Kategori: Tarih

Lionel Casson – Antik Çağda Seyahat (2008)

Antik çağ uzmanı Lionel Casson’ın, ‘Antik Çağda Seyahat’i, sosyal tarih türüne sağlam örneklerden biri.

Casson, antik çağda devlet görevlileri ve işadamlarının yanı sıra, turizm, sağlık ve eğlence amaçlarıyla seyahate çıkan insanların nerelere, hangi araçlarla ve nasıl yolculuk yaptıklarını inceliyor.

Kitap, turizm amaçlı seyahatlerin yanı sıra, antik dönemin müzeleri, rehberleri, gezi kitapları, hanları, barları, restoranları, fahişeleri ve festivalleri gibi çok sayıda konuyu da dikkat çeken anekdotlarla zenginleştirerek anlatıyor.

Casson’ın keyifli bir okuma vaat eden çalışması, turizm anlayışının çağlar boyu geçirdiği dönüşümü ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.

  • Künye: Antik Çağda Seyahat, Lionel Casson, çeviren: Nalan Özsoy, MB Yayınevi, tarih, 320 sayfa

Güldane Çolak ve Lâle Uçan – 2. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Basında Kadın Öncüler (2008)

2008, 2. Meşrutiyet’in 100. yıldönümü.

İki yazarlı bu değerli inceleme de, kadının 2. Meşrutiyet’le ivme kazanan sesini duyurma çabasını ve bu çabada önemli katkılara sahip isimlerin hikâyelerinden oluşuyor.

Uçağa binen ilk kadın Belkıs Şevket, ilk kadın doktor Safiye Ali, entelektüel kimliğiyle bilinen Nezihe Muhittin, kız çocuklarını okutma projelerinin öncüsü Nakiye Hanım, seyyar fotoğrafçı Muzaffer Hanım, Şair Nigar, Türkiye tiyatrosunun ilk kadın sanatçılarından Bedia Muvahhit, şair Şukûfe Nihal, Milli Mücadele’ye büyük katkıları olan ve Kara Fatma olarak bilinen Fatma Seher, kitapta hikâyeleri ve mücadeleleri anlatılan kadınlardan bazıları.

  • Künye: 2. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Basında Kadın Öncüler, Güldane Çolak ve Lâle Uçan, Heyamola Yayınları, inceleme, 248 sayfa

 

Ali Sami Alkış – Yedi Kandilli Avize (2008)

2007, Çanakkale Zaferi’nin 93. yıldönümüydü.

Ali Sami Alkış’ın ‘Yedi Kandilli Avize’si de, büyük yıkımlara neden olmuş bu savaşa katılmış ve savaşta hayatını kaybetmiş futbolcuların izini sürüyor.

Fenerbahçe’den Arif Emirzade, Halim, Kemal ve Neşet Beyler; Galatasaray’dan Hasnun Galip, Abdurrahman Robenson, Celal İbrahim ve Hüseyin Hasip Beyler; Beşiktaş’tan Kaptan Kazım, Muallim Sadi ve Dr. Mehmet Beyler, savaş esnasında hayatını kaybeden yetmiş futbolcudan yalnızca birkaçı.

Alkış’ın uzun soluklu çalışması, savaşa katılan, burada mücadele eden veya hayatını kaybeden futbolcuların yanı sıra, Türkiye’nin o dönemdeki futbol hayatının nitelikli bir fotoğrafını da çekiyor.

  • Künye: Yedi Kandilli Avize, Ali Sami Alkış, Yarımada Yayınları, tarih, 117 sayfa

Orhan Kurmuş – Emperyalizmin Türkiye’ye Girişi (2008)

Orhan Kurmuş’un elimizdeki çalışması, kendisinin İngiltere’de yıllar süren arşiv çalışmalarıyla elde ettiği bulguların ürünü.

Kurmuş kitabında, Türkiye’nin bugününü büyük ölçüde etkilemiş emperyalizme bağımlılığın tarihsel köklerine odaklanıyor.

Osmanlı tarihine dair önemli ayrıntılar barındıran kitap, İngiliz emperyalizminin Türkiye’ye girme sürecini, Türkiye’nin kapitalist gelişme sürecinin 1850-1913 arasındaki ilk döneminin ana hatları üzerinden ortaya çıkarmaya çalışıyor.

