Kategori: Tarih

Işın Demirkent – Sultan I. Kılıç Arslan (2014)‏

Türkiye Selçukluları devletinin hükümdarı I. Kılıç Arslan’ın saltanat döneminin kapsamlı bir serencamı.

1093-1107 yılları arasında hüküm süren I. Kılıç Arslan, Anadolu’da dağılan Selçuklu birliğini yeniden tesis etmesi ve Haçlı ordularına karşı giriştiği mücadelelerle önemli roller üstlenmişti.

Işın Demirkent, I. Kılıç Arslan’ın İznik’e gelerek devlet idaresini eline alışından başlayarak, Bizans İmparatorluğu ve Haçlı ordularıyla mücadelesini; katıldığı Ereğli, Drakon ve Merzifon savaşları ile Musul seferini; Selçuklu’nun o dönemki Doğu politikasını; Çavlı ile giriştiği savaştaki ölümünü ve ölümünden sonra Anadolu’daki durumu araştırıyor.

  • Künye: Işın Demirkent – Sultan I. Kılıç Arslan, Türk Tarih Kurumu Yayınları, tarih, 120 sayfa

İhsan Tevfik – Mübadele (2014)

İhsan Tevfik, Osmanlı ve Cumhuriyet arşiv belgelerinden de yararlandığı çalışmasında, 1923’ten sonra Türkiye ve Yunanistan arasında başlayan Mübadele sürecini kapsamlı bir bakışla ele alıyor.

Orta Anadolu’da ve İç Karadeniz’de kalan başka mekânları da anlatmakla birlikte, yakın planda Sivas vilayetini, özellikle Suşehri civarını merkez alarak inceleyen Tevfik, bu bölgede mübadelenin nasıl gerçekleştiğini, mübadeleye tabi olanların tanıklıklarını, birinci ve ikinci kuşağın mübadeleye bakışını anlatıyor.

Çalışmanın bir diğer önemli katkısı da, 93 Harbi ve Balkan Harbi’nden sonra gerçekleşen mübadeleden önceki göçlere de odaklanması.

  • Künye: İhsan Tevfik – Mübadele, İnkılap Kitabevi, tarih, 360 sayfa

 

Salim Aydın – Balkanların Acı Yüzü (2014)

Salim Aydın bu kapsamlı incelemesinde, Türkiye basın tarihinde Balkan Savaşları’nın kendine nasıl yer bulduğunu araştırıyor.

Balkan Savaşları’nın basın yönünü, Osmanlı’nın Cenin, İkdam, Sabah, Servet-i Fünun ve Tanin gibi pek çok gazete ve dergisini inceleyerek yapan Aydın, savaş öncesi Osmanlı Devleti ile Balkan ülkelerinin savaşa bakış açıları ve savaş hazırlıkları hakkında önemli ayrıntılar sunuyor.

Kitapta, Balkan savaşları öncesinde Osmanlı topraklarından silah geçirilmesi meselesinin, Osmanlı’nın ve Balkan ülkelerinin savaş hazırlıklarının, savaş süreci ile savaşın sonunda yaşananların basına ne şekilde yansıdığı aydınlatılıyor.

  • Künye: Salim Aydın – Balkanların Acı Yüzü, Yeditepe Yayınları, tarih, 552 sayfa

Figen Atabey – Çanakkale Muharebelerinin Deniz Cephesi (2014)

Figen Atabey, yoğun arşiv araştırmalarına dayanan eldeki çalışmasında, 18 Mart 1915 Çanakkale Muharebesi’nin yanı sıra Kara Savaşları’nın sürmekte olduğu dönemde,

Boğaz içerisinde yapılan deniz mücadelesini,

Marmara Denizi’ndeki deniz ulaştırmasının nasıl gerçekleştirildiğini,

İtilaf devletleri denizaltılarına karşı yapılan muhtelif mücadeleleri aydınlatıyor.

