Noam Chomsky ve James Kelman – Fikirler Neden Önemlidir? (2022)

‘Fikirler Neden Önemlidir?’, filozofların hakikat arayışı üzerine incelikli bir sorgulama.

Noam Chomsky, daha iyi bir dünya için düşünme, hakikat ve şüphenin neden vazgeçilmez olduğunu ortaya koyuyor.

Filozoflar çağlar boyunca her türlü şüphenin gölgesinin ötesinde doğru olduğunu görebilecekleri o şeyi aramakla meşguller.

Rene Descartes’ı Cogito, Ergo Sum’a (düşünüyorum öyleyse varım), tamamıyla itimat edebileceğini düşündüğü dünyaya dair bir ifadeye götüren bu arayıştı.

Düşündüğü şeyin önemi yoktu, düşünüyor olması önemliydi; hakikat buydu.

Bu tek temelden yola çıkarak Tanrı’nın varlığını kanıtlamak için devam etti.

Öncesindeki yıllar Avrupa için zor geçmişti; pek çok diğer insan arasında Galileo, Kepler, Copernicus hâkim olan eski öğretilerle, özellikle de dünyayı kâinatın merkezi olarak ele alanlarla bağdaşmayan, fiziki dünyaya dair şeyler keşfediyorlardı.

Bu modern akıl yürütme biçiminin kilise üzerindeki etkileri, zamanın dini otoritelerine göre oldukça açıktı.

Zulmün tarihi muhtemelen yanlış öncüllerinin savunusunun tarihidir.

Herhangi bir diktatörlüğün güç elde etmek için yaptığı ilk hareket, bu güce karşı meydan okumanın ötesinde bir güç hakkına sahip olmaktır.

Bu, çeşitli yöntemlerle elde edilir; bunlardan biri, hakkın yalnızca yasayla ya da silah gücüyle değil, gerçek bir “doğal olgu” olarak, yani yalnızca sıradan insanların erişemeyeceği bir yasa olarak tesis edilmesidir.

Böylece kralların ilahi hakkı ve dini liderlerin yanılmazlığı ortaya çıkar.

Daha az bariz olan yöntem ise hakkı Anayasa’da ifade etmek ve Anayasa’ya karşı yapılacak tüm karşı çıkışların “anayasaya aykırı” varsayılacağını ilk prensip olarak kabul etmektir.

  • Künye: Noam Chomsky ve James Kelman – Fikirler Neden Önemlidir?: Düşünce ve İfade Arasında Bir Ömür Yatar, çeviren: Mustafa Kemal Coşkun, Scala Yayıncılık, felsefe, 290 sayfa, 2022

Noam Chomsky – Medyayı Dizginlemek (2022)

‘Medyayı Dizginlemek’, propaganda aygıtlarının toplumu baskılamayı amaçlayan mekanizmalarını faş ediyor.

Noam Chomsky, egemen güçlerin ve baskı gruplarının medyayı, temel dayanaklarından propagandanın temel etkinlik alanına nasıl dönüştürdüklerini örnekleriyle açıklıyor.

Kitapta, en demokratik görünen yapılar içinde dahi siyasal etkinin sağlanması ve sistemin kontrol altında tutulmasında yüzyıldan uzun süredir temel dayanak olarak kullanılan propagandanın, medya üzerinden toplumun tüm hürcrelerine nasıl bulaştırıldığına tanık oluyoruz.

Chomsky, gözümüzün önünde olup bitenlerin, medya aygıtının dizginlenmesiyle nasıl görünmezliğe büründürüldüğünü, onun yerine görünmesi istenenlerin de nasıl ve hangi tür tezgahlarla görünür kılındığını anlatıyor. Kitabında, etkileri günümüze kadar uzanan Hitler faşizmi, Ortadoğu’daki çatışmalar, İran-Irak savaşı ve ABD’nin Irak’ı, İsrail’in Lübnan’ı işgali gibi kanlı olaylarının yanında, ABD’nin dünyanın başka yerlerindeki politik ve askeri faaliyetlerine de değinen Chomsky, medya üzerinden, işçi grevleri de dahil, emek hareketlerine yönelik baskılara da yer veriyor.

