Kategori: Edebiyat Kuramı

Hilmi Uçan – Batı Şiiri ve Tevfik Fikret (2009)

Göstergebilim, edebiyat kuramı, edebiyat eğitimi, eleştiri, öykü ve roman çözümlemelerine dair yazıları ve Fransızca’dan yaptığı çevirilerle bildiğimiz Hilmi Uçan, ‘Batı Şiiri ve Tevfik Fikret’ isimli bu eserinde, uygarlık seçiminde de edebiyatta da oyunu Batı’dan yana kullanmış Tevfik Fikret’in kişisel ve entelektüel dünyasına odaklanıyor.

Uçan, kitabının ilk bölümünde, Osmanlı’nın yaşadığı uygarlık krizini ve o dönemdeki yeni arayışları anlatıyor.

Kitabın ikinci bölümü, Tevfik Fikret’in kişiliği ve sanatını irdeliyor.

Yazar, çalışmasının son bölümünde de, Tevfik Fikret’in birçok şiiriyle, François Copée ve Baudelaire gibi Batılı şairlerin üretimlerini, metinlerarası ilişkiler çerçevesinden karşılaştırıyor.

  • Künye: Hilmi Uçan – Batı Şiiri ve Tevfik Fikret, Hece Yayınları, inceleme, 276 sayfa

Kolektif – Edebiyatın İzinde Fantastik ve Bilimkurgu (2015)

Bilimkurgu-fantastik yazınını çok yönlü bir şekilde irdeleyen sempozyum bildirileri ile fantastik-bilimkurgu yazarlarıyla yapılan paneller.

Kitabın sonuna eklenen bilimkurgu-fantastik literatürünün kapsamlı bir listesi de, meraklı okuru cezbedecek türden.

  • Künye: Kolektif – Edebiyatın İzinde Fantastik ve Bilimkurgu, hazırlayan: Seval Şahin, Banu Öztürk ve Didem Ardalı Büyükarman, Bağlam Yayınları

George Orwell – Edebiyat Üzerine (2018)

George Orwell’ın edebiyat yazılarını bir araya getiren, dönemin edebiyat dünyasına güçlü bir ışık tutmasıyla önem arz eden güzel bir derleme.

Orwell’ın metinleri, dönemin sanat akımlarıyla önde gelen eserleri, yazarları ve dönemin edebi tartışmalarını ele alıyor.

Fakat metinler bunun yanı sıra, yeni kelimeler yaratmaktan yazmanın bedeline, sosyalist yazından kitapların pahalılığına, basın özgürlüğünden edebiyatta bayağılaşmadan komik olmaya, Tolstoy’dan Joyce’a, pek çok konu ve kişiye doğru yol alıyor.

Orwell burada ayrıca, ‘Hayvan Çiftliği’nin yazım sürecinden kitabın yayıncılar tarafından ilk etapta neden ve nasıl reddedildiğini de okurlarıyla paylaşıyor.

  • Künye: George Orwell – Edebiyat Üzerine, çeviren: Yunus Çetin, Sel Yayıncılık, edebiyat inceleme, 165 sayfa, 2018

Kolektif – Söylem, Söylen, Yazın (2015)

Gerek bilimsel üretimi, gerek kurmaca yapıtları, gerek denemeleri ve gerek Türkiye’deki göstergebilim çalışmaları alanında öncü oluşuyla çok yönlü bir yazar söylemi yaratmış Tahsin Yücel’e, bir armağan kitap.

Kitaba katılan yazarlar, Yücel’in bir dost, akademisyen, yazar ve bir insan olarak portresini sunmakta.

  • Künye: Kolektif – Söylem, Söylen, Yazın, hazırlayan: Nedret Tanyolaç Öztokat, Can Yayınları

Turgut Uyar – Elele Okuyalım (2018)

Bu kitap, Turgut Uyar’ın 1978-1984 yılları arasında Elele dergisi için kaleme aldığı kitap tanıtım yazılarıyla söyleşilerini bir araya getiriliyor.

Bu yazılar sayesinde görüyoruz ki, Uyar, aynı zamanda yayın dünyasını günü gününe takip eden sıkı okurlardandı.

Kitapta, Uyar’ın Melih Cevdet Anday, Yaşar Kemal, Adalet Ağaoğlu, Cemal Süreya, Edip Cansever, Sevim Burak, Selçuk Baran, Ahmet Oktay ve Orhan Pamuk gibi yazarların yeni çıkan kitaplarına dair değerlendirmeleri yer alıyor.

Uyar ayrıca, ülkenin yayıncılık sektörünün güncel sorunları, edebiyat ödülleri ve edebiyat dergileri hakkındaki fikirlerini de bizimle paylaşıyor.

  • Künye: Turgut Uyar – Elele Okuyalım: Yazılar ve Söyleşiler (1978-1984), hazırlayan: Özge Şahin, Yapı Kredi Yayınları, edebiyat inceleme, 276 sayfa, 2018

Maksim Gorki – Tolstoy’dan Anılar (2018)

Maksim Gorki’nin Lev Tolstoy’la yakın bir ilişkisi olmuştu.

