Tarih – Sayfa 247

Nevin Meriç – Âdâb-ı Muâşeret (2007)

ÂDÂB-I MUÂŞERET: OSMANLI’DA GÜNDELİK HAYATIN DEĞİŞİMİ (1894-1927), Nevin Meriç, Kapı Yayınları, inceleme, 543 sayfa

Osmanlı’nın son dönemi, bilindiği gibi, Türkiye’nin yüzünü batıya dönme serüveninin de en doruğa ulaştığı dönemlerdendir. Bu değişimlerin önemli bir göstergesi de, âdâb-ı muâşeret, yani görgü kuralları hakkında yayınlanan kitapların çokluğudur. Bu çeviri kitapların bir ilginçliği de, Osmanlı kültüründe gerçekte karşılığı olmayan at gezintisi, akşam yürüyüşü gibi konulara yer vermeleriydi. İşte Nevin Meriç’in çalışması, temelde, yazarın 1894-1927 yılları arasında yayınlanan âdâb-ı muâşeret kitapları konusunda yaptığı araştırmalarına dayanıyor. Kitap bu yönüyle, Osmanlı modernleşmesinin pek bilinmeyen bir alanına dikkat çekmiş oluyor.

Abdülkadir Yaşargün – Direniş: 12 Mart ve Sonrası (2007)

DİRENİŞ: 12 MART VE SONRASI, Abdülkadir Yaşargün, Ozan Yayıncılık, tarih, 224 sayfa

2008, 1968 gençliğinin kırkıncı yıl dönümü. Kendisi de 68 hareketinden bir aktivist olan Abdülkadir Yaşargün’ün ‘Direniş: 12 Mart ve Sonrası’ isimli bu çalışması da, o dönemde yaşananlara birinci elden tanıklık ediyor. Yaşargün’ün daha önce kaleme aldığı kitaplarda olduğu gibi, bu çalışmasında da, o dönem gençlik hareketinin önemli isimleriyle birlikte içinde bulunduğu eylemleri ve bu eylemlerin Türkiye sol mücadelesini nereden nereye getirdiğini anlatıyor. Kitapta dikkat çeken örneklerden biri de Filistin. O dönem, Filistin’e büyük bir baskı uygulayan İsrail ve buna tepki göstererek Türkiyeli gençlerin Filistin’e gidişi önemli ayrıntılarla birlikte anlatılıyor.

Iszak Schulhof – Avrupa’da Osmanlı Damgası (2007)

AVRUPA’DA OSMANLI DAMGASI, Iszak Schulhof, çeviren: Elçin Kumru, Timaş Yayınları, anı, 95 sayfa

Iszak Schulhof’un ‘Avrupa’da Osmanlı Damgası’ isimli bu kitabı, kendisinin 17. yüzyıldaki Budin eyaletine dair anılarını barındırıyor. 1686’da Osmanlı hâkimiyeti altında olan, Türk ve Yahudilerin çoğunlukta yaşadığı Budin, Avusturya orduları tarafından işgal edilmişti. Şehrin düşmesinden sonra, Avusturya askerleri, şehirde büyük bir katliama girişmişti. Bu katliamı anlatan hatıratın yazarı Schulhof’un kendisi de, bir Avusturya subayının eline geçse de, bir şekilde kurtulmayı başarmıştı. Kitap, bunun dışında, Osmanlı ve Avrupa devletlerinin yönetim biçimlerini de anlatıyor.

Kolektif – Konstantinopolis (2016)

Bu harika çalışma, Dumbarton Oaks’ta örgütlenmiş, Konstantinopolis konulu sempozyuma sunulmuş bildirilere yer veriyor.

Kitaba katkıda bulunan yazarlar, Konstantinopolis’in kamusal alanlarını, ticari haritasını ve deniz kıyısındaki mahallelerini, kara surlarını, geç dönem Konstantinopolis’teki kiliseleri, şehirdeki bahçe ve parkları irdeliyor.

Künye: Kolektif – Konstantinopolis, editör: Henry Maguire ve Robert Ousterhout, çeviren: Hazal Yalın, Alfa Yayınları, tarih

Burçin Gerçek – Akıntıya Karşı (2016)

AKINTIYA KARŞI, Burçin Gerçek, İletişim Yayınları, tarih

Ermeni soykırımında emirlere karşı gelerek Ermenileri kurtaranlar ve iktidara direnerek hayatlarını ve kariyerlerini riske atanların hikâyesi. Gerçek, 1915’te Ermeni soykırımı sırasında Konya, Diyarbakır, Kastamonu, Sivas, Ankara, Dersim, Erzurum, Kütahya, Van ve Bitlis gibi yerlerde kurbanlara yardım elini uzatan isimsiz kahramanların izini sürüyor.

