can damarını işlerken, öte yandan bunun yanı başında yaşanan yalnızlıkları tasvir edişiyle dikkat çekiyor.
Cehiz, sınırsız eğlencenin gerisinde, telafi edilemeyen bu yalnızlığı ve kırılganlığı anlatırken de, sadece bu semti değil, aslında genel olarak tüm alışkanlıkların, günübirlik yaşamların gölgesinde unutulan insanın hikâyesini işliyor.
Cehiz’in romanının, ele aldığı konuyu dramatize etmediğini, barındırdığı çok sesliliğin, öyküye hareket ve mizah kattığını belirtmekte de fayda var.
İlk olarak 1991’de yayımlanan ‘A! Etika’nın elimizdeki yeni baskısı, Alkaya severler ile şiir severleri heyecanlandıracak cinsten.
Alkaya, ‘Bir Yazdönüşü Gecesi Rüyası’nda şöyle diyor:
“bir akşam ansızın anlaşılarak deliren
derin dokunuşun abdalı
saklısu mağarasında örselenmiş
giziyle haykırırsa yalnızlık duyuşlarına
dur! Dinle
günışığı mezarında doğrulan vardır, kimbilir
sıkıntıyı saran lavanta kokusu
ve acıtıcı bir anlam ağlayışında
bir akşam ansızın uyanıp
sarsak hayattan, anlayan olursa
yeryüzü tarihe direnir
bir ses bir sese dokunursa
kalkar abdal kırçıl gülüşün ardından, söyler
ve giderdi
dur! dinle”
Tolstoy ve Dostoyevski, Rus edebiyatı denince neredeyse birçok okurun ilk aklına gelen yazarlar.
Everest Yayınları yakın bir zaman önce, Joseph Frank’ın nitelikli Dostoyevski biyografisini yayımlamıştı.
Şimdi de elimizde, Rosamund Bartlett imzalı kapsamlı bir Tolstoy biyografisi duruyor.
Çalışmayı özgün kılan hususların başında, Tolstoy’u yalnızca dev bir yazar olarak değil, bir isyankâr, aydın, düşünür, çevreci, siyasi ve dini bir lider olarak resmetmesi.
Tolstoy’u Çarlık rejiminin parçalanmanın eşiğinde olduğu, dini kurumların çatırdadığı o tarihsel krizin merkezine yerleştiren Bartlett, Tolstoy’un yazarlığının, düşüncelerinin, siyasi ve dini faaliyetlerinin bu süreçten nasıl etkilendiğinin canlı bir resmini sunuyor.
Kısa bir süre önce halka açılan Sovyetler Birliği Arşivleri’nden de yararlanan kitap, Tolstoy’un öğretisinin Bolşevik devrimi ve sonrasındaki Komünist yönetim üzerindeki etkilerini ortaya koymasıyla da önemli.
Yeni ayrıntılarla dolu, Tolstoy üzerinden Rusya’nın 18. yüzyılın sonundan 20. yüzyıla uzanan sosyal ve kültürel tarihinin akıcı bir hikâyesi.
Dipnotski 