Çanakkale deniz savaşlarına uzanan süreci ele alarak çalışmasına başlayan Atabey, devamında da, Marmara’da İtilaf devletleri ile Alman denizaltılarının harekâtını ve Çanakkale Savaşı’nda deniz desteğinin hangi koşul ve imkânlarla ortaya konduğunu araştırıyor.

  • Künye: Figen Atabey – Çanakkale Muharebelerinin Deniz Cephesi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, tarih, 364 sayfa

Timothy W. Childs – Trablusgarp Savaşı ve Türk-İtalyan Diplomatik İlişkileri (2008)

Trablusgarp Savaşı, İtalya’nın 1911’de Libya topraklarını işgalinin ardından, İtalya ve Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanmış, tarihe yön veren savaşlardan.

Timothy W. Childs’ın çalışması, İtalya’nın Roma İmparatorluğu hayalleri kurarak gerçekleştirdiği bu emperyalist girişimi, Osmanlı İmparatorluğu’nun o dönemdeki durumu çerçevesinden izliyor.

Yazarın, İtalyan kaynaklarının ve devlet arşivlerinin yanı sıra, Osmanlı Hariciye arşivlerinde de yaptığı incelemelerin ürünü olan kitap, savaşın diplomatik ve askeri yönlerini ele alıyor.

Childs ayrıca, savaş alanındaki ve pazarlık masasındaki süreçleri, dönemin uluslararası dengeleriyle birlikte yorumluyor.

  • Künye: Timothy W. Childs – Trablusgarp Savaşı ve Türk-İtalyan Diplomatik İlişkileri, çeviren: Deniz Berktay, İş Kültür Yayınları, tarih, 333 sayfa

François Dosse – Ufalanmış Tarih (2008)

François Dosse, ‘Ufalanmış Tarih’te, Annales ekolünün tarih konusunda getirdiği yorumun, günümüzde hegemonik bir yapıya büründüğü eleştirisini sunuyor.

Batı’da iki dünya savaşı arasında, Fransa’da yayınlanan Annales dergisi, tarih biliminin ve yazımının geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasında etkili oldu.

Dosse, bu dergi ve derginin getirdiği tarih yazımı anlayışını masaya yatırıyor.

Yazar ayrıca, “tarihin tarihini” yazan Georges Duby, Emmanuel Le Roy Ladurie, Pierre Chaunu, Jean Bouvier, Marc Ferro ve Fernand Braudel gibi tarihçilerin hikâyesini de eleştirel bir gözle veriyor.

  • Künye: François Dosse – Ufalanmış Tarih, çeviren: Işık Ergüden, İş Kültür Yayınları, tarih, 282 sayfa

Halil Erhan – Baybahanlı Nubar (2017)

Ermeniler bir zamanlar Karadeniz’de de genişçe bir coğrafyada yaşıyorlardı. Ta ki, o bilinen vahim yıllara kadar…

Halil Erhan’ı, 2015’te yayımlanan, Karadeniz’deki Ermenileri anlattığı değerli kitabıyla biliyoruz.

Yazar şimdi de, Karadeniz’den bir Ermeni yetim olan Nubar’ın, yani dedesinin hayat serencamını bize sunuyor.

Nubar’ın ya da Müslümanlaştırılıp Türkleştirildikten sonraki adıyla Kamil’in bu trajik hikâyesinin bize anlatacağı çok şey var:

Karadeniz’deki isimsiz Ermeni yetimler,

Müslümanlaştırılmış veya Müslümanlığı kabul etmeleri şartıyla hayatları bağışlanmış  Ermeniler,

Hamidiye Alayları’nın baskınları,

Vicdanlı biri tarafından kurtarılıp Müslüman olarak yetiştirilen bir yetimin trajedisi…

Erhan’ın dedesinin ve onun gibi binlercesinin kıyım ve yıkımla örülü hayatları üzerinden, bugünlere nasıl geldiğimizi gözler önüne seren dört dörtlük bir belgesel.

