Tarih – Sayfa 254

Georges Haupt ve Paul Dumont – Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyalist Hareketler (2014)

OSMANLI İMPARATORLUĞU’NDA SOSYALİST HAREKETLER, Georges Haupt ve Paul Dumont, çeviren: Tuğrul Artunkal, Ayrıntı Yayınları, tarih, 250 sayfa

Georges Haupt ve Paul Dumont’un ilk olarak 1977’de yayınlanmış çalışması, uzun zamandır temin edilemiyordu. Yeniden yayınlanarak meraklılarının karşısına çıkan çalışma, Osmanlı’daki sosyalist hareket açısından önemli veriler barındırıyor. Sosyalist Enternasyonal Başkanlık Kurulu arşivlerinden birçok belge barındırmasıyla da dikkat çeken çalışmada, Selanik Sosyalist Federasyonu’nun rolü, dönemin İttihat ve Terakki ile Hürriyet ve İtilaf partilerinin politikaları, bu dönemde baş gösteren Makedonya meselesinin sosyalist harekete etkileri, Taşnaksutyun ile Hınçakyan gibi Ermeni sosyalist partileri gibi konular aydınlatılıyor.

Erdal Küçükyalçın – Samuraylar Çağı (2014)

SAMURAYLAR ÇAĞI, Erdal Küçükyalçın, İnkılap Kitabevi, tarih, 240 sayfa

Erdal Küçükyalçın ‘Samuraylar Çağı’nda, modern Japonya’nın temellerini oluşturan, 7. yüzyılda Budizmin Kore üzerinden girişinden 17. yüzyıla kadarki bin yıllık dönemi kapsayan “Samuraylar Çağı”na odaklanıyor. Japon devlet mekanizmasının oluşumunda kritik önem taşıyan Taika devrimini anlatarak çalışmasına başlayan Küçükyalçın, Samuray sınıfının doğuşunu, Samurayların Japon tarihi akışına ne gibi silinmez etkilerde bulunduğunu, ilk askeri hükümetin kuruluşunu, yerel beylerin doğuşunu, yüzyıllık iç savaş ertesinde gelen birleşmeyi, 17. yüzyılda ülkede dengenin kuruluşunu, Japon halkının inanç ve değer sistemini anlatıyor.

Murat Bardakçı – Üçüncü Selim Devrine Ait Bir Bostancıbaşı Defteri (2013)

ÜÇÜNCÜ SELİM DEVRİNE AİT BİR BOSTANCIBAŞI DEFTERİ, Murat Bardakçı, Pan Yayınları, tarih, 64 sayfa

Bostancıbaşı defterleri, Osmanlı’da İstanbul’un Boğaziçi ve Haliç sahillerindeki yapıların kayıtlı olduğu elyazması eserler anlamına geliyor. Bir anlamda geçmişin tapu kayıtları gibi olan bu defterler, söz konusu güzergâhlardaki yapılaşmaları ayrıntılı bir şekilde ortaya koymaları açısından önemli birer tarihi vesika. Murat Bardakçı da bu çalışmasında, 1803 tarihine ait olduğu tahmin edilen böyle bir defteri sunuyor. Kitapta, Bardakçı’nın Bostancıbaşı defterlerini ele alan bir incelemesinin ardından, 3. Selim zamanında hazırlanmış bir bostancıbaşı defterinin tıpkıbasımına ve günümüz yazısına aktarılmış haline yer veriliyor.

Murat Belge – Osmanlı’da Kurumlar ve Kültür (2013)

OSMANLI’DA KURUMLAR VE KÜLTÜR, Murat Belge, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, tarih, 564 sayfa

Murat Belge, yeni bir baskıyla sunulan çalışmasında, Osmanlı tarihinin klasik döneminin bir kronolojisi eşliğinde, imparatorluğun kurumsal işleyişini ve kültürel yapısını irdeliyor. Belge ilk bölümde, Osmanlı’nın kuruluşundan Fatih Sultan Mehmed dönemine, Kanuni Sultan Süleyman’dan Osmanlı tarihinde önemli bir yeri olan sadrazam Sokollu Mehmed Paşa dönemine uzanıyor. Belge, kitabının kurumlar bölümünde de, Osmanlı’yı Hanedan, Divan-ı Humayûn, Bahriye, İlmiye ve Kalemiye gibi kurumları ekseninde inceliyor, son bölümde de, Osmanlı’da bilim ve felsefe, mimari ve kentleşme, edebiyat, müzik ve süsleme sanatına odaklanıyor.

Susan Wise Bauer – Antik Dünya (2013)

ANTİK DÜNYA, Susan Wise Bauer, çeviren: Mehmet Moralı, Alfa Yayınları, tarih, 873 sayfa

Susan Wise Bauer ilgi çekici çalışmasında, Antik çağı, dünya tarihinin ilk medeniyetlerinden görkemli ve gaddar Roma İmparatorluğu’nun çöküşüne uzanan bir bağlamda izliyor. Bauer, çok sayıda harita ve fotoğraf, epik öykü, efsane, kral ve liderlerin mektupları ve resmi kayıtlardan beslenen çalışmasında, Sümer, Mısır, Hindistan, Çin, Eski Yunan, Mezopotamya ve Roma gibi medeniyetleri zengin bir anlatımla okurlarına sunuyor. Kitap, tarihsel olayları kronolojik bir şekilde sunduğu gibi, ilk yazılı kayıt, ilk savaş vakayinamesi, ilk destan kahramanı, ilk planlı kent gibi tarihin ilkleri konusunda da okurunu aydınlatıyor.