Işıl Çokuğraş – Bekâr Odaları ve Meyhaneler (2016)

BEKÂR ODALARI VE MEYHANELER, Işıl Çokuğraş, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları

ve 19. yüzyıl İstanbulu’nu marjinalite ve tekinsizlik gibi modern kavramlar çerçevesinde ele alan ve bunları kentin belirli mekânları üzerinden tartışan bir eser. Bu bağlamda bekâr odaları ve meyhaneleri irdeleyen yazar, bunların iktidarla ve toplumla ilişkilerini değerlendiriyor, kent içindeki dağılımlarını tespit ediyor.

İsmet Üzen (haz.) – 1. Dünya Harbinde Sina Cephesi (2007)

1. DÜNYA HARBİNDE SİNA CEPHESİ VE ÇÖL HATIRALARI, hazırlayan: İsmet Üzen, Selis Kitaplar, anı, 252 sayfa

‘1. Dünya Harbinde Sina Cephesi ve Çöl Hatıraları’, Sina cephesinde ve çölünde görev yapanların hatıra eserlerinden, askerî harekâtların yanında, ağırlıklı olarak da bireysel faaliyetlerle ilgili olanlarına yer veriyor. Seçilen metinler, Sina çölünde görev yapanların çöl hayatını, üzüntüleri, sevinçleri, cesaretleri, hayal kırıklıkları, mahrumiyetleri, komutanlar arasındaki rekabetleri yorumlayışları çerçevesinden veriliyor.

Fatih Bayhan – Latife Hanım’ın Kâğıtları (2007)

LATİFE HANIM’IN KÂĞITLARI, Fatih Bayhan, Pegasus Yayınları, biyografi, 398 sayfa

Latife, ya da tam adıyla Latife Uşşaki, en çok Mustafa Kemal Atatürk’ün eşi olmasıyla ünlüdür. Fatih Bayhan’ın bu çalışması da, Latife Hanım hakkında pek bilinmeyen ayrıntılar sunuyor. Kitapta ağırlıklı olarak, Latife Hanım’ın Atatürk ile yaşadıkları evliliğe dair önemli detaylar yer alıyor. Nasıl tanıştıkları, ilk karşılaştıkları an neler hissettikleri, Mustafa Kemal’in Latife Hanım’a evlenmeden önce ne hediye ettiği, nasıl evlendikleri ve evlilik hayatları, söz konusu detayların birkaçı. Kitap, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda Latife Hanım’ın yüklendiği misyonu ve Atatürk’le kesişen yolunu derli toplu bir şekilde verebilmesiyle dikkat çekiyor.

Andrew Collins – Göbekli Tepe (2016)

Bundan 12 bin yıl önce kurulmuş Göbekli Tepe hakkında arkeolojik, tarihi ve mimari bir çalışma.

Göbekli Tepe’nin kuruluşu, planı, anıtsal mimarisi gibi birçok konuyu aydınlatan Andrew Collins, Göbekli Tepe’nin uygarlığın doğuşunu anlatan efsanelerle ilişkili olduğu ve Kitab-ı Mukaddes’teki Büyük Tufan’a tepki olarak doğduğu tezlerini de tartışıyor.

Künye: Andrew Collins – Göbekli Tepe ve Tanrıların Doğuşu, çeviren: Leyla Tonguç Basmacı, Alfa Yayınları, arkeoloji, 520 sayfa. 2016

Fatma Tunç Yaşar – Alafranga Halleri (2016)

ALAFRANDA HALLERİ, Fatma Tunç Yaşar, Küre Yayınları, tarih

19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında yayımlanmış Osmanlı âdâb-ı muâşeret kitaplarının bağlamını ve içeriğini, dönemin sosyo-politik ve kültürel atmosferi içinde irdeleyen bir çalışma. Kitap, bu literatürün, o dönemde kaydedilen büyük değişim ve dönüşümlerden hem nasıl etkilendiğini ve hem de bu dönüşümlere nasıl ivme kazandırdığını aydınlatmasıyla önemli.