Bilim – Sayfa 82 – Dipnotski

Mustafa Aksoy – Bilimin Mabedinde Yöntem Meselesi (2013)

BİLİMİN MABEDİNDE YÖNTEM MESELESİ, Mustafa Aksoy, Yeni İnsan Yayınevi, bilim, 144 sayfa

Mustafa Aksoy, Türkiye’de sosyal bilimler alanındaki yöntem sorununu çok yönlü bir bakışla irdeliyor. Türkiye’deki ilim-bilim konusundaki tartışmaları, ülkedeki bilim algısını, bilimsel eleştiri yoksunluğunun sakıncalarını ve sosyal bilim alanında ortaya konmuş çalışma, inceleme ve araştırmaları ele alan Aksoy, Türkiye fikir dünyasında yer etmiş kişi ve akımların pozitivist yöntem anlayışını da sorguluyor. Aksoy’un bu sorgulamalarının merkezinde ise, Niyazi Berkes, Ziya Fahri Fındıkoğlu, Erol Güngör, Doğan Ergun ve Emre Kongar gibi isimler ile milliyetçilik, İslamcılık, solculuk ve Atatürkçülük akımları yer alıyor.

Neil Shubin – İçimizdeki Evren (2013)

İÇİMİZDEKİ EVREN, Neil Shubin, çeviren: Ekin Duru, Say Yayınları, bilim, 264 sayfa

Tanınmış biyolog Neil Shubin ‘İçimizdeki Balık’ta, DNA ve fosilleri inceleyerek, insanın kafa yapısının, soyu uzun bir zaman önce tükenmiş bir balıkla ne denli benzer özelliklere sahip olduğunu ortaya koymuştu. Yazar, ‘İçimizdeki Evren’de ise, solucanların, balıkların ve suyosunlarının; yaşamın ve Dünya’nın oluşumundan milyarlarca yıl öncesine dayanan ne gibi köklü bağlantılar içerdiğini anlatıyor. Evrenin Büyük Patlama ile nasıl meydana geldiğini anlatarak kitabına başlayan Shubin, yıldızların, gezegenin, dağların, denizlerin ve kıtaların oluşumunu, insanlığın Dünya’nın milyonlarca yıllık geçmişindeki yerini irdeliyor.

John Brockman (ed.) – Zihin (2013)

Psikologlar, nörobilimciler, nörobiyologlar, dilbilimciler ve davranışsal genetikçilerin katkıda bulunduğu ‘Zihin’, beyin, hafıza ve kişilik konularını çok yönlü bir bakışla irdeliyor.

Kitapta,

Duyguların beyinde yer etme biçimleri,
Zihin ve cinsel seçilim arasındaki ilişki,
Zihin ve beyin arasındaki karmaşık bağlar,
Kişiliğin oluşumu,
İnsanın evriminde “ayna nöronların” etkisi,
Nöronların aktivitesiyle bilinçli zihin arasındaki ilişki,
Sayı ve renklerin algılanmasındaki benzer beyinsel temeller,
Memelilerde davranış değişikliklerine yol açan parazitler,
Ve çocuk beyninin öğrenme biçimleri gibi konular tartışılıyor.

Künye: Kolektif – Zihin, editör: John Brockman, çeviren: Beyza Bilal ve Zeynel Gül, Alfa Yayınları, bilim, 283 sayfa

Edward O. Wilson – Yeryüzünün Sosyal Fethi (2013)

YERYÜZÜNÜN SOSYAL FETHİ, Edward O. Wilson, çeviren: Gül Tonak, Say Yayınları, bilim, 400 sayfa

Edward O. Wilson ‘Yeryüzünün Sosyal Fethi’nde, gelişmiş sosyal yaşamın neden var olduğunu ve bunu sağlayan itici güçleri irdeliyor. Bunun için moleküler genetikten nörolojiye, evrimsel biyolojiden arkeolojiye, sosyal psikoloji ve tarihe kadar birçok farklı disiplinden edinilen bilgileri bir araya getiren Wilson, son derece sosyal hayvanlar olarak tanımladığı karıncalar, balarıları, yabanarıları ve termitler gibi dünyayı fetheden sosyal canlıları incelemesinin merkezine koyuyor. Yazar buradan yola çıkarak sosyal evrim teorisini geliştirmeye, insanın sinir sisteminin ve hafızasının düzenlenişinin temellerini anlamaya çalışıyor.

Kolektif – Kültür (2013)

KÜLTÜR, kolektif, editör: John Brockman, çeviren: Ferhat İyidoğan, Alfa Yayınları, bilim, 280 sayfa

Elimizdeki kitapta sanatçılar, mucitler, matematikçiler, bilgisayar bilimcileri ve felsefeciler kültürü kendi çerçevelerinden değerlendiriyor. Kitapta, kültürün evrimi, sanat ve insan gerçeği, yeni internet kolektivizmi, sosyal ağların yeni kültür anlayışı, dijital çağın politik gerçeği, küresel ısınmayı sona erdirecek yeni yaklaşımlar, internetin eğitimdeki önemi, yeni bilgi ağlarının öğreten ve öğrenen rollerinde yarattığı dönüşümler, bilgi ağlarıyla gelen yeni kültürlenme biçimleri ve modern teknolojinin insanların davranış, konuşma, tepki verme, düşünme ve hatırlama biçimlerine etkileri gibi ilgi çekici konular tartışılıyor.

