Antakya, Türkiye’de ender kalmış, çok kültürlü bir kimliğe sahip kentlerimizden.
Mehmet Ateş bizi, bu sıra dışı kenti adım adım gezmeye davet ediyor.
Şehrin farklı din ve inançlarını, Kudüs’ten sonra inşa edilen ilk kilisesini, Antakya’nın kuruluşuyla yaşıt sinagogunu, özgün evlerini, zengin mutfağını ve Fransızca, Arapça bilen dedelerini görmek isteyenlere.
Geçmişi 8500 yıl öncesine dayanan büyülü İstanbul’un, çocukların hayal gücüne hitap eden eğlenceli bir rehberi.
Yetişkin okurların da keyifle bakacağı rehber, Sultanahmet’ten Edirnekapı’ya, Vefa’dan Süleymaniye’ye, Eminönü’nden Haliç kıyılarına, bölgenin gezilecek, izlenecek ve tadılacak mekânlarına yer veriyor.
İstanbul’da yaşayan ve yolu düşen herkesin Beyoğlu’nda bir hatırası vardır.
İstanbul’da insanlar çok şeyi ilk defa Pera’da yaşadı.
İşte Turan Akıncı’nın bu kapsamlı çalışması da, Pera’nın 1831-1923 yılları arasındaki dönemini ele alıyor.
Akıncı, bu döneme ait, 288 kurum, 22 aile, 25 mimar ve 61 sokak saptamış.
Kitap, on altı bölümde,
Beyoğlu, 190 yıldır şehrin en önemli çekim merkezi.
Akıncı’nın çalışması da, kapsamı ve özeniyle, her kütüphanede bulunması gereken arşivlik bir eser.
Ruy Castro ‘Rio: Ateş Altında Karnaval’da, özgürlükçü ve eğlenceli şehirlerden Rio’nun zengin kültürünü, hareketli gündelik hayatını anlatıyor.
Yazar, Ipanemalı Kız, Siyah Orfe, Carioca, Copacabana, samba, karnaval, Tom Jobim, Vinicius de Moraes, Ronaldo, Carmen Miranda gibi sözcüklerle özdeşleşen kenti anlatırken, aynı zamanda neden efsane olmaya hak kazandığını da gösteriyor.
Her renkten insanın yüzyıllardır bir arada yaşadığı; samba, bossa nova dinlediği, karnavalda çılgınca eğlendiği; Copacabana ya da Ipanema’da güneşlendiği; köşe başındaki barlarda fıçı bira içip sohbet ettiği bu büyülü kent, sıcak bir üslupla okurun karşısına çıkıyor.
‘Sılam Isparta’da, şiirleri, romanları ve çocuk kitaplarından bildiğimiz Hidayet Karakuş, doğduğu ve büyüdüğü Isparta’yı, çok yönlü bir biçimde anlatıyor.
Edip Cansever’in o meşhur dizesinde söylediği “insan yaşadığı şehre benzer” gerçeğinden hareket eden Karakuş, çocukluğunun geçtiği yerlerin, tarihsel ortamından coğrafyasına, kişiliğini nasıl oluşturduğunu okurla paylaşıyor.
Kitabının kurgusunu yaşantılar üzerine kuran yazar, oradan kentin tarihine, kültürüne ve coğrafyasına uzanan bir anlatıma başvuruyor.
Edebi bir anlatımın egemen olduğu kitabın, Isparta’ya dair ayrıntılı bilgiler sunarken, yazarın kişisel tarihine dair zevkli bir okuma sunduğunu da söyleyelim.
Barış Sarıköse, alt başlığı ‘Bin Yıllık Birliktelik’ olan elimizdeki kitabında, Konya çevresindeki en eski yerleşim yerlerinden biri olan Sille’yi, tarihçesi ve sosyo-ekonomik yapısıyla anlatıyor.
Selçuklular ve Osmanlılar döneminde Konya ile birlikte her alanda önemli gelişmeler gösteren Sille, Selçuklu hükümdarı Sultan Alaeddin Keykubat’ın vakfı içinde yer alıyordu.
Bu yerleşim yeri, sahip olduğu ekonomik potansiyelin yanı sıra, farklı kültürel yapısıyla da Konya ve çevresinin sosyal ve kültürel hayatını etkilemiş.
Sarıköse’nin çalışması, Sille’nin Osmanlı döneminde geçirmiş olduğu sosyal, ekonomik, demografik ve kültürel değişimi, arşiv ve kütüphanelerden yararlanarak değerlendiriyor.