  • Künye: Noam Chomsky – Medyayı Dizginlemek: Propagandanın Muhteşem Başarıları, çeviren: Osman Şenkul, Scala Yayıncılık, medya, 48 sayfa, 2022

Gustave Le Bon – Devrimin Psikolojisi (2020)

1789 Fransız Devrimi’ni merkeze alarak devrim sürecindeki kitle psikolojisi üzerine derinlemesine düşünen bir çalışma.

Gustave Le Bon, devrimlerin genel özelliklerini ve devrim sürecinde etkin olan rasyonel, duygusal, mistik ve kolektif öğeleri ortaya koyuyor.

Le Bon kitabına, dini devrimlerden ulusal ve bilimsel devrimlere, devrimlerin ortak özelliklerini açıklayarak başlıyor ve devamında da,

  • Devrimlerde egemen olan zihniyet biçimlerini,
  • Devrim sırasında görülen bireysel kişilik değişikliklerini,
  • Fransız Devrimi sırasında filozofların etkilerini,
  • Devrim sırasında monarşiyle ilgili duyguların geçirdiği değişimi,
  • Ve bunun gibi ilgi çekici konuları irdeliyor.

İnsanın her durumda rasyonel bir hayvan olmadığını, duygulara dönüştürülmedikçe aklın kitleleri etkilemediğini çoğu zaman unuttuğumuzu savunan Le Bon, insanın hâlâ inançlarıyla yaşadığını, inançlarını akla dayanarak şekillendirse bile, görüş gücünün, hâlâ onu yönlendiren birçok dürtüye karşı koymasına olanak tanımadığını iddia ediyor.

Kitap bu yönüyle, devrimci yığınların psikolojisine daha yakından bakmak için iyi fırsat.

  • Künye: Gustave Le Bon – Devrimin Psikolojisi: Kitle Zihni Üzerine Tarihin Gözden Geçirilmesi, çeviren: Ayten Gündoğdu, Scala Yayıncılık, tarih, 336 sayfa, 2020

George A. Akerlof ve Robert J. Shiller – Hayvansal Güdüler (2010)

İki yazarlı ‘Hayvansal Güdüler’, davranış bilimlerinden haberdar bir Keynesçiliği inşa etmeye çalışarak, insan psikolojisinin ekonomiyi nasıl yönlendirdiğini ve bunun küresel kapitalizm için neden önemli olduğunu araştırıyor.

“Hayvansal güdüler” kavramının mucidi, John Maynard Keynes.

Keynes kavramı, Büyük Bunalım’a yol açan psikolojik etkenleri tanımlamak için kullanmıştı.

Güven, korku, sahtekârlık, yolsuzluk, adalet kaygısı ve servet gibi ekonomiyi etkileyen faktörleri “Hayvansal güdüler” olarak tanımlayan yazarlar, ekonomik karmaşayı aşmanın, devletin aktif rol üstlenmesiyle mümkün olabileceğini savunuyor.

  • Künye: George A. Akerlof ve Robert J. Shiller – Hayvansal Güdüler, çeviren: Neşenur Domaniç ve Levent Konyar, Scala Yayıncılık, psikoloji, 248 sayfa

Şehnaz Tahir Gürçağlar – Kapılar (2015)

Çeviri, sadece edebiyat veya bilgi üretimiyle ilgili bir etkinlik mi?

Bu soruya olumsuz yanıt veren Şehnaz Tahir Gürçağlar, çevirinin, bir anlamda ulus inşa etme, toplumsal dönüşüm süreçlerine kaynaklık etme gibi işlevlerinin bulunduğunu belirtiyor.

Çeviriyi farklı disiplinler bağlamında ele alan yazar, beş örnek üzerinden tezini kanıtlamaya koyuluyor.

