Kategori: Tarih

Yusuf Küçükdağ – Bozkır Armutlu (2008)

Yusuf Küçükdağ ‘Bozkır Armutlu’da, 13. yüzyılın başlarında kurulan Konya’nın Bozkır ilesine bağlı Armutlu Köyü’nün tarihi ile sosyo-ekonomik yapısını anlatıyor.

Çalışma, son zamanlarda arttığı gözlenebilen şehir, kasaba ve köy eserlerine iyi bir örnek olarak gösterilebilir.

Kitapta, Armutlu köyü ile bu köyün sakinleri ve kökenini bu köyden alan bilim adamı, şair ve yazarlara dair bilgiler yer alıyor.

Kitabın girişi ile ilk bölümünde köyün tarihi, ikinci bölümünde de coğrafi konumu, nüfus durumu ve idari yapısı anlatılıyor.

Üçüncü bölümde kültürel durumu ile folkloru, beşinci bölümde de köydeki ekonomik etkinlikler değerlendiriliyor.

Kitabın son bölümünde de köyle ilgili belgeler sunuluyor.

  • Künye: Yusuf Küçükdağ – Bozkır Armutlu, Çizgi Kitabevi, tarih, 358 sayfa

Kolektif – Askerlik “İşi”: Askerî İşgücünün Karşılaştırmalı Tarihi, 1500-2000 (2017)

1500-2000 gibi geniş bir zaman aralığında, askeri işgücü ilişkilerinin dönüşümü hakkında çok sağlam bir tartışma.

Alanında uzman pek çok akademisyenin makaleleriyle yer aldığı kitapta,

  • Askere alımlarda ve askeri istihdamda dünyada yaşanan dönüşümler,
  • Çin’de askeri işgücü,
  • Memlûklardan Mansabdârlara Güney Asya’da askerlik hizmetinin sosyal tarihi,
  • 15. ve 19. yüzyıllar arasında Osmanlı yeniçerileri,
  • Avrupa’da göçmen emekçi İskoç paralı askerler,
  • Orta Avrupa’daki paralı ordularda değişim ve süreklilik,
  • Kuzey Hindistan’ın erken modern döneminde geçim uğruna savaşan köylüler,
  • yüzyılda Britanya Ordusu’na asker alımı,
  • Osmanlı’da savaşçı nüfusların seferberliği,
  • Çin’in Quing hanedanlığında askeri istihdam,
  • Askeri hizmet ve Rus sosyal düzeni,
  • Fransız ordusunda gönüllüler, zorla alıkonulanlar ve zorunlu askerlik,
  • Britanya’da zorunlu askerliğin reddi,
  • Birinci Dünya Savaşı öncesinde ve esnasında Osmanlı İmparatorluğu’nda zorunlu askerlik hizmeti,
  • Amerika Birleşik Devletleri tam gönüllü kuvvetleri,
  • Ve 1990’lardan günümüze savaşta özel taşeronlar gibi konular ele alınıyor.

Askerlikte işgücünü başlı başına bir konu olarak irdeleyen bu önemli çalışma, askerlik tarihiyle emek tarihi arasındaki uçuruma köprü kuruyor.

Kitabın derleyeni, ünlü tarihçi Erik Jan Zürcher, emeğin tarihini yazanların askerlerin yaptıkları işleri uzun süre görmezden geldiğini belirtiyor.

Kitaba makaleleriyle katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: David M. Robinson, Kaushik Roy, Gilles Veinstein, Frank Tallett, James Miller, Michael Sikora, Dirk A. Kolff, Robert Johnson, Peter Way, Virginia H. Aksan, Christine Moll-Murata, Ulrich Theobald, Elise Kimerling Wirtschafter, Thomas Hippler, Herman Amersfoort, Marco Rovinello, Jörn Leonhard, Mehmet Beşikçi, Bethy Bailey ve S. Yelda Kaya.

  • Künye: Kolektif – Askerlik “İşi”: Askerî İşgücünün Karşılaştırmalı Tarihi (1500-2000), derleyen: Erik Jan Zürcher, çeviren: Dilek Şendil, İletişim Yayınları, tarih, 664 sayfa

Richard Sennett – Yabancı (2014)

Bir yabancı olmanın ne demek olduğuna dair iki deneme.

Bunlardan ilki, 16. yüzyılın şafağında küresel bir ticaret imparatorluğunun merkezi haline gelen Venedik’te istenmeyen ilan edilmiş Yahudiler.

İkincisi ise, hayatının büyük bölümünü sürgünde geçiren, 19. yüzyılın Rus reformcusu Alexandr Herzen’in hayatı etrafında gelişiyor.

  • Künye: Richard Sennett – Yabancı, çeviren: Tuncay Birkan, Metis Yayınları

Orhan Koloğlu – Hain’nâme (2014)

Orhan Koloğlu’ndan, farklı kesim ve anlayışlardan gelen, hem eski hem de güncel otuz üç hain hikâyesi.