Bölgenin tarihçesi; askeri ve idari yapılanması; ekonomik durumu; tarım, hayvancılık, ticaret ve küçük sanayi grupları; aile yapısı, vakıfları ve Sille’de yetişen önemli isimler, kitapta yer alan konulardan birkaçı.
Edebiyatçı Bilge Akçakoca Öngöre ‘Nazlı Nilüfer Bolu’da, bu kentin çok yönlü kimliğini çizerken, okuru geçmişten günümüze uzanan bir yolculuğa çıkarıyor.
Anılarından hareket ederek şehrin tarihini yazmaya koyulan Öngöre, eskiye ve yeniye ait pek çok kaynağı taramış, Bolu’nun tarihi ve sosyal yaşamına dair önemli ayrıntılar barındıran eserini meydana getirmiş.
Bolu’nun binlerce yıllık tarihini, kültürünü ve insanlarını anlatan yazarın, bunu, günümüzün Bolu’sunun kapsamlı bir tasviriyle de zenginleştirdiğini söyleyebiliriz.
Yazar, doğduğu kenti anıları yoluyla yeniden hatırlamaya çalışırken, ortaya, sosyal tarih türünde de zevkle okunacak bir eser çıkarmış.
‘İstanbullaşmak’, birçok yazarın İstanbul’u 152 farklı madde üzerinden ele aldığı bir kitap.
Editörler tarafından saptanmış bir dizi başlığın yüzden fazla kişiye yazma teklifiyle sunulması yöntemiyle ortaya konan kitap, bugünkü İstanbul’la simgelenen bir dizi tartışmaya ve sorunsala odaklanıyor.
Dolayısıyla bu bakış açısından hareket eden kitap, kente dair bilinen yargılar ve tanımlamalardan çok, yeni bir bakış açısı ve yorumlama geliştirmeyi amaçlıyor.
Kentsel gerçekliklerin, bireysel biçimde deneyimlenmekten çok hazır bulunan söylemlerle yeniden üretilmesiyle düşünülüp konuşulduğunu söyleyen editörler, kitabın amacının da bu söylemleri yapıbozuma uğratmak olduğunu belirtiyor.
Çalışma böylece, okuru, İstanbul’un bildik, yaygın söylemlerde hiç dile getirilmeyen yönlerini keşfetmeye davet ediyor.
İzmit, tarihi Roma dönemine kadar uzanan kadim şehirlerimizden.
Fakat günümüzün İzmit’i, yoğun göçlerin ve sanayileşmenin çarpık çurpuk hale getirdiği bir kenttir aynı zamanda.
Bu derleme ise, İzmit’in tam olarak ne olduğunu, hem şehrin tarihi hem toplumsal dokusu hem coğrafyası ve hem de entelektüel mirasına bakarak ortaya koyuyor.
Kitapta,
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: İsmet Çiğit, Efnan Dervişoğlu, Esin Hamdi Dinçer, Nilay Etiler, Ayşegül Kanbak, Burcu Kümbül Güler, Işıl Kasapoğlu, Mustafa Küpçü, Tülün Liman, Kuvvet Lordoğlu, Hagop Minasyan, Ruhan Odabaş, Atilla Oral, Pınar Özkan, Arzu Özsoy Özmen, Murat Özveri, Doğa Başar Sarıipek, Feyza Turgay, F. Yavuz Ulugün, Kadir Yüksel ve Muhammet Şengöz.
Akdeniz söz konusu olunca, kuşkusuz akla ilk gelen şehirlerden biri Antik döneme uzanan tarihiyle Antalya’dır.
İşte tarihçi Mustafa Oral’ın kaleme aldığı ‘Akdeniz’in Diliyle’ başlıklı bu çalışma, Antalya tarihinden renkli ve zevkle okunur sayfalar sunuyor.
Kitapta, Türkiye edebiyatında Antalya, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Antalya’da geçirdiği günler, kentin efsaneleri, yemek kültürü, hamalları, başlıca tarihi ve turistik mekânları, Milli Mücadele’de Antalya, kentte gündelik hayat ve kültür gibi birçok konu okurla buluşuyor.
Çalışmanın sadece Antalya’ya değil, Akdeniz’in kendine özgü kültürüne ve bu kültür içinde ortaya çıkan yaşama biçimine ilgi duyanlara da hitap edeceğini söyleyelim.
Dipnotski 