  • Künye: Şehnaz Tahir Gürçağlar – Kapılar: Çeviri Tarihinde Yolculuklar, Scala Yayıncılık

Selim Soydemir ve Abdullah Akyüz – Sermaye Piyasası ve Borsa (2015)

Sermaye piyasası ve borsanın tarihini, kurumlarını, araçlarını ve işleyişini merak edenler için temel bilgiler ve analizler barındıran bir referans kitap.

Selim Soydemir ile Abdullah Akyüz’ün birlikte kaleme aldıkları çalışma bunun yanı sıra, Türkiye sermaye piyasasının son 33 yıllık döneminde etkili olmuş kişilerle yapılmış söyleşiler de barındırmakta.

  • Künye: Selim Soydemir ve Abdullah Akyüz – Sermaye Piyasası ve Borsa, Scala Yayıncılık

Osman Şenkul – Parahistoria (2015)

Günümüz ekonomisinde halen geçerliliğini koruyan pek çok uygulamanın kökeni nereye dayanır? Osman Şenkul’un Parahistoria‘sı, ekonomi tarihinin arka planını öyküleştirerek anlatıyor.

Paranın doğumu, devlet ve para ilişkisi, ilk gümrüklü alanlar, köle borsası, tarihteki ilk grev, tarihteki ilk ihale yolsuzluğu ve daha pek çok ilginç ayrıntı, bu öykülerde.

  • Künye: Osman Şenkul – Parahistoria, Scala Yayıncılık

Michael W. Covel – Trend Takipçisi (2009)

Michael W. Covel ‘Trend Takipçisi’nde, başarılı marka alım-satımına dair önerilerde bulunuyor.

Trend takipçiliğinin kapsamlı bir şekilde ele alındığı kitapta, takipçilerin nasıl kazandıkları, trend takipçilerinin başarısının felsefi çerçevesi, trend takipçiliğinin değişmez ilkeleri, niçin en kârlı alım-satım tarzı haline geldiği, trend takipçilerinin piyasanın davranışları konusunda neler düşündükleri ve trend takipçiliğinin bu denli kalıcı olmasını sağlayan faktörlerin neler olduğu konuları işleniyor.

Covel, en gözde trend takipçilerinin aldığı fiili sonuçları içeren ellinin üzerinde grafik ve tabloyla da, örnek başarı hikâyeleri veriyor.

  • Künye: Michael W. Covel – Trend Takipçisi, çeviren: Neşenur Domaniç, Scala Yayıncılık, iş dünyası, 514 sayfa

Grace I. Kunz – Perakende Planlama (2008)

Grace I. Kunz imzalı ‘Perakende Planlama’, hazır giyim perakendeciliği ve merchandising konusundaki en önemli kaynaklardan biri.

On iki bölümden oluşan kitap, merchandising teorisi, merchandising planı, ürün serileri geliştirmek ile sunmak ve ayrıca merchandising kariyer fırsatları gibi konulara odaklanıyor.

Her bölümde örnek vakalarla da desteklenen kitap, hazır giyim perakendeciliği üzerine yazılmasının yanı sıra, Türkiye’de de son zamanların gelişen sektörlerinden perakendeciliğe dair önemli bir teorik kaynak olarak da öne çıkıyor.

Kitabın sonuna eklenen merchandising sözlüğünün de, çalışmayı yetkin kıldığını belirtelim.

  • Künye: Grace I. Kunz – Perakende Planlama, çeviren: H. Neslihan Demiriz ve Ayhan Demiriz, Scala Yayıncılık, iş dünyası, 572 sayfa

Dinçer Efetürk – Çok Yaşa İstanbul (2014)

AVM’lerden ve kafelerden başımızı çıkarıp, İstanbul’un arka sokaklarında zevkli bir gezintiye çıkalım.

Efetürk, binaların, yapıların İstanbul’undan ziyade, şehrin yaşantısını anlatısının merkezine koyuyor.

Kitap, günahkâr olduğu kadar ahlaklı, asil olduğu kadar sıradan, şehrin nabzının en iyi attığı arka sokaklardan bildiriyor.

  • Künye: Dinçer Efetürk – Çok Yaşa İstanbul, Scala Yayıncılık, şehir, 260 sayfa