Tolstoy Kırım’dayken, Gorki, Gaspra’da yaşadığı sırada ona sık sık giderdi.

Aynı şekilde Tolstoy da Gorki’yi ziyarete giderdi.

İşte Gorki bu kitabında da, büyük yazarın hastalığı sürecine ilişkin anı ve gözlemlerini paylaşıyor.

Gorki’nin içten üslubuyla öne çıkan kitap, Tolstoy’un bu dönemine ilişkin ilginç anılar sunduğu gibi, o dönem altın çağını yaşamakta olan Rus edebiyatı hakkında aydınlatıcı değerlendirmeler de barındırıyor.

Kitabın bir diğer önemli katkısı da, Tolstoy’un Dostoyevski ve Çehov gibi bazı öne çıkan Rus yazarları hakkındaki düşüncelerini sunması.

  • Künye: Maksim Gorki – Tolstoy’dan Anılar, çeviren: Akşit Göktürk, Yapı Kredi Yayınları, anı, 64 sayfa, 2018

Federico Garcia Lorca – Konuşmalar (2009)

‘Konuşmalar’a, Federico Garcia Lorca’nın şiir, tiyatro, resim, müzik, halk şarkıları, ninniler hakkında görüşlerini yansıtan konuşmaları yer alıyor.

Lorca 1922-1935 arasında İspanya’nın ve Amerika’nın çeşitli şehirlerinde, İspanyol sanatının önemli kültürel değerlerini yeniden canlandırmak ve yaymak; şiirlerinde ve tiyatro eserlerinde ima ettiği estetik fikirlerini ifade etmek ve yaratım sürecini açıklamak için konferanslar verdi.

Zamansız ölümü birçok çalışmasını yarım bıraktığı gibi, bu konuşmaları derleyip yayına hazırlamasını da engelledi.

Fakat ölümünden sonra kardeşeri, dostları ve yayımcıları, geride bıraktığı her bir satırı kurtarıp okurlarına iletmeye çalıştı.

İşte bu derleme, böylesi bir çabanın ürünü olarak elimizde duruyor.

Derleme özellikle, Lorca’nın şiir konusundaki düşüncelerindeki değişimi detaylı bir biçimde göstermeleriyle ilgi çekiyor.

  • Künye: Federico Garcia Lorca – Konuşmalar, çeviren: Suna Kılıç, Alef Yayınları, deneme, 196 sayfa

Alexander Pechmann – Kayıp Kitaplar Kütüphanesi (2015)

Edebiyat tarihine girememiş, okuruyla buluşma şansını yakalayamamış kayıp kitaplar…

Alexander Pechmann, bir dedektif titizliğiyle bunların bir bir peşine düşüyor. Kafka’nın bebek oyunu, Byron’un hatıratı, imha edilen elyazmaları, Herman Melville’in hiç yayınlanmamış Haç Adası isimli öyküsü ve bunun gibi pek çok hikâye.

  • Künye: Alexander Pechmann – Kayıp Kitaplar Kütüphanesi, çeviren: Regaip Minareci, Can Yayınları

E. A. Wallis Budge – Antik Mısır Edebiyatı (2009)

Wallis Budge ‘Antik Mısır Edebiyatı’nda, Firavunların egemenliği altındaki Eski Mısır’da yürütülen yazınsal faaliyetlerin izini sürüyor.

Aynı zamanda, Mısır’a ait kompozisyonların örneklerinden oluşan bir seçkiyi de barındıran elimizdeki kapsamlı inceleme, Mısır edebiyatını oluşturan temel ilkeleri, rahat okunabilen bir dil ve üslupla anlatıyor.

Mezarlardan, papirüslerden, stellerden ve diğer yapılardan alınan din, mitoloji ve ahlak konulu bu metinler, Mısır edebiyatının en önemli dallarını yansıtıyor.

Çalışma ayrıca, Eski Mısır insanının gündelik hayatı ile düşünce ve ruh dünyasına dair okuyuculara fikir vermeleriyle de ilgi çekeceğe benziyor.

  • Künye: E. A. Wallis Budge – Antik Mısır Edebiyatı, çeviren: Selin Albayrak, İlya Yayınları, inceleme, 318 sayfa

Metin Dikeç – Kabahatler Kitabı (2015)

Metin Dikeç’ten edebiyat, hukuk ve müziğe odaklanan muhtelif yazılar.

Büyük yazar Tolstoy’un sıra dışı trajedisi, Rainer Maria Rilke’nin şiir dünyası, edebiyat hukuk ilişkisi, Gogol’ün Palto hikâyesinin yazılma süreci, Sait Faik’in yazdığı öyküler nedeniyle yargılanması ve Sabahattin Ali’nin cezaevi günleri, kitapta karşılaştığımız kimi konular.

  • Künye: Metin Dikeç – Kabahatler Kitabı, Yazılı Kağıt Yayınları