Devrim girişiminin hainlik damgasını teşvik ettiğini hatırlatan ve hainliğin hem sözlük anlamlarına hem de farklı siyasi yaklaşımlardaki kullanımlarına bakan Koloğlu kitabında, Sezar’dan Napolyon’a, Mareşal Petain’den Nâzım Hikmet’e, yaşadıkları dönemde hain olarak yaftalamış birçok ismin hikâyesini sunuyor.

  • Künye: Orhan Koloğlu – Hain’nâme, Tarihçi Kitabevi

Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî (2017)

On üçüncü yüzyılda İslam dünyasında felsefi ve bilimsel çalışmaların hızlanmasında, kelâm ve felsefe alanındaki önemli çalışmalara imza atmış Nasîruddîn Tûsî’nin çok büyük payı var.

Farklı yazarların makaleleriyle yer aldığı bu kitap ise, Nasîruddîn Tûsî’nin yaptığı çalışmalara farklı açılardan bakmalarıyla alana büyük katkıda bulunuyor.

Kitapta,

  • Nasîruddîn Tûsî’nin hayatı ve bilimsel kimliği,
  • İslam dünyasında astronomi ve gözlemevlerinin gelişmesinde önemli bir adım olarak Merâgâ Gözlemevi,
  • On üçüncü yüzyılda felsefe-kelâm ilişkisinin şekillenmesinde Nasîruddîn Tûsî’nin rolü,
  • Nasîruddîn Tûsî düşüncesinde kelâm-felsefe ilişkisi,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin ilim/hikmet sınıflandırmasına yansıyan din felsefe ilişkileri,
  • Nasîruddîn Tûsî felsefesinde ahlak,
  • Nasîruddîn Tûsî’nin adalet anlayışı
  • Ve İbn Mikeveyh ile Nasîruddîn Tûsî’nin siyaset felsefelerinde adalet-sevgi ilişkisi gibi konular tartışılıyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar ise şöyle: Mehmet Bayraktar, Yavuz Unat, Aygün Akyol, Agil Şirinov, Ayşe Sıdıka Oktay, Anar Gafarov, Naim Döner, Abdulnasır Süt, İbrahim Çapak, Abdulvahap Taştan, Neva Tezcan Topuz, Muhammet Topuz ve Zeynep Erten Taşan.

  • Künye: Kolektif – Bilime Adanmış Ömür: Nasîruddîn Tûsî, editör: Aykut Kar ve Anar Gafarov, Gece Kitaplığı, tarih, 320 sayfa

Güner Doğan – “Venediklü ile Dahi Sulh Oluna”: 17. ve 18. Yüzyıllarda Osmanlı-Venedik İlişkileri (2017)

Osmanlı ve İtalyan arşivlerinin yanı sıra, zengin belge ve kaynaklardan yararlanan bu önemli inceleme, Osmanlı’nın 1699 Karlofça Antlaşması’ndan 1718 Pasarofça Antlaşması ve sonrasına uzanan süreçte Venedik ile yaşanan sınır tespit sorunları üzerinden dönemin siyasi, diplomatik ve askeri bir manzarasını sunuyor.

On yedinci ve on sekizinci yüzyıllar gibi, Osmanlı ve Venedik tarihleri açısından önemli dönüşümlerin yaşandığı bir dönemi ele alan Güner Doğan, süreçte rol alan aktörleri de çalışmasına dâhil ederek iki ülke arasındaki ilişkilerin kapsamlı bir dökümünü yapıyor.

Venedik Cumhuriyeti’nin erken ortaçağlarda kurulduğundan beri Akdeniz’de iki ezeli rakibi olmuştu: bunların birincisi Cenova Cumhuriyeti, diğeri de Osmanlı Devleti’ydi. Bu sebeple, yeniçağ Osmanlı tarihinin bütünsel olarak ele alınması için Venedik kaynakları altın değerinde olduğu hep söylenir.

İşte Güner’in çalışmasının bir diğer önemli katkısı da, bu önemli kaynaklardan olabildiğince yararlanmasıdır diyebiliriz.

  • Künye: Güner Doğan – “Venediklü ile Dahi Sulh Oluna”: 17. ve 18. Yüzyıllarda Osmanlı-Venedik İlişkileri, İletişim Yayınları, tarih, 366 sayfa

John B. Thompson – Medya ve Modernite (2008)

John B. Thompson ‘Medya ve Modernite’de, modern toplumların yükselişini iletişim medyasının gelişimi ekseninde inceliyor.

Zira Thompson’a göre modern toplumların yükselişiyle ilgili kültürel dönüşümlerinin anlaşılabilmesi, medyanın gelişimine ve etkisine merkezi bir yol vermekle mümkündür.

Thompson’ın bu tezden hareket eden çalışması, yayıncılığın ilk biçimlerinden elektronik iletişimin en son türlerine uzanan iletişim medyasının, modern toplumların yükselişinin asli bir parçası olduğunu savunuyor.

