Kategori: Tarih

Devrim Burcu Eğilmez – Osmanlı İmparatorluğu’nda Hoşgörü Söylemi (2017)

Özellikle AKP’nin iktidarda olduğu şu son on beş yıl içinde, Osmanlı’nın ne denli hoşgörülü olduğu sıklıkla ifade edilen söylemlerden biri.

Devrim Burcu Eğilmez de, başvurduğu zengin kaynaklar ve sağlam teorik çerçevesiyle öne çıkan bu çalışmasında, şu meşhur Osmanlı hoşgörüsü mitinin peşine düşüyor.

Yazar bunu yaparken de, Osmanlı’nın vasat ya da zayıf olduğu bir dönemi değil, en parlak dönemi olduğu söylenen, Kanuni Sultan Süleyman ile Şeyhülislâm Ebussuud Efendi’nin hükümranlığının sürdüğü 1545-1566 yıllarını merkeze alıyor.

Yazar tarih, felsefe ve siyaset arasında kurduğu diyalog aracılığıyla, Osmanlı’ya özgü akıl yürütme biçimlerini açıklıyor ve Osmanlı hoşgörüsü/hoşgörüsüzlüğünün tam olarak ne anlama geldiğini tartışıyor.

Sağlam bir alternatif tarih okuması.

  • Künye: Devrim Burcu Eğilmez – Osmanlı İmparatorluğu’nda Hoşgörü Söylemi (1545-1566), İletişim Yayınları, tarih, 245 sayfa

Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük (2014)

Dr. Fazıl Küçük, Kıbrıslı Türk ve Rumların birlikte kurduğu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı yardımcısı olarak görev almıştı.

Küçük bilindiği gibi, Rauf Denktaş ile birlikte Kıbrıslı Türklerin siyasi mücadelesinin de simge isimlerinden.

Rukiye Maden çalışmasında, Fazıl Küçük’ün hayatını ve siyasi çalışmalarını araştırıyor. Maden, Küçük’ün Kıbrıs’ta yer aldığı direniş örgütleri ve siyasi partiler ile sahibi olduğu ‘Halkın Sesi’ gazetesindeki faaliyetlerini, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki rolünü ve Rauf Denktaş, Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Makarios gibi isimlerle ilişkilerini ele alıyor.

  • Künye: Rukiye Maden – Dr. Fazıl Küçük ve Kıbrıs, Tarihçi Kitabevi, tarih, 328 sayfa

Mehmet Zeki Sönmez – Mimar Sinan Tarihi (2014)

Sanat tarihi profesörü Mehmet Zeki Sönmez, yoğun çabalarının ürünü olan çalışmasında, klasik Türk mimarisinin önde gelen simalarından Mimar Sinan’ın hayatı ve eserleriyle ilgili çok sayıda tarihi yazma ve belgeye yer vererek önemli bir katkı sunuyor.

Sönmez, yalnız 16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin değil, tüm Anadolu mimarisinin en önemli sanatçılarından Mimar Sinan ve eserleriyle ilgili oldukları tespit edilmiş altı yazma ile altmışa yakın belgenin Türkçe çevirilerini sunuyor.

Bu yazmalar ise ‘Tezkiretü’l-Bünyân’, ‘Tezkiretü’l-Ebniye’, ‘Tuhfetü’l-Mi’mârîn’, ‘Risâle-i Mi’mâriyye’, ‘Adsız Risale’ ve ‘Selimiye Risalesi’.

  • Künye: Mehmet Zeki Sönmez – Mimar Sinan Tarihi, Kapı Yayınları, tarih, 221 sayfa

Marc Bloch – Feodal Toplum (2014)

Lucien Febvre ile birlikte Annales ekolünün kurucusu olarak kabul edilen Marc Bloch’un ‘Feodal Toplum’u, feodalite tartışmaları ve Ortaçağ tarihçileri için vazgeçilmez bir kaynak olduğu gibi, tarihyazımına getirdiği yöntemsel yenilikler bakımından da önemli bir eser.

Bloch söz konusu dönemi,

  • Müslümanların Avrupa’yı kuşatması,
  • Macar istilalarının sonu,
  • İngiltere ve Fransa’daki İskandinav yerleşmeleri,
  • Feodal çağda yaşam koşulları ve düşünsel ortam,
  • Feodal toplumda soy dayanışması ve kan bağları,
  • Feodal çağda vasillik ve biat,
  • Feodal toplumun belli başlı sınıfları,
  • Ve siyasal örgütlenmesi gibi parametreler bağlamında inceliyor.

Künye: Marc Bloch – Feodal Toplum, çeviren: Melek Fırat, Islık Yayınları, tarih, 736 sayfa

Bekir Biçer – Kürtler (2014)

Bekir Biçer, Türkiye’de Kürtlerle ilgili akademik düzeyde yeterince çalışma yapılmadığını ve alanın Kürdolog ve yerli partizanlar tarafından doldurulduğu gibi iddialı ve tartışılır bir tezle kitabına başlıyor.

Biçer, bir sonraki paragrafta ise, kendisiyle çelişme pahasına, Kürtler hakkındaki kıymetli araştırmaların tamamını Kürdologların yaptığını teslim ediyor.

Belli ki fazlasıyla iddialı olduğundan çalışmasını “Kürtler konusunu akademik düzeyde ele alan ilk kitap” şeklinde sunan yazar, İslamiyet öncesi ve İslamiyet zamanında Kürtler; Dört Halife, Emeviler, Abbasiler, Selçuklular, Osmanlılar ve Cumhuriyet döneminde Kürtler, Kürtlerde aşiret olgusu gibi konuları ele alıyor.