İngiliz şirketlerinin liman kenti olan İzmir ve Batı Anadolu’daki ticari etkinlikleri, doğrudan sermaye yatırımları ve bu yatırımlar bağlamında İzmir-Aydın demiryolunun ortaya çıkışı, kitapta ele alınan kimi dikkat çekici konular.

  • Künye: Emperyalizmin Türkiye’ye Girişi, Orhan Kurmuş, Yordam Kitap, iktisat tarihi, 303 sayfa

Roy E. Stier – Muhteşem Savaşçı: Timurlenk (2008)

Roy E. Stier, Batıda Tamerlan olarak bilinen, kendi ismiyle anılan imparatorluğun komutanı Timurlenk’in hayatı ve öyküsü.

Stier, 1336 doğumlu Timurlenk’i “Yüce Savaşçı” şeklinde tanımlıyor.

Timurlenk yaşadığı dönemlerde, İran, Irak, Azerbaycan, Hindistan, Suriye, Çin ve Delhi’ye kadar bütün Asya’yı ve 1402 Ankara Savaşı’nda da, Osmanlı ordusunu mağlup ederek Anadolu’nun İzmir’e kadar olan bölümünü fethetmişti.

Kargaşanın, hırsın ve mutlak iktidarın hüküm sürdüğü Moğol topraklarında doğan Timurlenk’i, gençlik yıllarından başlayarak anlatan Stier, onun iktidar hırsı ve şiddetle örülü dünyasının nitelikli bir fotoğrafını çekiyor.

  • Künye: Muhteşem Savaşçı: Timurlenk, Roy E. Stier, çeviren: Elçin Aşuroğlu, Elips Kitap, biyografi, 224 sayfa

Emine Uçak Erdoğan – Çanakkale Savaşı’nda Kürt Civanlar (2008)‏

  • ÇANAKKALE SAVAŞI’NDA KÜRT CİVANLAR, Emine Uçak Erdoğan, Yarımada Yayınları, tarih, 104 sayfa

Emine Uçak Erdoğan’ın ‘Çanakkale Savaşı’nda Kürt Civanlar’ başlıklı bu ilgi çekici çalışması, Çanakkale Savaşı’na katılan ve kimisi burada ölen Kürt gençlerini anlatıyor. Erdoğan’ın savaşa katılanların yakınlarıyla görüşerek kaleme aldığı kitabı, Kürtlerin Çanakkale Savaşı’na katılımına odaklanan ilk çalışma olmasıyla önemli bir boşluğu dolduruyor. Kürtlerle Türklerin Çanakkale Savaşlarındaki ortaklık ve dayanışmasını daha iyi kavramak için iyi bir fırsat.

Görgün Özcan – Osmanlı Şehirciliği ve Vakıflar (2017)

  • OSMANLI ŞEHİRCİLİĞİ VE VAKIFLAR, Görgün Özcan, Yeditepe Yayınları, tarih, 344 Sayfa

Görgün Özcan uzun soluklu araştırmalarının meyvesi olan elimizdeki çalışmasında, vakıfların Osmanlı şehirciliğindeki rolünü araştırıyor. Bunu yaparken bazı örnek şehirler üzerinden ilerleyen yazar, vakıfların Osmanlı şehirlerinin kaderini tayin etmede nasıl işlevler üstlendiklerini aydınlığa kavuşturuyor. Osmanlı şehir sisteminin tarihsel kaynakları, Anadolu Selçuklu şehirleşmesi ve yerel yönetim, Osmanlı şehir sisteminin idari işleyişi ve bürokratik yapısı, Osmanlı şehrinde mekânsal yerleşim ve imar kuralları, Osmanlı şehirlerinin kuruluşunda vakıf imaret sisteminin rolü, vakıfların toplumsal hayat üzerindeki etkileri ve Osmanlı ekonomik sisteminin işleyişinde vakıfların yeri gibi pek çok konunun ele alındığı kitap, Osmanlı dönemindeki vakıf anlayışını aydınlattığı gibi Osmanlı şehirlerinin toplumsal, ticari ve idari dinamiklerini de analiz ediyor.