Kolektif – Osmanlı Sarayında Japon Rüzgârı (2013)

OSMANLI SARAYINDA JAPON RÜZGÂRI, kolektif, editör: Kemal Kahraman, TBMM Milli Saraylar Daire Başkanlığı Yayınları, tarih, 192 sayfa

‘Osmanlı Sarayında Japon Rüzgârı’, Osmanlı-Japon ilişkilerinin bir sonucu olarak kabul görmüş Japon menşeli sanat eserlerinden yola çıkarak Osmanlı İmparatorluğu ile Japonya arasındaki kültürel ilişkileri aydınlatıyor. Barındırdığı çok sayıda görsel malzeme ile dikkat çeken çalışmada, Osmanlı ile Japonya arasındaki ilk ziyaretler, Sultan Abdülhamid’in Japon işi marangozluk malzemeleri, Japon sanatının Osmanlı sarayına etkileri, Japon çay kültürünün Osmanlı’daki izleri ve Osmanlı sarayında Japon üretimi dekoratif eserler ile mobilyalar gibi, sanat, tarih ve uluslararası ilişkiler alanlarından ilginç detaylar yer alıyor.

Frederick William Hasluck- Sultanlar Zamanında Hıristiyanlık ve İslam II (2013)

SULTANLAR ZAMANINDA HIRİSTİYANLIK VE İSLAM II, Frederick William Hasluck, çeviren: Timuçin Binder, Ayrıntı Yayınları, tarih, 347 sayfa

Frederick William Hasluck’un iki ciltlik ‘Sultanlar Zamanında Hıristiyanlık ve İslam’ı, Türk folkloru ve bunun Hıristiyanlıkla ilişkileri açısından zengin veriler barındırmasıyla önemli. Hasluck, çalışmanın yeni yayınlanan elimizdeki cildinde ise, konuya dair ayrıntılar sunmaya devam ediyor. Kitapta, Konya sultanları döneminde Hıristiyanlık ve İslam etkileşimi, Yeniçeri Ocağı’nın kuruluşu, Hacı Bektaş’ın kişiliği ve Yeniçerilerle ilişkisi, Bektaşilerin coğrafi dağılımı, Bektaşilik ve sünni İslam, Avrupa’da Bektaşilik ve Hıristiyanlık, kılıç kuşanma töreninin tarihi, Doğulu gözüyle Batılı seyyahlar gibi konular yer alıyor.

Mustafa Selçuk – Türk Hariciyesinin Dünyaya Açılan Kapısı: Dersaadet Murahhaslığı (2013)

TÜRK HARİCİYESİNİN DÜNYAYA AÇILAN KAPISI: DERSAADET MURAHHASLIĞI, Mustafa Selçuk, Alfa Aktüel Yayınları, tarih, 111 sayfa

Mustafa Selçuk, Türk ve İngiliz arşiv belgelerinden yararlandığı çalışmasında, Türk devletinin dış dünya ile irtibatını sağlamak amacıyla kurulmuş ilginç bir kurum olan Dersaadet Murahhaslığı’nı anlatıyor. Osmanlı’nın yıkılmasından sonra İstanbul hükümetleri ile temasta olan yabancı diplomatlar, Ankara’nın başkent ilan edilmesinden ve Cumhuriyet’in ilanından sonra da İstanbul’da faaliyet göstermeye devam etmişti. İşte Selçuk, 1922-1928 arasında faaliyet göstermiş ve işgal kuvvetleri temsilcileri ile Ankara Hükümeti’nin irtibatını, hariciye teşkilatının dış dünya ile temasını sağlayan Dersaadet Murahhaslığı’nın yapısını irdeliyor.

Orhan Türker – Pili Adrianupoleos’tan Edirnekapı’ya (2013)

PİLİ ADRİANUPOLEOS’TAN EDİRNEKAPI’YA, Orhan Türker, Sel Yayıncılık, tarih, 88 sayfa

İstanbul’un farklı Bizans yerleşim yerlerine dair yayınlanan çalışmalarıyla bilinen Orhan Türker, yine bir Bizans semti olan Edirnekapı’nın tarihiyle karşımıza çıkıyor. Yazar çalışmasında, İmparator Theodosios döneminde yapılan surların Edirnekapı güzergâhını; Edirnekapı bölgesinin tarihini; İstanbul’un fethi sırasında Edirnekapı’nın durumunu; Kariye Müzesi, Tekfur Sarayı ve Aetios Sarnıcı gibi günümüze kadar gelen Bizans yapılarını ele alıyor. Kitapta, Kasım Ağa Camii, Mihrimah Sultan Camii ve Çakırağa Camii gibi bölgenin belli başlı İslam yapıları ile bölgenin hamam, meyhane, kilise, ayazma ve okulları da anlatılıyor.

Edward J. Erickson – Büyük Hezimet (2013)

BÜYÜK HEZİMET, Edward J. Erickson, çeviren: Gül Çağalı Güven, İş Kültür Yayınları, tarih, 520 sayfa

Osmanlı İmparatorluğu 1912-1913 Balkan Harpleri’nde Bulgaristan, Yunanistan, Karadağ ve Sırbistan’dan oluşan Balkan İttifakı ile çarpıştı ve hezimete uğradı. Edward J. Erickson, nitelikli çalışması ‘Büyük Hezimet’te, Osmanlı ordusunun Balkan Savaşları’ndaki yenilgisinin nedenlerini ortaya koyuyor. Yazar, Osmanlı ordusunun 1877’den 1912’ye kadarki hazırlık durumunu belirliyor, General Colmar von der Goltz ve bu bağlamda Almanya’nın faaliyetlerine dikkat veriyor, Osmanlı ordusunun seferberlik ve harp planlarını inceliyor ve Balkan Harpleri’nin Osmanlı ordusundaki artçı etkilerini ve bunlardan alınan dersleri analiz ediyor.