  • Künye: Bekir Biçer – Kürtler, Çizgi Kitabevi, inceleme, 342 sayfa

Yavuz Bahadıroğlu – Osmanlı’da Şehzade Katli (2014)

Yavuz Bahadıroğlu, Osmanlı tarihinin ürkütücü geleneklerinden olan, devlet yönetimini evlat sevgisinin önüne geçiren şehzade katlini araştırıyor.

Bahadıroğlu Osmanlı’da şehzadelerin nerede ve nasıl eğitildiğini, şehzade katlinin dini gerekçelerini, Osmanlı’daki şehzade isyanlarının çıkış sebeplerini, Şehzade Mustafa’nın neden öldürüldüğünü ve Osmanlı’nın kaderini değiştiren Şehzade Bayezid ile Şehzade Selim arasındaki mücadeleyi anlatıyor.

Kanuni döneminin de ağırlıklı olarak incelendiği kitapta, Osmanlı’da cellatlar ve cellat mezarlıkları ve padişahların neden cariyelerle evlendikleri gibi ilgi çekici konular da ele alınıyor.

  • Künye: Yavuz Bahadıroğlu – Osmanlı’da Şehzade Katli, Nesil Yayınları, tarih, 253 sayfa

Mahmut Goloğlu – Erzurum Kongresi (2008)

Mahmut Goloğlu’nun ‘Erzurum Kongresi’, kendisinin ‘Milli Mücadele Tarihi’ serisinin birinci cildini oluşturuyor.

Goloğlu çalışmasında, Milli Mücadele’nin dönüm noktalarından olan Erzurum Kongresi’ni hazırlayan koşulları analiz ediyor.

Erzurum Kongresi, ülkede köklü bir direniş yaratmayı amaçlayan Müdafaa-i Hukuk hareketinin kendine zemin arama çabalarının en önemli aşamasıydı.

Zira bu kongre sonrasındaki gelişmeler, Atatürk ve mücadele arkadaşları için, Sivas Kongresi’ne ve TBMM’nin kuruluşuna uzanan bir süreci başlatmıştı.

Geniş bir ekler bölümünden de oluşan Goloğlu’nun kitabı, bu süreci öncesi ve sonrasıyla okuyup yorumlamakta.

  • Künye: Mahmut Goloğlu – Erzurum Kongresi, İş Kültür Yayınları, tarih, 245 sayfa

Alan Palmer – Osmanlı İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi (2014)

Alan Palmer, Osmanlı’nın gerileyiş ve çöküş sürecini, imparatorluk tarihinin belli başlı dönüm noktalarını odak alarak anlamaya çalışıyor.

“Dokuz canlı” olarak tanımladığı Osmanlı’nın kuruluşunu mümkün kılan şartları analiz ederek kitabına başlayan Palmer, bu süreçte,

Batı’dan gelen tehditlerin nasıl aşıldığını,

Lale Devri ve sonrasını,

Osmanlı’daki Batılılaşma eğilimlerini,

Sultan Selim’in tuhaf kaderini,

Dolmabahçe sarayının gösterişli bir anıt olarak anlamını,

Sultan Abdülhamid’in kaotik ve sıkıntılı padişahlık yıllarını

Ve Jön Türkler ile İttihat ve Terakki’nin Osmanlı’nın kaderinde oynadığı kritik rolü ele alıyor.

  • Künye: Alan Palmer – Osmanlı İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi, çeviren: Belkıs Çorakçı Dişbudak, Alfa Yayınları, tarih, 454 sayfa

Murat Bardakçı – İttihadçı’nın Sandığı (2014)

Murat Bardakçı burada, İttihad ve Terakki liderlerinin özel arşivlerindeki yayınlanmamış belgeler ile Atatürk ve İnönü dönemlerinde Ermeni gayrimenkullerine dair alınmış kararları sunuyor.

Kitap, Ermeni malları hakkında Devlet Arşivleri’nde bulunan önemli belgelere yer vererek, görmezden gelinen kimi tarihi gerçekleri tartışmasıyla dikkat çekiyor.

Yazar, Mustafa Kemal Paşa’nın Ermeni tehcirine karşı olduğu, tehcir kararını veren İttihadçılar’dan nefret ettiği iddialarına, tehcirde önemli roller üstlenmiş çok sayıda bürokratın Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı zamanlarında devlette önemli görevlere getirildiğini ortaya koyarak yanıt veriyor.

  • Künye: Murat Bardakçı – İttihadçı’nın Sandığı, İş Kültür Yayınları, tarih, 552 sayfa

Necati Gültepe – Türk Kadın Tarihine Giriş (2008)

Necati Gültepe’nin ‘Türk Kadın Tarihine Giriş’i, erkeği merkeze alan, kadını yok sayan tarih söylemiyle hesaplaşıyor.

Yazar, bu amaçla da erkek egemen bir bakışın ürünü olan tarih yerine, mitoloji ve destanlara başvurarak alternatif bir kadın tarihi sunuyor.

Gültepe, bilinen ilk devletli topluluklarda, erken dönem Türk destanlarında ve Batı tarihinde kadının konumunu tespit ediyor.

Turan, İran, Grek ve Latin destanlarında kadın,

İslamiyet ve kadın,

Türklerde kadının rolü,

Ve savaşçı kadınlar, kitabın diğer konuları.

  • Künye: Necati Gültepe – Türk Kadın Tarihine Giriş, Ötüken Yayınları, tarih, 363 sayfa