Yazar, bu ilişkiyi uzun bir zaman diliminde ele alırken, iletişimin sosyal etkilerinden iktidarın değişen doğasına kadar birçok durağa uğruyor.

  • Künye: John B. Thompson – Medya ve Modernite, çeviren: Serdar Öztürk, Kırmızı Yayınları, medya, 410 sayfa

Ömürkul Karayev – Türkler ve Kağanlıkları (2008)

‘Türkler ve Kağanlıkları’nın yazarı Ömürkul Karayev, Kırgız tarihi konusundaki çalışmalarının yanı sıra, asıl uzmanlığını Karahanlı tarihinde yapmış bir isim olarak bilinir.

Karayev’in ‘Türkler ve Kağanlıkları’ isimli bu çalışması ise, Türkler ve kurdukları devletlere odaklanıyor.

Beş bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde eski Türkler ve Kırgızlar, ikinci bölümünde 6.-8. yüzyıllarda Yenisey Kırgızları anlatılıyor.

Kitabının üçünçü bölümünü Karluk Kağanlığı’na ayıran Karayev, ardından Karahanlı Kağanlığı’nı ve son olarak Moğol İstilası’nı inceliyor.

Karayev’in ölümünden iki yıl önce tamamladığı kitabının diğer bir özelliği de, ele aldığı konuya dair birçok tartışmaya açıklık getirmiş olması.

Karayev isminin, SSCB döneminde önemli araştırmalara imza atan Baskakov, Kononov, Potapov, Hudyakov ve Klyaştorniy gibi akademisyenlerle birlikte anıldığını hatırlatalım.

  • Künye: Ömürkul Karayev – Türkler ve Kağanlıkları, çeviren: Mustafa Kalkan, Bilge Kültür Sanat Yayınları, tarih, 277 sayfa

Tarık Velioğlu – Osmanlı’nın Manevi Sultanları (2008)

Tarık Velioğlu ‘Osmanlı’nın Manevi Sultanları’ başlıklı bu kitabında, Osmanlı İmparatorluğu zamanında bu topraklarda yetişmiş önemli ârif ve velilerden yüzünün portresini sunuyor.

Somuncu Baba, Emir Sultan, Eşrefoğlu, Hacı Bayram, Şeyh Vefa, Sünbül Sinan, Merkez Efendi, Hamza Bâlî, İdris Mehtefî, Beşiktaşlı Yahya Efendi, Şaban-ı Velî, Hüsammeddin Uşşâkî, Hz. Hüdayî, Niyâzî-i Misrî, Nasûhî Efendi, İsmail Hakkı Bursevî, Mehmed Emin Tokadî, Mevlânâ Halîd, Tâhâ Hakkârî, Ahmed Ziyaeddin Gümüşhânevî, Esad Erbilli, Abdülkâdir Belhî, Abdülhâkim Arvasî, Kenan Rifâî, Ali Haydar Efendi ve Fahreddin Cerrâhî, bu portrelerden birkaçı.

Söz konusu isimlerin sahip oldukları şöhret, bir yolun kurucusu veya en önemli temsilcisi olmaları ve eserleri veya takipçileri aracılığıyla kendi zamanlarında ve günümüzde sahip oldukları etki, portrelerin tespitinde gözetilmiş başlıca kriterleri oluşturuyor.

  • Künye: Tarık Velioğlu – Osmanlı’nın Manevi Sultanları, Hayy Kitap, portre, 439 sayfa

İbrahim Balcı – Milli Mücadele’de Boğaziçi (2008)

‘İpsiz Recep ve Denizlerimizdeki Adsız Leventlerin Destanı’, İbrahim Balcı’nın ‘Milli Mücadelede Boğaziçi’ isimli bu kitabının alt başlığı.

Kitap, Kurtuluş Savaşı’ndaki kara mücadelesinden çok, o dönem denizlerde ne gibi mücadeleler yaşandığına odaklanmasıyla ilgi çekiyor.

Armatör turizmci Kahraman Sadıkoğlu’nun ailesinden kişiler; CHP milletvekili Ahmet Gülyüz Ketenci’nin dedeleri; bugünün Mudo’su olarak bilinen Tavilzadeler; Prof. Dr. İsmet Giritli’nin babası Tahir ve kardeşi Ali; Kalkavan ailesinin akrabaları; Doç. Dr. Emin Gürses’in amcası ve tabi kitapta ağırlık nostasını teşkil eden İpsiz Recep’in Milli Mücadele’de yaptıkları, Balcı’nın kitabında anlatılan konulardan birkaçı.

Balcı’nın ilk baskısı 2004’te yapılan çalışması, Kurtuluş Savaşı’nın şu ana kadar çok işlenmemiş bir cephesini ve bu cepheye katkıda bulunmuş isimleri anlatmasıyla dikkat çekiyor.

  • Künye: İbrahim Balcı – Milli Mücadele’de Boğaziçi, İgüs Yayınları, tarih, 203 sayfa