Maria Stamp Dawkins – Hayvanlar Ne İster? (2013)

HAYVANLAR NE İSTER?, Maria Stamp Dawkins, çeviren: Çağatay Tarhan, Alfa Yayınları, bilim, 195 sayfa

Hayvan davranış bilimi profesörü Maria Stamp Dawkins ‘Hayvanlar Ne İster?’de, bizimle birlikte gezegenimiz üzerinde yaşayan milyarlarca hayvana olan tutumumuzu yeniden düşünmeye davet ediyor. Dawkins, hayvan bilinci konusundaki güncel araştırmalardan yola çıkarak, insan sağlığı ve çevre kalitesi gibi sorunlar bağlamında hayvan refahının nasıl sağlanabileceğini çalışmasının merkezine koyuyor. Yazar, insani duyguları hayvanlara yansıtmayı nasıl gerekçelendirebileceğimizi, hayvanların ne tür bir zihinsel yaşama sahip olduğunu, gittikçe artan insan türü odaklı bir dünyada insan olmayanların payını nasıl artırabileceğimizi anlatıyor.

Thomas Lepeltier – Paralel Evrenler (2013)

PARALEL EVRENLER, Thomas Lepeltier, çeviren: Nur Nacar Logie, Grifin Yayınları, bilim, 192 sayfa

Bilim tarihçisi Thomas Lepeltier ‘Paralel Evrenler’de, paralel ya da çoklu evrenler üzerine yapılmış spekülasyonların tarihini eleştirel bir gözle yeniden ele alıyor ve söz konusu spekülasyonların bilimselliklerini sorguluyor. İlahiyatta çoklu dünyalar, Big Bang (Büyük Patlama), Schrödinger’in kedisi, dördüncü boyut, evrenlerin çoğalması, karadelikler ve çoklu evrenler konularının ele alındığı kitap, basit diliyle konuya giriş yapmak isteyen okurlar için iyi bir kaynak.

Hans Reichenbach – Bilime Yeni Pozitivist Bakış (2013)

BİLİME YENİ POZİTİVİST BAKIŞ, Hans Reichenbach, çeviren: Nusret Hızır ve Halil Vehbi Eralp, Epos Yayınları, bilim, 110 sayfa

Viyana Çevresi’nin önde gelen temsilcilerinden Hans Reichenbach, aynı zamanda 1933 üniversite reformu ile Türkiye’ye gelmiş yabancı profesörlerden. Bu kitap, Reichenbach’ın Türkiye’de bulunduğu dönemde, Üniversite Konferansları esnasında sunduğu bildirilerden oluşuyor. Reichenbach bildirilerinde, felsefe ve doğa bilimlerini, doğa kanununu, Descartes ve Rasyonalizmi, David Hume’un Duyumculuk yaklaşımını, Kant’ın eleştirel felsefedeki konumunu, nedensellik ve tümevarımı tartışıyor. Kitapta bir araya getirilen metinler, Türkiye’deki bilim felsefesi ve tarihi çalışmalarını derinden etkileyen bir ismi tekrar hatırlatmalarıyla önemli.

Cem Terzi, Emel Yuvayapan ve Erkin Başer (haz.) – Kapitalizmin Kıskacında Doğa, Toplum ve Bilim: Onur Hamzoğlu Olayı (2013)

KAPİTALİZMİN KISKACINDA DOĞA, TOPLUM VE BİLİM: ONUR HAMZAOĞLU OLAYI, hazırlayan: Cem Terzi, Emel Yuvayapan ve Erkin Başer, Yordam Kitap, siyaset, 335 sayfa

Elimizdeki önemli çalışma, sanayi bölgesi Kocaeli-Dilovası’nda yaptığı araştırma neticesinde, doğaya ve halk sağlığına zarar veren bulgulara ulaşan ve bunu kamuoyuyla paylaştıktan sonra yerel ve merkezi yöneticilerin saldırılarına, karalamalarına hedef olan Prof. Dr. Onur Hamzaoğlu’nun yaşadıkları üzerinden, Türkiye’deki bilimsel özgürlüğü tartışıyor. Kitapta Hamzaoğlu olayı; bilimin toplumsal işlevi, hukuk, bilimsel yöntem ve bilim etiği çerçevelerinden irdeleniyor. Kitapta ayrıca, tarih boyunca Türkiye’de bilimin karşı karşıya kaldığı baskıların bilançosu sunuluyor ve günümüz bilimini kuşatan kimi sorunlar da tartışılıyor.

George Gamow – Bay Tompkins’in Serüvenleri (2013)

BAY TOMPKINS’IN SERÜVENLERİ, George Gamow, çeviren: Tuncay İncesu, Alfa Yayınları, bilim, 201 sayfa

George Gamow, fantezi öyküsü ‘Bay Tompkins’in Serüvenleri’nde, sokaktaki insanı, uzayın eğimi ve genişleyen evren kuramının esasları konusunda aydınlatıyor. Çok sayıda resimle de desteklenen öykünün baş kahramanı, çağdaş bilime ilgi duyan bir memur olan C.G.H Tompkins’tir. Tompkins, gördüğü rüyalar aracılığıyla duyularla ulaşılamayan dünyalara gidebilmekte, ona bu yolculuğunda, fizik profesörü Maud da rehberlik etmektedir. Meraklı Bay Tompkins daldığı her rüyada, sevimli yaşlı Maud’un anlatımlarıyla eğimli uzay, çekim, evren, kuantum, atom çekirdeği, kozmoloji ve görelilik gibi pek çok konu hakkında aydınlanacaktır.