  • Künye: Halil Erhan – Baybahanlı Nubar, İletişim Yayınları, biyografi, 208 sayfa

Ahmet Raşit Bey – İmparatorluğun Son Döneminde Gördüklerim, Yaptıklarım (2014)

Ahmet Reşit Bey, kâtip olarak Mabeyin Başkitabeti’ne girdikten sonra, 32 yıl farklı mevkilerde görev üstlendi.

Ahmet Reşit Bey’in 1890-1922 yıllarını kapsayan bu hatıraları da, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde yaşananlara dair pek çok ayrıntı sunmasıyla önemli.

Yazar burada, dönemin önde gelen devlet adamları olan Sultan Abdülhamid, Sultan V. Mehmed, Tevfik Paşa ve Damat Ferid Paşa’yı; İttihat ve Terakki Partisi’ni; bu dönemde yaşanan gelişmelerin Kudüs, Halep, Manastır, Ankara, İzmir ve İstanbul’daki izdüşümlerini; Balkan Harbi ile 1. Dünya Savaşı’nı ve Sevr Antlaşması’nın arka planında yaşananları anlatıyor.

Muazzam bir kaynak!

  • Künye: İmparatorluğun Son Döneminde Gördüklerim, Yaptıklarım, Ahmet Reşit Bey, hazırlayan: Nur Özmel Akın, İş Kültür Yayınları, anı, 480 sayfa

Dilek Barlas ve Serhat Güvenç – Türkiye’nin Akdeniz Siyaseti (2014)

‘Türkiye’nin Akdeniz Siyaseti’, iki savaş arası dönemde, yani tam olarak 1923-1939 zaman aralığında Türkiye’nin dış politikasını Akdeniz’de yürüttüğü diplomasi ve deniz gücü bağlamında izliyor.

Bu dönemde Türkiye’yi, orta büyüklükte bir devlet olarak kavramsallaştıran yazarlar, devamında da, yeni devletin varlığının güvenceye alınmasında başlangıçta askeri güce yüklenen işlevleri ve bunların iç politikaya etkilerini çözümlüyor.

Türkiye’nin söz konusu süreçte deniz kuvvetlerini yeni baştan kurma gayretleri, İtalya ve Yunanistan ile işbirliği çalışmaları ve 1929 Dünya ekonomik krizinde Türkiye’nin Balkanlar’da sivrilmeye başlaması, kitapta tartışılan diğer konular.

  • Künye: Türkiye’nin Akdeniz Siyaseti, Dilek Barlas ve Serhat Güvenç, çeviren: Barış Cezar, Koç Üniversitesi Yayınları, tarih, 288 sayfa

Choman Hardi – Soykırımın Cinsiyetçi Tecrübeleri (2014)

Irak yönetiminin 1988’de Kürtlere karşı yürüttüğü Enfal sonucunda on binlerce insan öldürülmüş, binlerce köy boşaltılmıştı.

Bu esnada on yaşında olan Choman Hardi’nin nitelikli çalışması ‘Soykırımın Cinsiyetçi Tecrübeleri’nin en önemli katkısı, Kürt kadınların Enfal’de yaşadıklarını kayıt altına alması.

Hardi, Şubat-Eylül 1988 arasında süren Enfal operasyonunun başlamasını, tutuklanan kadınları, zorla yerinden edilmiş sivilleri, gaz saldırılarından kurtulabilenleri, Enfal’den sağ çıkıp bir yandan yoksulluk bir yandan da toplumsal sömürüyle baş etmeye çalışan kadınları ve bu süreçte kadın örgütlerinin aldığı sorumlulukları ortaya koyuyor.

  • Künye: Soykırımın Cinsiyetçi Tecrübeleri, Choman Hardi, çeviren: Hikmet İlhan, Avesta Yayınları, inceleme, 302 sayfa