Perry Anderson – Antikiteden Feodalizme Geçişler (2017)

  • ANTİKİTEDEN FEODALİZME GEÇİŞLER, Perry Anderson, çeviren: Uygur Kocabaşoğlu, İletişim Yayınları, tarih, 336 sayfa

İngiliz Yeni Sol’u içerisindeki önemli simalardan biri olarak uzun yıllardır New Left Review’un editörlüğünü yürüten Perry Anderson, elimizdeki ufuk açıcı çalışmasında, klasik antikitenin siyasal ve toplumsal dünyasını, oradan Orta Çağ dünyasına geçişin doğasını ve Avrupa’da bunun sonucu olarak ortaya çıkıp gelişen feodalizmin yapısını ve evrimini keşfe koyuluyor. Bu bağlamda Akdeniz ve Avrupa’daki bölgesel farklılıkları kapsamlı bir şekilde karşılaştıran Anderson, mutlakıyeti, feodalizm ve antikite arka planına göre yeniden tartışıyor. Çalışma özellikle, feodalizm öncesi siyasal, toplumsal, iktisadi ve sınıfsal yapıları tarihsel bir perspektifle inceleyerek Avrupa deneyiminin özgünlüğünü gözler önüne sermesiyle önemli bir boşluğu dolduruyor.

Dilek Kızıldağ Soileau – Koçgiri İsyanı (2017)

  • KOÇGİRİ İSYANI, Dilek Kızıldağ Soileau, İletişim Yayınları, tarih, 432 sayfa

Alevilik, Kürt tarihi, Koçgiri ve Dersim tarihi konularında birçok çalışması bulunan Dilek Kızıldağ Soileau’dan, Cumhuriyetin ilk dönemine rast gelen Koçgiri isyanı hakkında nitelikli bir sosyo-tarihsel analiz. Kürt siyasallaşmasının önemli bir ayağı olan isyanın, hem 1789 Fransız Devrimiyle belirginleşen ulus/ulusçuluk kavramlarının bir yansıması olarak hem de Sevr Antlaşması’nı dayanak alan “Bağımsız bir Kürdistan” kurmak amacıyla gerçekleştiği düşünülüyor. Soileau, kitabının birinci bölümünde, isyanın oluşma şartlarına tarihsel bir arka plan vermek amacıyla Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıl merkezîleşme politikası ve Kürt bölgelerinde yansımalarını değerlendiriyor, 20. yüzyıl Kürt milliyetçiliğinin kökenleri araştırılıyor. Yazar kitabının devamında da, Mütareke sonrası Kürt siyasallaşmasının durumunu ve Koçgiri isyanını ortaya çıkaran ana dinamikleri analiz ediyor. Kitabın önemli katkılarından biri de, ele aldığı konuyu yalnızca tarihsel yönüyle değil, antropoloji, sosyoloji ve siyaset bilimi gibi farklı sosyal bilimlerin perspektifinden irdelemesi. Kitap, konuya dair neredeyse en önemli kaynak olan Meclis Arşivi’ndeki “Koçgiri Hadisesine Dair Heyet-i Tahkikiye Raporu”nun tamamını kullanan ilk akademik çalışma olmasıyla da dikkat çekmekte.

Akif Pamuk – Kimlik ve Tarih (2014)

  • KİMLİK VE TARİH, Akif Pamuk, Yeni İnsan Yayınevi, tarih, 256 sayfa

Akif Pamuk nitelikli çalışmasında, ötekiliğin tarihsel ve güncel pek çok soruna işaret ettiği Türkiye’de, kimlikler olgusunu çok boyutlu bir bakışla irdeliyor. Bireysel ve kolektif kimliklerin ifade edilişinde tarihin rolünü tartışmaya açan Pamuk, bu irdelemeyi Roboski katliamı, Hrant Dink suikastı, Sivas katliamı, 28 Şubat süreci, Ergenekon davaları ve eşcinsellere yönelik saldırılar gibi pek çok örnek üzerinden yapıyor. Modern öncesi ve modern dönemde kimlik inşası; ulusal, dinsel, kültürel, cinsel, politik kimlikler ve bir kimlik temellendirme, inkâr etme aracı olarak tarihin kullanımı, Pamuk’un tartıştığı kimi konular.